Hãy tưởng tượng một kịch bản kinh điển nhưng là nỗi ác mộng của bất kỳ người đi làm nào: Bạn vừa dứt một câu phàn nàn đầy gay gắt về sếp với đồng nghiệp, hào hứng quay lưng lại và nhận ra sếp đã đứng ngay sau lưng từ lúc nào. Trong một tích tắc, tim bạn như rớt khỏi lồng ngực, mặt cắt không còn một giọt máu, và tâm trí chỉ có một khao khát duy nhất: có một cái lỗ để độn thổ ngay lập tức.
Đối diện với khoảnh khắc "sinh tử" ấy tại công sở, phản xạ tự nhiên của đa số chúng ta thường bị dẫn dắt bởi bản năng phòng vệ cơ bản. Có người chọn cách giả vờ như chưa có chuyện gì xảy ra, cố nở một nụ cười sượng sùng rồi lảng đi nơi khác. Có người lại chọn chiến thuật "trốn tìm" - né mặt sếp tối đa trong vài tuần kế tiếp, không dám nhìn thẳng vào mắt sếp trong các cuộc họp. Tệ hơn, có những nhân sự vì quá tự ái, xấu hổ hoặc hoảng loạn đã chọn giải pháp cực đoan: nộp đơn xin nghỉ việc ngay lập tức với suy nghĩ tiêu cực rằng "quan hệ với sếp coi như bỏ, sự nghiệp ở đây thế là hết".
Nhưng Thanh nói thật nha. Trong môi trường chuyên nghiệp, bạn không bao giờ mất sạch điểm chỉ vì một câu nói lỡ miệng. Tuy nhiên, sự nghiệp của bạn hoàn toàn có thể "chết lâm sàng" vì một cách xử lý khủng hoảng quá vụng về và trẻ con.
Sếp của bạn suy cho cùng cũng là một con người. Họ có thể bực bội, tổn thương hoặc thất vọng khi nghe thấy những lời không hay về mình. Nhưng điều một nhà quản lý cấp cao quan sát kỹ hơn ở bạn không phải là sai lầm nhất thời đó, mà là thái độ của bạn sau sai lầm: Khi bị bắt gặp có một hành vi thiếu chuyên nghiệp, bạn có đủ chín chắn và bản lĩnh để thẳng thắn đối diện với sai lầm đó không?
Nếu muốn cấp cứu uy tín và giữ lại cơ hội phát triển tại tổ chức, hãy gạt bỏ những phản ứng bản năng mang tính trẻ con. Thay vào đó, hãy thực hiện ngay 3 việc này để xử lý khủng hoảng truyền thông cá nhân một cách trưởng thành nhất:
Một là: Đừng biến mất – Hãy đối diện ngắn gọn và chân thành
Sai lầm lớn nhất sau khi lỡ miệng là thiết lập một bầu không khí im lặng kéo dài. Sự né tránh của bạn không làm sếp quên đi câu nói đó, ngược lại, nó tạo ra một lớp băng dày của sự nghi kỵ và khiến sếp đánh giá bạn là người hèn nhát, không dám chịu trách nhiệm về hành vi của mình.
Thanh khuyên bạn hãy chủ động tìm một thời điểm riêng tư, càng sớm càng tốt — lý tưởng nhất là trong vòng 24 giờ sau khi sự việc xảy ra. Hãy thẳng thắn xin sếp một cuộc gặp ngắn và đưa ra một lời xin lỗi trực diện, không vòng vo:
"Em xin lỗi sếp vì phát ngôn vừa rồi của em hoàn toàn thiếu chuyên nghiệp. Đó là cảm xúc bốc đồng nhất thời và em biết rõ mình không nên chia sẻ lại những điều đó với người khác theo cách như vậy."
Nguyên tắc cốt lõi ở đây là: Ngắn gọn, chân thành và đi thẳng vào vấn đề. Hãy từ bỏ ngay ý định "diễn sâu", khóc lóc tỏ vẻ tội nghiệp, hay viết một email sáo rỗng dài hàng trang giấy giống như học sinh viết bản kiểm điểm gửi giáo viên chủ nhiệm. Người sếp chuyên nghiệp cần một lời nhận lỗi từ một người trưởng thành, không cần một vở kịch tâm lý xã hội.
Hai là: Nhận trách nhiệm và bóc tách vấn đề thực tế
Khi đối thoại với sếp, tâm lý sợ hãi thường đẩy chúng ta vào bẫy đổ lỗi hoặc đóng vai nạn nhân của hoàn cảnh. Những câu bào chữa như: "Tại mọi người trong phòng ai cũng nghĩ thế nên em chỉ nói theo..." hay "Tại tình huống lúc đó áp lực quá nên em mới..." nghe thì có vẻ giống như một lời giải thích hợp lý đối với bạn. Nhưng trong tai sếp, tất cả những điều đó chỉ là sự biện hộ rẻ tiền của một người thiếu bản lĩnh.
Cách xử lý của một nhân sự có tư duy phát triển là dịch chuyển trọng tâm từ "than phiền, biện hộ" sang "bóc tách vấn đề thực tế". Đằng sau một lời nói xấu sau lưng, thông thường luôn ẩn chứa một điểm nghẽn về mặt công việc hoặc quy trình mà bạn chưa tìm được cách trao đổi trực diện. Hãy biến cuộc đối thoại nhận lỗi thành một cơ hội để làm rõ điểm nghẽn đó:
"Hành vi nói sau lưng của em là sai hoàn toàn và em không bào chữa. Tuy nhiên, phía sau sự bức xúc đó, em đang gặp một vướng mắc thực tế trong quy trình triển khai dự án mà trước đây em chưa biết cách trao đổi với sếp thế nào cho đúng. Nếu sếp cho phép, em xin được chia sẻ lại vấn đề này với tinh thần xây dựng và cầu thị hơn."
Câu nói này có sức nặng rất lớn. Nó chứng minh cho sếp thấy bạn không phủi bỏ lỗi lầm của mình, nhưng đồng thời mở ra một cánh cửa cơ hội để cả hai bên cởi mở trao đổi trực tiếp, xóa bỏ những hiểu lầm tích tụ lâu ngày và tập trung vào giải pháp cho công việc.
Ba là: Tái thiết lập "vốn niềm tin" bằng hành động
Sau khi đã xin lỗi thành công, một hiệu ứng tâm lý ngược lại thường xảy ra: Nhiều bạn vì quá lo sợ sếp ghét mình nên đột nhiên thay đổi thái độ một cách 180 độ. Họ trở nên ngoan ngoãn một cách bất thường, liên tục khen ngợi sếp trong các cuộc họp, hay vâng dạ nịnh bợ một cách khiên cưỡng và thái quá.
Thanh nhắn nhủ các bạn: Tuyệt đối không cần làm như vậy! Sự vồ vập và nịnh nọt lộ liễu sau một sự cố nói xấu chỉ càng khiến sếp cảm thấy bạn là người giả tạo và thiếu trung thực.
Hãy nhớ rằng: Uy tín cá nhân không bao giờ được cứu vãn bằng một câu xin lỗi thật hay. Nó được xây lại bằng cách bạn hành xử trưởng thành hơn trong 30 ngày sau đó.
Thay vì nịnh bợ, hãy tập trung toàn bộ năng lượng để làm việc tử tế hơn, chuyên nghiệp hơn. Những vấn đề gì trước đây bạn từng phàn nàn sau lưng, bây giờ hãy chủ động nghiên cứu và đề xuất cách cải thiện cụ thể. Điều gì trong cách quản lý hay công việc làm bạn khó chịu, từ nay hãy lựa chọn phương thức gặp mặt và trao đổi trực diện, thẳng thắn trên tinh thần đóng góp.
Lời kết:
Nói xấu sau lưng là một lỗi giao tiếp, một phút yếu lòng về mặt cảm xúc mà ai cũng có thể mắc phải trong hành trình trưởng thành nơi công sở. Nhưng dám thẳng thắn quay lại, đối thoại chuyên nghiệp và sửa sai bằng năng lực thực tế mới chính là thước đo khẳng định năng lực nghề nghiệp và đẳng cấp của bạn.
Để tránh rơi vào những tình huống dở khóc dở cười này và biết cách xây dựng một "bộ lọc" giao tiếp thông minh.
---
Về tác giả Thanh Nguyễn
Chuyên gia Thương hiệu nhà tuyển dụng & Nguồn nhân lực Hạnh Phúc: Với 20+ năm kinh nghiệm Marketing, HR, Quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam & khu vực, Bà Thanh Nguyễn đã tham gia tư vấn chiến lược cho hàng trăm công ty hàng đầu.
Diễn giả giàu kinh nghiệm:
- Diễn giả chính của hàng trăm sự kiện chuyên nghiệp, người điều phối các chuyên mục trên sóng truyền hình như: HTV - Sổ tay quản trị; Không gian doanh nghiệp; FBNC Chia sẻ để thành công,…
- Chuyên gia khai vấn (Executive Coach) cho cấp lãnh đạo điều hành tại nhiều doanh nghiệp lớn về bí quyết lãnh đạo hiệu quả cũng như sống và làm việc hạnh phúc hơn.
- Sở hữu chuỗi video “Monday Motivation” Hạnh Phúc trong công việc truyền cảm hứng tới hàng triệu người đi làm.
- Diễn giả chính chia sẻ góc nhìn về nguồn nhân lực Việt tại Diễn đàn người Việt có tầm ảnh hưởng toàn cầu (VGLF), 2019
- Người Việt Nam đầu tiên nhận giải thưởng quốc tế “Cống hiến cho Cộng đồng Nhân sự” do HRD Asia Congress vinh danh 2017
- Doanh nhân Việt Nam đầu tiên trở thành Facebook Influencer, 2017
- Nhà đào tạo Việt Nam đầu tiên được Google chọn là Người truyền cảm hứng Hạnh Phúc cho đối tác Google Premier, (2018 – 2020)
