Diễn đàn được tổ chức nhằm góp phần hiện thực hóa Nghị quyết 253/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội, đồng thời quán triệt các chủ trương lớn của Đảng về phát triển năng lượng theo Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Đây cũng là dịp làm rõ việc triển khai các chiến lược, quy hoạch quan trọng của ngành năng lượng, trong bối cảnh Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng vừa diễn ra thành công, mở ra một giai đoạn phát triển mới của đất nước với yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng, chuyển dịch xanh và tính tự chủ của nền kinh tế.
Phát biểu khai mạc Diễn đàn, ông Nguyễn Văn Minh - Tổng Biên tập Báo Công Thương nhấn mạnh, chỉ còn hơn một tháng nữa, Nghị quyết 253/2025/QH15 – một nghị quyết mang tính đặc biệt của Quốc hội về hiện thực hóa cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026 – 2030 sẽ chính thức có hiệu lực.
Trong thời điểm có ý nghĩa quan trọng này, khi Đại hội XIV của Đảng đã xác định rõ tầm nhìn dài hạn và khát vọng phát triển mới của đất nước, việc tổ chức diễn đàn là cơ hội để các cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp cùng trao đổi, hiến kế nhằm đưa các chủ trương, chính sách lớn nhanh chóng đi vào cuộc sống. Theo Tổng Biên tập Báo Công Thương, chủ đề của diễn đàn đi thẳng vào nội dung cốt lõi của một trong những đột phá chiến lược, đó là bài toán hạ tầng năng lượng – nền tảng không thể thiếu cho phát triển nhanh và bền vững.
Tại Diễn đàn, các tham luận tập trung phân tích định hướng phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 trên cơ sở tổng hợp các nội dung của Nghị quyết 70-NQ/TW, Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh và các quy hoạch ngành liên quan. Nhiều ý kiến làm rõ cơ chế huy động nguồn lực xã hội và tài chính cho phát triển năng lượng; đánh giá kết quả đạt được cũng như những điểm nghẽn về thể chế, quy hoạch, thủ tục đầu tư đang cản trở quá trình phát triển ngành.
Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng đề xuất chính sách phát triển điện gió ngoài khơi, hệ thống lưu trữ năng lượng, cùng các giải pháp tháo gỡ vướng mắc về đất đai, môi trường và thủ tục hành chính trong triển khai các dự án năng lượng.
Trình bày tham luận tại Diễn đàn, TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia kinh tế trưởng Ngân hàng BIDV nhấn mạnh quy mô và áp lực huy động vốn rất lớn của ngành năng lượng Việt Nam trong giai đoạn tới. Theo ước tính của Bộ Công Thương, tổng nhu cầu vốn đầu tư cho năng lượng giai đoạn 2026-2030 vào khoảng trên 77 tỷ USD, tương đương hơn 15 tỷ USD mỗi năm. Xa hơn, từ nay đến năm 2050, tổng nhu cầu vốn của ngành có thể lên tới khoảng 400 tỷ USD.
Về cơ cấu nguồn vốn, đầu tư cho các dự án nguồn điện vẫn chủ yếu dựa vào khu vực tư nhân, bao gồm doanh nghiệp trong nước, vốn FDI, trái phiếu doanh nghiệp và các nguồn tài chính thị trường. Trong khi đó, đầu tư cho lưới điện truyền tải – hạ tầng có ý nghĩa chiến lược và liên quan trực tiếp đến an ninh năng lượng – tiếp tục cần vai trò chủ đạo của đầu tư công, kết hợp với các nguồn lực xã hội khác.
TS. Cấn Văn Lực cũng cho biết, tổng vốn đầu tư cho chuyển đổi năng lượng đến năm 2050 được ước tính hơn 135 tỷ USD, trong đó khoảng 120 tỷ USD dành cho nguồn điện và khoảng 15 tỷ USD cho lưới điện truyền tải. Ngoài ra, ngành năng lượng còn cần nguồn lực đáng kể cho hệ thống lưu trữ năng lượng, số hóa lưới điện, các giải pháp hỗ trợ năng lượng sạch và phát triển thị trường điện cạnh tranh.
Thực tế cho thấy, từ năm 2001 đến nay, đầu tư tư nhân và FDI đã chiếm trên 50% tổng vốn đầu tư ngành năng lượng, chủ yếu tập trung vào phát triển nguồn điện. Tín dụng xanh cho năng lượng tái tạo tăng trưởng nhanh trong những năm gần đây, song thị trường trái phiếu doanh nghiệp năng lượng vẫn gặp nhiều khó khăn, trong khi việc triển khai các nguồn vốn quốc tế như JETP đòi hỏi thêm thời gian và năng lực hấp thụ vốn.
Ở góc độ quản lý nhà nước, ông Trần Hoài Trang - Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương) khẳng định, Nghị quyết 253/2025/QH15 mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng cả về thể chế lẫn thực tiễn, khi ngành năng lượng chính thức bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu cao hơn về an ninh năng lượng, chuyển dịch xanh và tính tự chủ của hệ thống.
Nghị quyết có phạm vi điều chỉnh toàn diện, bao trùm các lĩnh vực trụ cột của hệ thống năng lượng quốc gia, từ nguồn điện, lưới truyền tải và phân phối, cơ chế mua bán điện trực tiếp, đến dầu khí, than và đặc biệt là phát triển điện gió ngoài khơi. Cách tiếp cận mang tính hệ thống, đồng bộ này cho thấy sự chuyển biến rõ nét trong tư duy hoạch định chính sách, phù hợp với bối cảnh nhu cầu năng lượng tăng nhanh và yêu cầu giảm phát thải ngày càng cao.
Nghị quyết 253 cũng tạo ra cơ chế linh hoạt trong điều chỉnh, cập nhật quy hoạch, cho phép xử lý kịp thời những vấn đề phát sinh mà không làm thay đổi mục tiêu, định hướng lớn hay cơ cấu tổng thể của hệ thống năng lượng. Đồng thời, tinh thần cải cách thủ tục hành chính được thể hiện rõ qua việc rút gọn, miễn một số thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án năng lượng quan trọng, cấp bách; rút ngắn thời gian đàm phán hợp đồng mua bán điện; phân cấp, phân quyền mạnh mẽ hơn cho địa phương. Những giải pháp này được kỳ vọng sẽ đẩy nhanh tiến độ đầu tư, sớm đưa các dự án vào vận hành, qua đó củng cố vững chắc an ninh năng lượng quốc gia.
Nghị quyết 253/2025/QH15 của Quốc hội được đánh giá là bệ đỡ thể chế quan trọng cho phát triển năng lượng trong giai đoạn mới, tạo hành lang pháp lý đủ rộng nhưng vẫn chặt chẽ để huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội.
Thông qua diễn đàn, Ban Tổ chức kỳ vọng góp phần nâng cao nhận thức và tạo sự đồng thuận trong xã hội về các cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia, đồng thời cung cấp cơ sở thực tiễn và luận cứ khoa học phục vụ công tác hoàn thiện chính sách và tổ chức thực hiện Nghị quyết. Đây cũng là kênh thông tin quan trọng nhằm thu hút đầu tư, thúc đẩy phát triển năng lượng bền vững, bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia trong giai đoạn 2026 - 2030 và những năm tiếp theo.
