Từ đề xuất điều chỉnh đến định hướng linh hoạt
Tại phiên thảo luận của Quốc hội về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các Luật Thuế: thu nhập cá nhân, giá trị gia tăng, thu nhập doanh nghiệp và tiêu thụ đặc biệt ngày 21/4 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cho biết phương án của Bộ Tài chính là nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế của hộ kinh doanh lên khoảng 1 tỷ đồng mỗi năm, thay cho mức 500 triệu đồng hiện hành. Đây được xem là điều chỉnh cần thiết khi quy mô hoạt động, doanh thu và chi phí của khu vực hộ kinh doanh đã có nhiều thay đổi.
Trong quá trình xem xét, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Quốc hội Phan Văn Mãi đề xuất nghiên cứu mức tối thiểu khoảng 2 tỷ đồng để đảm bảo tính phù hợp với thực tiễn. Đồng thời, một số ý kiến từ các hiệp hội doanh nghiệp cũng đưa ra phương án 3 tỷ đồng mỗi năm như một mốc tham chiếu trong quá trình hoàn thiện chính sách, qua đó phản ánh kỳ vọng tạo thêm dư địa phát triển cho khu vực kinh tế cá thể.
Trước đó, Bộ Tài chính đã đề xuất không quy định “mức cứng” trong luật mà giao Chính phủ chủ động quyết định ngưỡng doanh thu miễn thuế theo từng thời kỳ. Cách tiếp cận này được nhiều ý kiến đánh giá phù hợp với yêu cầu điều hành trong bối cảnh kinh tế có nhiều biến động.
Phương án nâng ngưỡng đang nhận được sự quan tâm lớn, do liên quan trực tiếp đến gần 4 triệu hộ kinh doanh trên cả nước, với tổng số thu ngân sách từ khu vực này đạt hàng chục nghìn tỷ đồng mỗi năm. Do đó, việc xác định một ngưỡng phù hợp không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ người kinh doanh mà còn cần đảm bảo tính ổn định của nguồn thu ngân sách.
Từ các đề xuất nêu trên, câu hỏi đặt ra không chỉ là mức bao nhiêu, mà là cách thiết kế chính sách để hài hòa giữa hỗ trợ và phát triển.
Hài hòa mục tiêu hỗ trợ và phát triển bền vững
Theo quy định hiện hành và định hướng trong dự thảo luật đang được Quốc hội xem xét, hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở xuống thuộc diện không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân. Tuy nhiên, trong bối cảnh mặt bằng giá cả, chi phí vận hành và quy mô thị trường đã thay đổi đáng kể so với trước đây, việc nghiên cứu điều chỉnh ngưỡng là cần thiết nhằm bảo đảm tính đồng bộ và phù hợp.
Các phương án nâng ngưỡng, dù ở mức 1, 2 hay 3 tỷ đồng, đều hướng đến mục tiêu chung là tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hộ kinh doanh ổn định hoạt động, tăng tích lũy và nâng cao khả năng chống chịu trước biến động thị trường. Đây cũng là yếu tố quan trọng giúp khu vực kinh tế cá thể duy trì vai trò là một bộ phận năng động của nền kinh tế.
Bên cạnh đó, việc thiết kế ngưỡng doanh thu hợp lý còn góp phần định hình lộ trình phát triển cho hộ kinh doanh. Khi đạt đến một quy mô nhất định, việc chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp sẽ trở nên phù hợp hơn, từ đó nâng cao tính minh bạch, chuyên nghiệp trong quản trị và mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn lực như vốn, thị trường hay công nghệ.
Ở góc độ dài hạn, chính sách nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế nếu được xây dựng hợp lý sẽ góp phần “nuôi dưỡng nguồn thu”, mở rộng cơ sở thuế thông qua sự gia tăng số lượng và chất lượng doanh nghiệp. Đây là hướng tiếp cận đã được nhiều nền kinh tế áp dụng, với mục tiêu tạo môi trường kinh doanh thuận lợi để thúc đẩy tăng trưởng thay vì chỉ tập trung vào thu ngân sách trong ngắn hạn.
Đáng chú ý, việc trao quyền điều chỉnh ngưỡng cho Chính phủ thay vì quy định cứng trong luật sẽ giúp chính sách thuế có khả năng phản ứng nhanh trước các biến động kinh tế. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều yếu tố khó lường, cơ chế điều hành linh hoạt sẽ là công cụ quan trọng để vừa hỗ trợ sản xuất kinh doanh, vừa bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.
Có thể thấy, điều chỉnh ngưỡng doanh thu miễn thuế không chỉ là thay đổi về con số, mà còn là bước hoàn thiện quan trọng trong tư duy chính sách. Khi được thiết kế trên cơ sở đánh giá đầy đủ thực tiễn và có lộ trình phù hợp, chính sách này sẽ góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định, đồng thời tạo động lực cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển bền vững trong giai đoạn tới.
