Từ cải cách hành chính đến chuẩn mực vận hành của trung tâm tài chính
Trong tiến trình tái cấu trúc mô hình tăng trưởng và nâng cao vị thế của Việt Nam trên bản đồ tài chính khu vực, TP.HCM được xác định là hạt nhân triển khai Trung tâm Tài chính quốc tế. Tuy nhiên, khác với các dự án hạ tầng vật chất, trung tâm tài chính là một cấu trúc vận hành dựa chủ yếu vào chất lượng thể chế, kỷ luật thị trường, năng lực giám sát và mức độ chuyên nghiệp của các định chế tham gia. Do đó, yêu cầu “chủ động hơn” mà Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đặt ra không mang tính kỹ thuật đơn lẻ, mà phản ánh sự thay đổi trong tư duy quản lý, từ điều hành ngắn hạn sang kiến tạo nền tảng phát triển dài hạn.
Tại hội nghị triển khai nhiệm vụ ngành ngân hàng trên địa bàn Khu vực 2, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng đánh giá năm 2025 là giai đoạn ghi nhận nhiều chuyển biến rõ nét trong công tác quản lý và hỗ trợ thị trường. Việc triển khai đồng bộ 32 dịch vụ công trực tuyến toàn trình không chỉ giúp rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, giảm chi phí tuân thủ cho tổ chức tín dụng và doanh nghiệp, mà còn tạo tiền đề quan trọng cho việc hình thành một môi trường tài chính minh bạch, có tính dự báo cao.
Cùng với cải cách thủ tục hành chính, hoạt động kết nối ngân hàng, doanh nghiệp tiếp tục được duy trì như một công cụ điều tiết dòng vốn hiệu quả. Quy mô giải ngân đạt hơn 881.000 tỷ đồng, vượt xa kế hoạch đề ra, phản ánh sự cải thiện đáng kể về khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế khu vực. Mức tăng GRDP của TP.HCM và Đồng Nai cho thấy vai trò dẫn dắt của khu vực ngân hàng trong việc hỗ trợ tăng trưởng, đồng thời khẳng định tầm quan trọng của chính sách tín dụng linh hoạt nhưng có kiểm soát.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia tài chính, những kết quả tích cực này mới chỉ là điều kiện cần cho quá trình xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế. Khi bước sang một giai đoạn phát triển cao hơn, yêu cầu đối với hệ thống ngân hàng không còn dừng ở quy mô tín dụng hay tốc độ giải ngân, mà chuyển sang chất lượng dịch vụ tài chính, năng lực quản trị rủi ro, chuẩn mực tuân thủ và khả năng vận hành theo thông lệ quốc tế. Đây chính là điểm phân biệt giữa một thị trường tài chính đang phát triển và một trung tâm tài chính có khả năng kết nối dòng vốn toàn cầu.
Trung tâm Tài chính quốc tế và bài toán chủ động thể chế
Bước sang năm 2026, nhiệm vụ đồng hành cùng quá trình xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM được xác định là trọng tâm chiến lược của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 2. Theo Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng, khung chính sách cho mô hình này về cơ bản đã được định hình, đặc biệt là các cơ chế liên quan đến ngoại hối, thanh toán và giao dịch tài chính xuyên biên giới.
Điểm mấu chốt nằm ở chỗ, nhiều quy định dự kiến áp dụng cho Trung tâm Tài chính quốc tế có mức độ cởi mở cao hơn đáng kể so với chính sách hiện hành. Điều này đòi hỏi các tổ chức tín dụng không thể tiếp cận theo tư duy thụ động, chờ văn bản hướng dẫn chi tiết, mà cần chủ động nghiên cứu, chuẩn bị hệ thống, nhân sự và quy trình để sẵn sàng triển khai trong thực tiễn.
Từ kinh nghiệm quốc tế, các trung tâm tài chính thành công đều được xây dựng trên ba nền tảng xuyên suốt là ổn định, thượng tôn pháp luật và độ mở trong hợp tác quốc tế. Sự ổn định giúp củng cố niềm tin dài hạn và giảm chi phí vốn; thượng tôn pháp luật bảo đảm tính minh bạch, khả năng thực thi hợp đồng và bảo vệ nhà đầu tư; trong khi độ mở cho phép trung tâm tài chính vận hành như một đầu mối kết nối dòng vốn toàn cầu.
Trong cấu trúc đó, sự tham gia của các ngân hàng nước ngoài giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Không chỉ cung cấp dịch vụ tài chính xuyên biên giới, khối ngân hàng này còn mang theo các chuẩn mực quốc tế về thanh toán, quản trị rủi ro, phòng chống rửa tiền và tuân thủ các quy định toàn cầu. Đây là những yếu tố giúp giảm rào cản trong dòng chảy vốn và thương mại, đồng thời nâng chuẩn vận hành của toàn bộ thị trường tài chính nội địa.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng việc phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế không nên đặt nặng mục tiêu mở rộng nhanh về quy mô. Thay vào đó, cần ưu tiên tính an toàn, khả năng giám sát và kỷ luật thị trường. Việc sử dụng các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho phép kiểm chứng mức độ sẵn sàng của hệ thống, hạn chế rủi ro lan truyền và bảo đảm ổn định vĩ mô trong dài hạn.
Ở tầm nhìn rộng hơn, năm 2026 được xem là năm bản lề, mở đầu cho giai đoạn phát triển kinh tế – xã hội mới của TP.HCM và khu vực phía Nam. Việc triển khai Trung tâm Tài chính quốc tế song hành cùng vận hành sân bay Long Thành sẽ tạo ra nhu cầu lớn về vốn, dịch vụ tài chính chuyên sâu và nguồn nhân lực chất lượng cao. Điều này vừa mở ra dư địa tăng trưởng cho ngành ngân hàng, vừa đặt ra yêu cầu nâng cấp toàn diện năng lực quản lý Nhà nước.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định, vai trò điều hành của Ngân hàng Nhà nước tại các địa bàn trọng điểm không chỉ là bảo đảm an toàn hệ thống, mà còn phải chủ động dẫn dắt thị trường, định hướng dòng vốn vào các lĩnh vực then chốt và hỗ trợ các động lực tăng trưởng dài hạn. Ở góc độ này, Trung tâm Tài chính quốc tế không chỉ là một mục tiêu phát triển, mà còn là thước đo cho mức độ trưởng thành của hệ thống tài chính Việt Nam trong giai đoạn hội nhập sâu rộng.
