Vắc xin tay chân miệng Envacgen được Bộ Y tế cấp phép từ tháng 3/2026. Vắc xin đã được nghiên cứu rộng rãi tại Việt Nam và nhiều quốc gia, dữ liệu chứng minh hiệu quả phòng bệnh tốt với các chủng virus tay chân miệng phổ biến, đặc biệt là chủng nguy hiểm EV71. Đây là lần đầu tiên vắc xin này có tại Việt Nam và Đông Nam Á, “vũ khí phòng tay chân miệng” được giới nhi khoa mong đợi suốt nhiều thập kỷ, giúp phòng ngừa tối đa nguy cơ biến chứng nặng và tử vong của căn bệnh nguy hiểm hàng đầu với trẻ nhỏ.
Vắc xin phòng EV71 là thành quả sau hàng chục năm nghiên cứu
Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính gây hàng trăm nghìn ca mắc mỗi năm tại Việt Nam. Trẻ dưới 6 tuổi, đặc biệt là nhóm dưới 3 tuổi, chiếm tỷ lệ mắc và biến chứng cao nhất. Bệnh do nhiều nhóm virus đường ruột gây ra, trong đó chủng EV71 là một trong những tác nhân liên quan đến phần lớn trường hợp tử vong hoặc gặp biến chứng thần kinh, hô hấp, tim mạch. Trẻ có thể mắc tay chân miệng do nhiều tác nhân thuộc nhóm Enterovirus khác nhau, do đó trẻ đã nhiễm vẫn có nguy cơ mắc lại ở những lần sau.
TS.BS Nguyễn An Nghĩa, Phó Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi Đồng 1 (TP.HCM), cho biết trẻ mắc tay chân miệng có thể chuyển từ nhẹ sang nguy kịch chỉ trong 6-8 giờ. EV71 là tác nhân gây bệnh nặng nhất so với các chủng virus khác bởi đặc tính có thể gây tổn thương hệ thần kinh trung ương. Trong khi đó, một số trẻ ít biểu hiện ngoài da, niêm mạc nên dễ nhầm với bệnh thông thường.
“Có trẻ buổi sáng vẫn chơi bình thường nhưng vài giờ sau đã xuất hiện biến chứng thần kinh, tim mạch, phù phổi, thậm chí suy đa cơ quan; trẻ qua nguy kịch vẫn có thể để lại di chứng như yếu liệt, co giật, chậm phát triển…”, bác sĩ An Nghĩa chia sẻ.
BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc chuyên môn Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết hàng chục năm qua, các nhà khoa học đã dày công nghiên cứu nhưng chưa thành công do hiệu quả phòng chống virus chưa cao, đặc biệt là chủng EV71. Do đó, khi chứng minh được hiệu quả bảo vệ vượt trội trên EV71, vắc xin tay chân miệng được xem như “vũ khí” hiệu quả để bảo vệ trẻ.
Vắc xin tay chân miệng được chỉ định cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi, với lịch tiêm từ 2 đến 3 mũi tùy theo độ tuổi bắt đầu tiêm. Vắc xin được thử nghiệm lâm sàng giai đoạn III với sự tham gia của gần 2.500 trẻ em Việt Nam. Theo dữ liệu nghiên cứu, vắc xin đạt hiệu lực bảo vệ gần 97% đối với bệnh tay chân miệng do EV71, không ghi nhận trường hợp mắc EV71 trong nhóm được tiêm.
Gia đình có con nhỏ, bác sĩ Nhi khoa Việt Nam đều chờ đợi vắc xin tay chân miệng
BS Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm TPHCM, là vị bác sĩ từng tham gia biên soạn phác đồ điều trị tay chân miệng cho Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). BS Khanh cho biết vắc xin tay chân miệng là giải pháp được giới nhi khoa mong đợi nhiều năm, sau nhiều đợt dịch khiến trẻ nhập viện, chuyển nặng và gặp biến chứng nguy hiểm.
“Nhiều năm qua, rất nhiều phụ huynh hỏi tôi khi nào mới có vắc xin tay chân miệng. Mỗi mùa bệnh, phụ huynh lo, bác sĩ cũng áp lực vì có những trẻ ban đầu vẫn tỉnh táo nhưng chỉ vài giờ sau đã chuyển nặng, cần nhiều nhân lực, thuốc men và thiết bị hồi sức. Khi dịch lớn, số trẻ nhập viện tăng nhanh càng gây áp lực lên hệ thống điều trị. Vì vậy, khi Việt Nam có vắc xin cho trẻ, tôi rất mừng”, bác sĩ Khanh chia sẻ.
Ngay trong ngày đầu Hệ thống Tiêm chủng VNVC triển khai tiêm vắc xin tay chân miệng tay chân miệng tại Việt Nam, nhiều gia đình tại Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Cần Thơ và các địa phương đã đưa trẻ đến tiêm chủng. Hàng chục nghìn lượt đăng ký được ghi nhận tại gần 300 trung tâm VNVC trên toàn quốc. Trong đó, trẻ dưới 3 tuổi - nhóm có nguy cơ mắc và diễn tiến nặng cao chiếm khoảng 70%, cho thấy nhu cầu bảo vệ trẻ sớm trước bệnh tay chân miệng rất lớn.
Tại TP.HCM, anh Nguyễn Đức Quý (phường Hòa Hưng) đưa con trai Nguyễn Chí Minh Đức (23 tháng tuổi) đến VNVC tiêm từ sớm sau thời gian chờ đợi vắc xin. “Con hay bò, cho đồ vật và cho tay vào miệng, trong khi môi trường nhà trẻ có đông trẻ nhỏ nên nguy cơ lây bệnh luôn khiến gia đình lo lắng. Nay VNVC đã có vắc xin, tôi đến tiêm sớm cho bé bảo vệ con và yên tâm hơn khi con đi học”, anh Quý nói.
VNVC từ sớm đã chuẩn bị nguồn cung và nhân lực để tiêm vắc xin cho trẻ
Để có vắc xin tay chân miệng tiêm cho trẻ từ ngày 25/9, BS Chính cho biết VNVC đã làm việc từ vài năm trước với đối tác để “giành quyền” đưa vắc xin này sớm về Việt Nam. VNVC cũng chuẩn bị đầy đủ các điều kiện về cung ứng, bảo quản vắc xin, đào tạo chuyên môn và nhanh chóng phân phối tới gần 300 trung tâm VNVC trên toàn quốc để kịp thời triển khai tiêm chủng, bảo vệ trẻ em trước mùa cao điểm của căn bệnh này.
“Chúng tôi mong các gia đình có con nhỏ sẽ nhanh chóng ưu tiên đưa trẻ đến tiêm vắc xin tay chân miệng để chúng ta sẽ không còn phải hồi hộp chứng kiến những đợt bùng phát dịch hoặc đỉnh dịch rất khốc liệt như những năm trước đây”, BS Chính nhấn mạnh.
