Ngày 15/7 tại Hà Nội, Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức Hội thảo “Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn” với sự tham dự của lãnh đạo Bộ Tài chính, lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), các chuyên gia kinh tế, doanh nghiệp niêm yết, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ cùng đông đảo thành viên thị trường. Hội thảo tập trung thảo luận các giải pháp tái cấu trúc hệ thống dẫn vốn nhằm đáp ứng nhu cầu vốn rất lớn cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030.
Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Phạm Văn Hoành - Tổng Biên tập Báo Tài chính - Đầu tư cho biết, đây là sự kiện thường niên được tổ chức từ năm 2020 nhân dịp kỷ niệm ngày thành lập thị trường chứng khoán Việt Nam. Năm 2026 đánh dấu 30 năm hình thành và phát triển của ngành chứng khoán Việt Nam, đồng thời là 26 năm thị trường chứng khoán chính thức đi vào hoạt động. Theo ông, đây không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường phát triển của thị trường mà còn là thời điểm để xác định rõ hơn vai trò của thị trường chứng khoán trong việc cung ứng nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.
Ông Phạm Văn Hoành cho hay, theo tính toán, để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên trong giai đoạn 2026 - 2030, tổng nhu cầu vốn đầu tư của nền kinh tế lên tới khoảng 38,5 triệu tỷ đồng. Trong khi đó, ngân sách nhà nước chỉ có thể đáp ứng khoảng 20%, phần còn lại phải huy động từ khu vực tư nhân và các kênh vốn khác.
Theo Tổng Biên tập Báo Tài chính - Đầu tư, tín dụng ngân hàng hiện vẫn là kênh dẫn vốn chủ đạo nhưng dư địa của chính sách tiền tệ ngày càng thu hẹp. 6 tháng đầu năm 2026, tốc độ tăng huy động vốn thấp hơn tăng trưởng tín dụng đã tạo áp lực lên thanh khoản và mặt bằng lãi suất, kéo theo chi phí vốn của doanh nghiệp gia tăng. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sản xuất, kinh doanh, khả năng mở rộng đầu tư và tiềm ẩn rủi ro đối với hệ thống tín dụng. Vì vậy, hội thảo được tổ chức nhằm tạo diễn đàn trao đổi cởi mở giữa cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp để tìm kiếm các giải pháp phát triển bền vững các kênh dẫn vốn.
Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, ông Bùi Hoàng Hải - Phó Chủ tịch UBCKNN cho biết, sau ba thập kỷ phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đã trở thành một cấu phần quan trọng của hệ thống tài chính quốc gia, góp phần phân bổ nguồn lực và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Mặc dù năm 2026 nền kinh tế đối mặt nhiều khó khăn từ xung đột địa chính trị, khủng hoảng năng lượng, lạm phát và áp lực thanh khoản trong nước, thị trường chứng khoán vẫn ghi nhận nhiều kết quả tích cực.
Đến cuối tháng 5/2026, quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt khoảng 10.610 nghìn tỷ đồng, tương đương 82,6% GDP năm 2025; số lượng tài khoản chứng khoán vượt 13 triệu, hoàn thành sớm mục tiêu của Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030.
Hoạt động huy động vốn qua thị trường cổ phiếu cũng tăng mạnh khi tổng giá trị phát hành và chào bán cổ phiếu trong 5 tháng đầu năm đạt gần 289.500 tỷ đồng, tăng 86,5% so với cùng kỳ năm trước và cao gấp 2,5 lần mức bình quân của 5 năm gần đây. Quy mô thị trường trái phiếu niêm yết đạt khoảng 2,819 triệu tỷ đồng, tương đương 21,9% GDP.
Ông Bùi Hoàng Hải nhấn mạnh, những kết quả trên tiếp tục khẳng định vai trò của thị trường chứng khoán với tư cách là kênh huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế. Đặc biệt, việc FTSE Russell chính thức nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ tháng 9/2026, được kỳ vọng sẽ mở ra cơ hội thu hút dòng vốn quốc tế trong thời gian tới.
Tuy nhiên, theo ông Hải, quy mô nhu cầu vốn của nền kinh tế trong giai đoạn 2026 - 2030 vẫn rất lớn, trong khi ngân sách chỉ đáp ứng khoảng 8,5 triệu tỷ đồng, tương đương 20% tổng nhu cầu. “Việc tái cấu trúc các kênh dẫn vốn, đặc biệt trong bối cảnh nguồn lực ngân sách là hữu hạn, vốn tín dụng gần chạm trần các chỉ số an toàn hệ thống là đòi hỏi cấp thiết được đặt ra. Trong bối cảnh đó, thị trường chứng khoán được xác định phải phát huy mạnh mẽ hơn vai trò là kênh dẫn vốn trung dài hạn cho nền kinh tế”, ông nhấn mạnh.
Theo bà Đặng Nguyệt Minh - Giám đốc Nghiên cứu Công ty Quản lý quỹ Dragon Capital, Việt Nam đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mới với nhu cầu vốn rất lớn nhưng hệ thống ngân hàng và dòng vốn nước ngoài chỉ có thể đáp ứng khoảng một nửa nhu cầu này. Tín dụng ngân hàng hiện chiếm tỷ trọng quá lớn khi dư nợ đã tương đương khoảng 146% GDP, thuộc nhóm cao nhất ASEAN, khiến dư địa mở rộng cho vay ngày càng hạn chế. Trong khi đó, dòng vốn FDI và FPI cũng khó tăng mạnh do chịu nhiều tác động từ biến động quốc tế.
Bà Đặng Nguyệt Minh nhận định, phần vốn còn thiếu, tương đương khoảng 120 - 150 tỷ USD mỗi năm, cần được huy động thông qua thị trường vốn, bao gồm thị trường cổ phiếu và trái phiếu. "Không thể xây một nền kinh tế 40 năm bằng nguồn vốn kỳ hạn 12 tháng", bà nhấn mạnh và cho rằng Việt Nam cần chuyển gánh nặng vốn dài hạn từ hệ thống ngân hàng sang thị trường vốn.
Theo chuyên gia Dragon Capital, tại các nền kinh tế phát triển, ngân hàng chủ yếu cung cấp vốn ngắn hạn và dịch vụ thanh toán, còn các nhu cầu đầu tư hạ tầng và mở rộng sản xuất được đáp ứng thông qua thị trường cổ phiếu và trái phiếu. Trong khi đó, quy mô hai thị trường này tại Việt Nam vẫn còn khá nhỏ. Để cân bằng hệ thống huy động vốn, bà cho rằng thị trường chứng khoán cần đạt quy mô khoảng 120% GDP, còn thị trường trái phiếu cần đạt khoảng 40% GDP.
Bên cạnh việc thu hút vốn ngoại, Việt Nam cần chú trọng hơn đến việc phát triển dòng vốn dài hạn trong nước. Cơ cấu vốn hóa hiện vẫn tập trung quá lớn vào nhóm tài chính và bất động sản, trong khi thiếu các doanh nghiệp công nghệ, sản xuất và dịch vụ có quy mô lớn.
Đồng thời, thị trường vẫn phụ thuộc nhiều vào nhà đầu tư cá nhân, trong khi các quỹ hưu trí, bảo hiểm và quỹ mở chưa phát triển tương xứng. "Không thể chỉ trông chờ vốn ngoại. Muốn thị trường ổn định, cần phải xây nhà đầu tư tổ chức nội địa như quỹ hưu trí, bảo hiểm nhân thọ, quỹ mở - làm 'mỏ neo' cho dòng tiền dài hạn", bà Đặng Nguyệt Minh nói.
Cũng tại hội thảo, ông Nguyễn Sơn - Chủ tịch Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) cho rằng, việc phát triển nhà đầu tư tổ chức đã được đặt ra từ nhiều năm trước nhưng tỷ trọng nhà đầu tư cá nhân hiện vẫn chiếm tới gần 90% thị trường. Theo ông, bên cạnh việc thu hút dòng vốn quốc tế, điều quan trọng là xây dựng được hệ sinh thái nhà đầu tư tổ chức trong nước và phát triển thêm nhiều sản phẩm đầu tư mới.
Ông Nguyễn Sơn cũng cho rằng cần đẩy mạnh IPO và thoái vốn các doanh nghiệp lớn, khuyến khích doanh nghiệp FDI niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam, đồng thời tiếp tục nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp và hoàn thiện các quy định về sở hữu nước ngoài. Đây đều là những tiêu chí quan trọng giúp nâng cao sức hấp dẫn của thị trường đối với các nhà đầu tư quốc tế.
Trong bối cảnh nhu cầu vốn của nền kinh tế ngày càng lớn, việc tái cấu trúc các kênh dẫn vốn là yêu cầu cấp thiết để giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng, phát huy hiệu quả của thị trường vốn và huy động tốt hơn các nguồn lực trong nước cũng như quốc tế. Cùng với quá trình nâng hạng thị trường chứng khoán, phát triển nhà đầu tư tổ chức, đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao chất lượng doanh nghiệp niêm yết sẽ là những nền tảng quan trọng giúp thị trường vốn Việt Nam trở thành động lực cho tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn tới.
