Đây là hội thảo tổng kết trong chuỗi hoạt động đối thoại chính sách được triển khai tại 3 thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và Hà Nội, nhằm chia sẻ kết quả nghiên cứu và thảo luận các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục mầm non trong bối cảnh đô thị hóa và phát triển các khu công nghiệp.
Phát biểu khai mạc Hội thảo, GS.TS. Lê Anh Vinh - Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam nhấn mạnh, giáo dục mầm non đang đứng trước yêu cầu đổi mới toàn diện và có tính hệ thống. Việc chuyển từ cách tiếp cận chú trọng nội dung sang phát triển năng lực, lấy trẻ em làm trung tâm không chỉ là xu thế quốc tế mà còn là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh phát triển kinh tế – xã hội hiện nay.
Theo GS.TS. Lê Anh Vinh, giáo dục mầm non giữ vai trò nền tảng trong hệ thống giáo dục quốc dân, trong đó giai đoạn 0 - 6 tuổi có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển toàn diện của trẻ. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc tiếp cận giáo dục mầm non sớm không chỉ cải thiện kết quả học tập ở các cấp học tiếp theo mà còn góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, do đó cần được nhìn nhận như một khoản đầu tư chiến lược cho phát triển dài hạn.
Về định hướng thời gian tới, GS.TS. Lê Anh Vinh cho biết, việc triển khai Chiến lược phát triển giáo dục đến năm 2030 đặt ra yêu cầu mở rộng phổ cập đối với trẻ từ 3 tuổi, đồng thời tăng tỷ lệ huy động trẻ dưới 3 tuổi. Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn đối mặt với nhiều thách thức về cơ sở vật chất, đội ngũ và áp lực tại các khu đô thị, khu công nghiệp. Trước yêu cầu đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành chương trình giáo dục mầm non thí điểm năm 2026 với các định hướng đổi mới về phát triển năng lực, tăng cường liên thông và chú trọng kỹ năng cảm xúc - xã hội cho trẻ.
Chia sẻ tại Hội thảo, bà Cathy McWilliam - Bí thư thứ nhất, Đại sứ quán Australia tại Việt Nam nhấn mạnh vai trò của hợp tác quốc tế trong thúc đẩy phát triển giáo dục mầm non tại Việt Nam. Bà khẳng định Chính phủ Australia luôn đồng hành cùng Việt Nam thông qua các chương trình hỗ trợ dựa trên thực tiễn, hướng tới nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc, giáo dục trẻ em, đặc biệt cho nhóm lao động nữ tại các khu công nghiệp.
Theo bà Cathy McWilliam, đầu tư vào dịch vụ chăm sóc trẻ không chỉ mang ý nghĩa xã hội mà còn góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững, tạo điều kiện để phụ nữ tham gia và duy trì việc làm. Đây là một trong những trụ cột quan trọng trong các chương trình hợp tác phát triển giữa Úc và Việt Nam trong thời gian qua.
Một nội dung quan trọng của Hội thảo là Báo cáo “Chăm sóc vì tăng trưởng – Tăng trưởng khả năng tiếp cận việc làm phù hợp cho lao động nữ trong khu công nghiệp” do bà Helle Bunchhave - Đại diện Ngân hàng Thế giới trình bày. Báo cáo chỉ ra mối liên hệ chặt chẽ giữa dịch vụ chăm sóc, giáo dục trẻ em với khả năng tham gia thị trường lao động của phụ nữ.
Trong bối cảnh lao động nữ chiếm tỷ lệ lớn tại các khu công nghiệp, việc thiếu hụt dịch vụ chăm sóc phù hợp, đặc biệt khi chỉ khoảng 34,6% trẻ em dưới 3 tuổi được tiếp cận dịch vụ chăm sóc, đang trở thành rào cản đáng kể đối với việc làm ổn định và thu nhập của họ. Từ đó, Ngân hàng Thế giới khuyến nghị cần coi giáo dục mầm non là một trụ cột trong chính sách phát triển kinh tế – xã hội nhằm thúc đẩy bình đẳng giới và nâng cao năng suất lao động.
Trình bày báo cáo tổng quan, bà Hoàng Thị Dinh - Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Mầm non, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, Chương trình nâng cao chất lượng giáo dục mầm non tại khu đô thị, khu công nghiệp giai đoạn 2025 - 2035, định hướng đến 2045 được xây dựng nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh đô thị hóa và công nghiệp hóa nhanh. Trọng tâm là bảo đảm cơ hội tiếp cận dịch vụ giáo dục mầm non chất lượng cho con em người lao động, đặc biệt là lao động di cư.
Theo bà Dinh, chương trình đặt ra các mục tiêu về mở rộng mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, nâng cao chất lượng đội ngũ, cải thiện điều kiện cơ sở vật chất và tăng cường tính linh hoạt trong tổ chức chăm sóc, giáo dục trẻ. Đồng thời, chú trọng huy động nguồn lực xã hội, thúc đẩy hợp tác công - tư để đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn tại các khu đô thị và khu công nghiệp.
Về định hướng đến năm 2045, chương trình hướng tới xây dựng hệ thống giáo dục mầm non hiện đại, công bằng và bền vững, gắn với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng dân số, bảo đảm an sinh xã hội và phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội lâu dài.
Trong khuôn khổ Hội thảo, các phiên thảo luận chuyên sâu do chuyên gia của Ngân hàng Thế giới điều phối đã tập trung phân tích vai trò của bằng chứng nghiên cứu trong hoạch định chính sách và triển khai thực tiễn. Đại diện các cơ quan quản lý, địa phương và cơ sở giáo dục đã chia sẻ nhiều góc nhìn, nhấn mạnh yêu cầu tăng cường phối hợp liên ngành giữa giáo dục, lao động và an sinh xã hội, đồng thời phát triển các mô hình giáo dục mầm non linh hoạt, phù hợp với điều kiện làm việc của người lao động.
Hội thảo không chỉ khép lại chuỗi hoạt động đối thoại chính sách tại ba thành phố lớn mà còn mở ra những định hướng quan trọng cho giai đoạn tiếp theo trong việc hoàn thiện chính sách giáo dục mầm non. Với sự tham gia tích cực của các cơ quan quản lý, các tổ chức quốc tế và hệ thống cơ sở giáo dục, những kết quả và khuyến nghị từ hội thảo được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy các giải pháp thiết thực, hướng tới bảo đảm mọi trẻ em đều được tiếp cận dịch vụ chăm sóc và giáo dục mầm non có chất lượng ngay từ những năm đầu đời.
