Hội thảo thu hút sự tham dự của đông đảo chuyên gia trong lĩnh vực xây dựng và pháp lý, đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội nghề nghiệp, doanh nghiệp, luật gia và luật sư đến từ Hà Nội và nhiều địa phương lân cận, tạo diễn đàn trao đổi chuyên sâu về những điểm mới của Luật Xây dựng sửa đổi cũng như các vấn đề nổi bật trong thực tiễn giao kết, thực hiện và quản trị rủi ro hợp đồng xây dựng.
Phát biểu chào mừng Hội thảo, PGS.TS Tô Văn Hoà – Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội khẳng định, Hội thảo là sự kiện có ý nghĩa quan trọng, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của giới chuyên môn đối với lĩnh vực pháp luật xây dựng, đồng thời góp phần khẳng định vị thế và uy tín khoa học của Nhà trường.
Với sứ mệnh đào tạo nguồn nhân lực pháp luật chất lượng cao và đóng góp tri thức cho công tác xây dựng pháp luật, Nhà trường luôn chú trọng đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và hợp tác với các đối tác trong và ngoài nước. Hội thảo lần này cũng là dấu mốc đầu tiên hiện thực hóa thỏa thuận hợp tác giữa Nhà trường và Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), gắn kết đào tạo lý luận với thực tiễn nghề nghiệp.
Trong bối cảnh lĩnh vực xây dựng là ngành kinh tế mũi nhọn nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý, các quy định mới dù tạo hành lang pháp lý thông thoáng hơn vẫn đặt ra không ít thách thức trong quá trình áp dụng. “Hội thảo được kỳ vọng sẽ là diễn đàn quý báu để các nhà làm luật, học giả, chuyên gia pháp lý của Nhà trường và các trọng tài viên, luật sư giàu kinh nghiệm của VIAC và SCLVN cùng nhau trao đổi, phân tích những điểm mới, nhận diện các khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực xây dựng” - PGS.TS Tô Văn Hoà bày tỏ.
Luật Xây dựng sửa đổi năm 2025, một trong 51 luật được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10, sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, được kỳ vọng tạo nền tảng pháp lý quan trọng để lĩnh vực xây dựng bước vào giai đoạn phát triển mới, giảm thiểu rào cản và khơi thông các “điểm nghẽn của điểm nghẽn” vốn tồn tại nhiều năm qua. Luật mới đưa ra nhiều giải pháp đột phá nhằm tinh giản thủ tục hành chính, hoàn thiện cơ chế quản lý đầu tư xây dựng, đồng thời tăng tính minh bạch và khả năng dự báo trong hoạt động của doanh nghiệp.
Tuy vậy, các chuyên gia cho rằng rủi ro trong lĩnh vực xây dựng không chỉ đến từ quy định pháp luật, mà còn phát sinh từ các thỏa thuận thiếu chặt chẽ trong hợp đồng và quá trình thực hiện dự án. Thực tiễn cho thấy, tranh chấp xây dựng ngày càng gia tăng cả về số lượng và mức độ phức tạp, thường xoay quanh các vấn đề kỹ thuật, tiến độ, chi phí, thay đổi thiết kế và mối quan hệ đa chiều giữa các bên tham gia. Do đó, việc xây dựng các điều khoản hợp đồng rõ ràng, có tính tiên liệu cao được xem là giải pháp quan trọng để kiểm soát và phòng ngừa tranh chấp, hạn chế lãng phí nguồn lực cho doanh nghiệp và xã hội.
Trong bối cảnh đó, Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) khẳng định vai trò là thiết chế giải quyết tranh chấp hiệu quả, linh hoạt và phù hợp với thông lệ quốc tế. Phát biểu tại Hội thảo, GS.TS Lê Hồng Hạnh - Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) khẳng định, với hơn 30 năm hình thành và phát triển, VIAC hiện là một trong những trung tâm trọng tài uy tín hàng đầu tại Việt Nam và khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Thống kê cho thấy, tranh chấp trong lĩnh vực xây dựng được giải quyết tại VIAC chiếm khoảng 20% tổng số vụ tranh chấp được giải quyết tại VIAC, đứng thứ hai trong các lĩnh vực tranh chấp. Điều này phản ánh rõ nét đặc thù rủi ro cao của lĩnh vực xây dựng, đồng thời cũng cho thấy vai trò và năng lực của VIAC trong việc xử lý các tranh chấp có giá trị lớn, yếu tố kỹ thuật phức tạp và nhiều bên tham gia.
GS.TS Lê Hồng Hạnh nhấn mạnh, khi tranh chấp xảy ra, VIAC sẵn sàng cung cấp cho các bên cơ chế giải quyết công bằng, hiệu quả, nhanh chóng, phù hợp với Luật Trọng tài thương mại 2010 và các chuẩn mực quốc tế, bao gồm cả dịch vụ giải quyết tranh chấp trực tuyến. VIAC mong muốn đồng hành cùng doanh nghiệp, nhà đầu tư, chủ đầu tư và nhà thầu trong kiểm soát rủi ro và hạn chế tranh chấp không cần thiết.
Tham luận tại Hội thảo, ông Bùi Văn Dưỡng - Phó cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý Đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng), Trọng tài viên VIAC, đã trình bày dẫn đề phân tích các điểm mới trọng tâm của Luật Xây dựng sửa đổi năm 2025.
Theo đó, các nội dung cải cách được chia thành ba nhóm lớn: (i) đổi mới phương thức và nâng cao hiệu quả quản lý đầu tư xây dựng; (ii) cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh; và (iii) phân định rõ hơn trách nhiệm quản lý nhà nước với trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng. Tham luận đã cung cấp cái nhìn tổng thể và có hệ thống về định hướng lập pháp, tạo nền tảng cho các phiên thảo luận chuyên sâu tiếp theo.
Trong phiên thảo luận về quản lý chi phí và những thay đổi trong hợp đồng xây dựng, các chuyên gia đến từ cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo, tổ chức trọng tài và doanh nghiệp tư vấn đã tập trung trao đổi về các vấn đề thực tiễn như điều chỉnh giá, thay đổi phạm vi công việc, phân bổ rủi ro và trách nhiệm hợp đồng trong bối cảnh pháp luật mới. Nhiều ý kiến cho rằng việc nâng cao kỹ năng soạn thảo và quản trị hợp đồng ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án là yếu tố then chốt để hạn chế tranh chấp và kiểm soát hiệu quả chi phí đầu tư.
Phiên thảo luận tiếp theo tập trung vào nội dung ngăn ngừa và giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực xây dựng, với các chủ đề như bồi thường thiệt hại định trước và các cơ chế giải quyết tranh chấp hiện hành. Các diễn giả đã phân tích ưu, nhược điểm của từng cơ chế, đồng thời nhấn mạnh vai trò của việc thiết kế các điều khoản hợp đồng có tính tiên liệu cao nhằm giảm thiểu rủi ro phát sinh tranh chấp trong quá trình thực hiện dự án.
Thông qua hội thảo, VIAC, Hội Pháp luật Xây dựng Việt Nam và Trường Đại học Luật Hà Nội bày tỏ mong muốn tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp, giới hành nghề và các chủ thể trong lĩnh vực xây dựng trong việc tiếp cận và vận dụng hiệu quả Luật Xây dựng sửa đổi năm 2025. Hội thảo được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao nhận thức về quản trị rủi ro pháp lý, hoàn thiện kỹ năng hợp đồng và thúc đẩy việc sử dụng các cơ chế giải quyết tranh chấp phù hợp, hướng tới sự phát triển bền vững của hoạt động đầu tư xây dựng tại Việt Nam trong giai đoạn tới.
