Chương trình nhằm tạo lập một diễn đàn đối thoại trực tiếp giữa đối tượng hưởng chính sách và cơ quan có thẩm quyền và các cơ quan có liên quan trong quá trình xem xét, giải quyết chính sách; giúp người dân tiếp cận rõ ràng thông tin, quy trình, chính sách; công khai minh bạch chính sách và ngăn chặn phòng ngừa các hành vi tiêu cực, trục lợi chính sách; thúc đẩy cơ chế phối hợp liên thông giữa các cơ quan trong giải quyết thủ tục mua nhà ở xã hội (NOXH).
Xu hướng mở rộng NOXH, nhưng áp lực thủ tục vẫn nặng nề
Trong năm 2025, Hà Nội được giao nhiệm vụ phát triển hàng ngàn căn NOXH. Theo kế hoạch được phê duyệt, toàn thành phố phải hoàn thiện số căn hộ theo chỉ tiêu giao hàng năm, phần việc do Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp các ngành rà soát, mời chủ đầu tư cam kết tiến độ.
Những nỗ lực này tạo ra kỳ vọng lớn: chính quyền thường xuyên khẳng định rằng NOXH không còn bị gói gọn ở vùng ven hẻo lánh mà phải ở gần khu vực thuận lợi, giao thông, dịch vụ, để thực hiện đúng tinh thần chính sách “nhà ở cho người thu nhập thấp, người lao động, công nhân, người mới ra trường…” theo quy định tại Luật Nhà ở 2023. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai gặp nhiều rào cản.
Một trong những vấn đề gây bức xúc lớn với người dân là thủ tục xác nhận điều kiện nhà ở, trong đó gồm “giấy xác nhận điều kiện về nhà ở” do Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp. Theo bà Phạm Thị Hồng Hải - Giám đốc Chi nhánh số 6, Trung tâm Phục vụ hành chính công TP Hà Nội, Giấy xác nhận điều kiện về nhà ở là một trong những giấy tờ bắt buộc trong hồ sơ người dân nộp cho chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội. Thời gian qua, các chi nhánh của trung tâm, đặc biệt tại các địa bàn có dự án mở bán, đã tiếp nhận số lượng lớn hồ sơ đề nghị xác nhận điều kiện nhà ở và cung cấp thông tin dữ liệu đất đai.
Trong khi đó, nhóm lao động tự do - không có hợp đồng ổn định, gặp khó khăn khi xin xác nhận thu nhập tại công an phường/xã. Lý do là dữ liệu quốc gia hiện chưa có sẵn thông tin thu nhập của nhóm này, nên việc xét duyệt mất nhiều thời gian hoặc có thể bị “bó tay”. Tại Hội nghị, Thượng tá Lê Thế Tùng - Phó trưởng phòng Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về Trật tự xã hội Công an TP Hà Nội (PC06) thừa nhận thực trạng: “Dữ liệu dân cư chưa có thông tin thu nhập của lao động tự do hoặc người không có hợp đồng”, dẫn đến việc xác nhận thu nhập theo Nghị định 261 hiện rất khó khăn, chậm trễ.
Minh bạch quy trình, chống “suất nội bộ” – “suất ngoại giao”
Một nội dung quan trọng khác được nêu tại Hội nghị là việc minh bạch quy trình xét duyệt, đảm bảo quyền lợi cho người dân, tránh hiện tượng trục lợi chính sách. Theo các cơ quan chức năng, cơ chế liên thông giữa các sở, ngành được đề cao nhằm tạo thuận lợi tối đa cho người dân; đồng thời chủ đầu tư, đơn vị quản lý phải công khai danh mục hồ sơ, tiêu chí xét duyệt.
Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cảnh báo về hiện tượng “suất ngoại giao”, “suất nội bộ” rao bán NOXH với giá hàng trăm triệu đồng hoặc “phí đặt chỗ” - hành vi vi phạm pháp luật mà người dân cần hết sức cảnh giác.
Thượng tá Nguyễn Anh Tuấn - Phó trưởng phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (PA 05) khẳng định: “Hoàn toàn không tồn tại suất ngoại giao hay suất nội bộ trong các dự án NOXH”. Ông cho biết, nhiều trang mạng xã hội được lập ra nhằm lừa đảo người dân, yêu cầu nộp các khoản phí ngoài quy định để "giữ suất" hoặc "trúng thẳng" mà không thông qua bốc thăm. Đây là các hành vi vi phạm pháp luật, có dấu hiệu lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Cơ quan công an nhấn mạnh, mọi thủ tục đăng ký nhà ở xã hội từ nộp hồ sơ, xác nhận điều kiện thu nhập, đến xét ưu tiên đều phải thực hiện trên nền tảng chính thức của chủ đầu tư và cơ quan nhà nước. Việc nộp bất kỳ khoản tiền nào cho môi giới hay trung gian không có thẩm quyền đều là phi pháp. Khi phát hiện hành vi nghi vấn, người dân cần báo ngay cho lực lượng công an để được xử lý triệt để.
Đối thoại trực tiếp – người dân hỏi, chính quyền trả lời
Tại Hội nghị, người dân cũng đặt thêm nhiều số câu hỏi về các vấn đề như: tiêu chí xét duyệt, hồ sơ cần chuẩn bị, thời hạn giải quyết, cơ chế vay vốn ưu đãi và trách nhiệm của từng cơ quan trong quy trình liên thông.
Giải đáp về thủ tục được mua NOXH, bà Phạm Thị Hồng Hải - Giám đốc Chi nhánh số 6, Trung tâm Phục vụ hành chính công TP Hà Nội cho biết, thủ tục này gồm 4 nội dung chính: thành phần hồ sơ, cách nộp hồ sơ, phí - lệ phí và một số lưu ý khi kê khai.
Về thành phần hồ sơ, người dân cần chuẩn bị hai biểu mẫu: Mẫu số 14 theo Nghị định 151 của Chính phủ và Mẫu số 02 về giấy xác nhận điều kiện nhà ở theo Thông tư số 05/2024 của Bộ Xây dựng. Hai mẫu này đã hướng dẫn đầy đủ các nội dung cần kê khai, do đó người dân cần đọc kỹ trước khi điền để tránh sai sót, giúp cơ quan tiếp nhận và Văn phòng Đăng ký đất đai thụ lý hồ sơ nhanh chóng. Trong đó, giấy xác nhận điều kiện về nhà ở là một trong những giấy tờ bắt buộc trong hồ sơ người dân nộp cho chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội.
Về cách nộp hồ sơ, người dân có thể nộp trên môi trường mạng. Sau khi điền hai biểu mẫu, công dân tải lên hệ thống và gửi đến đơn vị tiếp nhận. Hiện thủ tục đã được cấu hình toàn trình, cho phép nộp hồ sơ tại nhà và nhận kết quả dưới dạng điện tử hoặc bản giấy theo nhu cầu.
Về phí - lệ phí, theo Nghị quyết số 06/2020/NQ-HĐND của HĐND thành phố Hà Nội, phí cung cấp thông tin dữ liệu đất đai là 150.000 đồng. Tuy nhiên, nếu nộp hồ sơ trực tuyến, người dân được miễn hoàn toàn phí. Trường hợp nhận kết quả bản giấy tại nhà, công dân cũng không phải trả thêm bất kỳ khoản chi phí nào. Bà Hải nhấn mạnh: ngoài lợi ích về phí, nộp trực tuyến còn giúp tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại và không làm gián đoạn công việc của người dân.
Về lưu ý khi kê khai, bà Hải cho hay, một số hồ sơ bị trả lại do kê khai sai đối tượng trong Mẫu số 02 theo Thông tư 05, dẫn đến chủ đầu tư không tiếp nhận. Người dân cần kiểm tra kỹ thông tin trước khi nộp để tránh phải đi lại nhiều lần.
Một điểm quan trọng khác là thời hạn của giấy xác nhận điều kiện nhà ở. Theo Thông tư 32 mới ban hành, giấy xác nhận có hiệu lực trong 6 tháng. Do đó, người dân cần nộp đúng thời điểm dự án mở bán; nếu làm quá sớm, giấy có thể hết hiệu lực và không còn giá trị sử dụng.
