Đây là hoạt động trọng điểm trong chiến dịch truyền thông quốc gia về phòng, chống tác hại thuốc lá trong ngành Giáo dục, hướng tới mục tiêu “Trường học không khói thuốc – Học sinh khoẻ mạnh – Tương lai bền vững”.
Giáo dục và truyền thông – hai mũi nhọn trong cuộc chiến bảo vệ thế hệ trẻ khỏi khói thuốc
Phát biểu khai mạc Hội thảo, Nhà báo Triệu Ngọc Lâm - Tổng Biên tập Báo Giáo dục và Thời đại cho biết, cuộc chiến chống thuốc lá không thể chỉ dựa vào y học hay pháp luật mà còn phải là cuộc chiến của ý thức, tri thức và nhân cách. Ở đó, giáo dục và truyền thông là hai mũi nhọn quan trọng nhất.
Môi trường học đường không chỉ là nơi dạy chữ, mà còn là nơi trồng người. Mỗi thầy cô không chỉ truyền đạt kiến thức, mà còn là tấm gương sống, là người truyền cảm hứng về lối sống lành mạnh, trách nhiệm với bản thân và cộng đồng. Chính vì vậy, truyền thông giáo dục phòng, chống tác hại thuốc lá trong trường học không đơn thuần là tuyên truyền, mà là một quá trình gieo mầm giá trị sống giúp học sinh hiểu, tin tưởng.
“Ngành giáo dục giữ một vị trí đặc biệt trong cuộc chiến phòng, chống tác hại của thuốc lá, không chỉ là nơi trang bị tri thức, nhà trường còn là môi trường hình thành nhân cách và hành vi của con người. Mỗi bài giảng, mỗi hoạt động ngoại khóa, mỗi câu chuyện thầy cô kể… đều có thể trở thành liều vaccine ý thức, giúp học sinh hiểu rõ tác hại của thuốc lá và biết cách tự bảo vệ mình…” – ông Lâm nhấn mạnh.
Trong những năm qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn các cơ sở giáo dục xây dựng trường học không khói thuốc, tích hợp nội dung phòng, chống thuốc lá vào các môn học, đồng thời tăng cường truyền thông, tuyên truyền qua các kênh báo chí, mạng xã hội.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, chúng ta cũng cần thẳng thắn nhìn nhận rằng thách thức còn rất lớn. Các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới ngày càng tinh vi, đánh trúng tâm lý tò mò, muốn thể hiện bản thân của học sinh. Công tác quản lý, giám sát trong môi trường học đường, đặc biệt ở bậc THPT và đại học, vẫn còn những khoảng trống cần lấp đầy.
“Để công tác phòng, chống thuốc lá trong học đường đạt hiệu quả bền vững, mỗi thầy cô, đều cần trở thành một ‘đại sứ truyền thông’, lan tỏa giá trị của lối sống lành mạnh. Trên con đường phát triển của đất nước, mỗi thế hệ học sinh, sinh viên chính là tương lai của dân tộc. Bảo vệ các em khỏi khói thuốc hôm nay chính là bảo vệ sức khỏe, trí tuệ và phẩm chất của Việt Nam ngày mai...”- Nhà báo Triệu Ngọc Lâm tin tưởng.
Tại Hội thảo, các đại biểu đã tập trung tham luận, làm rõ thuốc lá và các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới (thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, shisha), nguy cơ len lỏi vào học đường, và giải pháp phòng chống tác hại thuốc lá. Trong đó, có vai trò của nhà trường – gia đình – xã hội.
Đại diện Quỹ phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế), Ths. BS Phan Thị Hải cho biết: “Trong thời gian tới, Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Báo Giáo dục và Thời đại cùng các bộ, ngành và địa phương để mở rộng các hoạt động tuyên truyền, giáo dục về phòng, chống tác hại của thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng trong trường học.
Thông qua việc hỗ trợ xây dựng tài liệu giảng dạy, chương trình đào tạo kỹ năng tuyên truyền cho giáo viên, nhân rộng các mô hình trường học không khói thuốc. Đồng thời, đẩy mạnh truyền thông đa nền tảng nhằm giúp học sinh, sinh viên dễ dàng tiếp cận thông tin chính xác, khoa học và gần gũi hơn”.
Từ bài giảng đến hành động: Thầy cô lan tỏa thông điệp sống xanh, học đường không khói thuốc
Thực hiện chương trình phối hợp giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế), Báo Giáo dục và Thời đại đã triển khai Cuộc thi thiết kế bài giảng phòng, chống tác hại của thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng dành cho giáo viên phổ thông năm 2025. Cuộc thi trở thành điểm nhấn tiêu biểu, một sân chơi chuyên môn mang tính lan tỏa sâu rộng, kết hợp giữa nghiệp vụ sư phạm, công nghệ số và truyền thông giáo dục.
Báo cáo tổng kết cuộc thi, Nhà báo Triệu Ngọc Lâm - Tổng Biên tập Báo Giáo dục và Thời đại, Trưởng ban Tổ chức cuộc thi cho biết, sau hơn 3 tháng phát động, Ban Tổ chức đã nhận được hơn 6.800 bài dự thi của các thầy cô giáo đến từ mọi miền đất nước. Mỗi bài giảng là một thông điệp nhân văn, thể hiện tâm huyết và trách nhiệm của người thầy trước những thách thức của thời đại.
Nhiều tác phẩm nổi bật không chỉ dừng ở việc phân tích tác hại thuốc lá, mà còn khơi dậy năng lực tư duy phản biện, kỹ năng sống và khả năng tự bảo vệ bản thân của học sinh. Các bài giảng sử dụng hình ảnh trực quan, tình huống thực tế, video minh hoạ và phương pháp tương tác đa chiều, giúp người học dễ tiếp nhận, dễ nhớ và dễ hành động.
Kết quả cuộc thi năm nay cho thấy một bức tranh đa sắc về sáng tạo và tâm huyết của ngành Giáo dục. Ban Giám khảo đã làm việc công tâm, khách quan để chọn ra những bài giảng xuất sắc nhất, thể hiện tính sư phạm, thẩm mỹ và giá trị giáo dục cao. Theo đó, tại Lễ trao giải ngày 5/11, Ban Tổ chức đã vinh danh 38 cá nhân và 10 tập thể tiêu biểu với các giải thưởng cao nhất, đồng thời công bố việc chuyển đổi những bài giảng xuất sắc thành tài liệu điện tử phục vụ giảng dạy và tuyên truyền trên toàn quốc.
Phát biểu tại Lễ trao giải, ông Nguyễn Ngọc Ân - Chủ tịch Công đoàn Giáo dục Việt Nam, Phó Trưởng ban Giám khảo Chung khảo cho hay, để có thể chọn ra bài giảng xuất sắc trong hơn 6.000 bài là một sự nỗ lực, vô cùng khó khăn. Chúng ta đang cố gắng nâng cao sức khoẻ cộng đồng, bắt đầu từ nâng cao sức khoẻ học đường. Chúng ta hiện phải đối mặt với các nguy cơ tàn phá sức khoẻ đang âm thầm len lỏi. Trong khi đó, thực tế, thuốc lá không chỉ có hoá chất, mà còn những chất gây nghiện, len lỏi, tàn phá sức khoẻ.
“Bằng rất nhiều cách thức, các thầy cô đã giúp học sinh chủ động phòng tránh thuốc lá. Một số bài giải thích rất rõ về cơ chế, tác hại, minh hoạ về các chất gây nghiện cụ thể. Trong bối cảnh nguy cơ bủa vây khi các chất gây nghiện hiện nay rất khó nhận diện, chúng tôi tin rằng, thiết kế bài giảng của các thầy cô sẽ được truyền tải tốt trong giờ học” – ông Ân khẳng định.
Hơn cả một hội thảo hay một cuộc thi, chương trình năm 2025 là một thông điệp về lòng nhân ái và trách nhiệm. Đó là lời khẳng định rằng giáo dục chính là “vaccine” hữu hiệu nhất, giúp thế hệ trẻ Việt Nam miễn nhiễm trước những thói quen và cám dỗ độc hại. Những bài giảng hôm nay sẽ tiếp tục được lan toả, những người thầy hôm nay sẽ tiếp tục thắp sáng niềm tin, để mỗi trường học trở thành một không gian xanh – sạch – khoẻ - không khói thuốc.
