Doanh nghiệp bất động sản mắc kẹt giữa áp lực vốn và điểm nghẽn pháp lý

Minh Hùng

18/11/2026 07:20

Thị trường bất động sản đang đặt doanh nghiệp trước hai bài toán lớn, đó là duy trì dòng tiền để triển khai dự án và tháo gỡ những vướng mắc pháp lý liên quan đến quỹ đất. Trong khi đó, thanh khoản chưa phục hồi đồng đều, còn nguồn cung nhà ở phù hợp với khả năng chi trả của người dân vẫn hạn chế.

Dòng tiền trở thành bài toán sống còn

Thị trường bất động sản đang đặt doanh nghiệp trước áp lực lớn khi sản phẩm khó tiêu thụ, trong khi chi phí vốn và các nghĩa vụ tài chính vẫn phát sinh. Trong bối cảnh đó, khả năng duy trì dòng tiền không chỉ quyết định tiến độ triển khai dự án mà còn ảnh hưởng đến năng lực thực hiện cam kết với khách hàng.

Theo ông Lê Quốc Kiên - chuyên gia tư vấn đầu tư bất động sản độc lập, người mua nhà hình thành trong tương lai cần đặc biệt chú ý đến tiến độ thi công thực tế, thay vì chỉ dựa vào phối cảnh, nhà mẫu hay thông tin quảng cáo của chủ đầu tư.

Một công trường thường xuyên vắng công nhân, máy móc hoặc liên tục thay đổi nhà thầu có thể là dấu hiệu cần thận trọng. Đáng chú ý hơn là tình trạng dự án nhiều lần trễ tiến độ nhưng không có thông tin giải thích rõ ràng.

672671464-122108876145165246-5703810795618980956-n-1794960988.jpg
Khách hàng tìm hiểu thông tin và được nhân viên tư vấn hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ tại một sự kiện bất động sản của Lê Phong Group.

Bên cạnh đó, cách chủ đầu tư huy động vốn cũng cần được xem xét. Nếu doanh nghiệp liên tục đưa ra ưu đãi để khách hàng thanh toán phần lớn giá trị sản phẩm sớm, trong khi tiến độ xây dựng chậm, người mua cần đặt câu hỏi về nguồn vốn thực sự để hoàn thành dự án.

Sức khỏe tài chính của doanh nghiệp cũng không thể chỉ đánh giá qua lợi nhuận. Những yếu tố như lượng tiền mặt, dòng tiền kinh doanh, các khoản nợ đến hạn, hàng tồn kho và khoản phải thu đều phản ánh khả năng duy trì hoạt động. Doanh nghiệp có lợi nhuận cao nhưng dòng tiền yếu vẫn có thể gặp khó khăn khi cần vốn để tiếp tục thi công.

Ở chiều ngược lại, ông Kiên cho rằng doanh nghiệp cần xác định đúng nguyên nhân khiến sản phẩm khó bán. Nếu khách hàng thiếu khả năng tài chính, chủ đầu tư có thể giãn tiến độ thanh toán hoặc hỗ trợ lãi suất. Tuy nhiên, nếu giá bán vượt khả năng chi trả thì việc kéo dài thời gian thanh toán chưa chắc giải quyết được vấn đề.

Một trường hợp tại khu vực quận 9 cũ cho thấy sức mua vẫn có thể xuất hiện khi giá bán phù hợp. Những căn nhà thô ba tầng, diện tích 100 m2 được chào bán khoảng 6,5 tỷ đồng, thấp hơn mức 8,5 tỷ đồng của một số căn đã bán trước đó. Dù chỉ mở bán thử 20 căn, dự án thu hút khoảng 200 khách quan tâm và nhanh chóng hết hàng.

Theo chuyên gia, với những dự án có tiềm năng nhưng thiếu vốn, doanh nghiệp có thể cân nhắc hợp tác đầu tư hoặc chuyển nhượng một phần dự án. Việc giảm tỷ lệ sở hữu hay lợi nhuận kỳ vọng đôi khi cần thiết để bổ sung nguồn lực, thay vì tiếp tục nắm giữ toàn bộ dự án trong tình trạng đình trệ.

Tuy nhiên, muốn thu hút đối tác, chủ đầu tư phải minh bạch tình trạng pháp lý, nghĩa vụ tài chính, các khoản vay và chi phí còn lại để hoàn thành dự án. Nguồn tiền huy động được cũng cần ưu tiên giải quyết nhu cầu vốn thi công, thay vì chỉ dùng để thanh toán các khoản nợ cũ.

Quỹ đất chưa thể chuyển hóa thành nguồn cung

Bên cạnh áp lực tài chính, vướng mắc pháp lý tiếp tục là rào cản đối với quá trình phát triển dự án mới.

Theo TS. Sử Ngọc Khương - Giám đốc cấp cao Bộ phận Đầu tư Savills Việt Nam, thị trường không hoàn toàn thiếu quỹ đất, mà khó khăn nằm ở cơ chế chuyển hóa những khu đất doanh nghiệp đang nắm giữ thành dự án nhà ở thương mại.

Trong nhiều năm, một số doanh nghiệp đã tích lũy quỹ đất phù hợp với định hướng phát triển đô thị nhưng chưa thể triển khai do chưa đáp ứng điều kiện về loại đất. Theo cơ chế thông thường của Luật Đất đai 2024, nhà đầu tư lựa chọn phương thức thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án nhà ở thương mại về nguyên tắc chỉ được nhận quyền sử dụng đất ở.

Việc thủ tục kéo dài không chỉ khiến dự án chậm triển khai mà còn làm gia tăng chi phí vốn, tạo thêm áp lực tài chính cho doanh nghiệp. Những khoản chi phí tích lũy này có thể được tính vào giá thành sản phẩm khi dự án được đưa ra thị trường.

870734472-122209042040907745-5333632709290763793-n-1794197675-1794960816.jpg
Thanh khoản thị trường bất động sản phụ thuộc lớn vào khả năng khơi thông dòng tiền và sức mua.

Một trong những cơ chế được kỳ vọng tháo gỡ vướng mắc là Nghị quyết 171/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/4/2025 và thực hiện thí điểm trong 5 năm. Nghị quyết mở ra cơ hội triển khai dự án nhà ở thương mại trên một số loại đất doanh nghiệp đang có hoặc nhận chuyển nhượng, bao gồm đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp không phải đất ở và đất hỗn hợp.

Cơ chế này được kỳ vọng giúp khai thông những quỹ đất chưa thể triển khai, đồng thời mở rộng khả năng phát triển dự án tại các khu vực còn dư địa đô thị hóa.

Tuy nhiên, việc một khu đất được đưa vào danh mục thí điểm không đồng nghĩa dự án đã được chấp thuận đầu tư hoặc được phép chuyển mục đích sử dụng đất. Doanh nghiệp vẫn phải đáp ứng các điều kiện về quy hoạch, chương trình phát triển nhà ở, quyền sử dụng đất và hoàn tất những thủ tục đầu tư, xây dựng liên quan.

Thực tế tại TP.HCM cho thấy khoảng cách giữa danh mục khu đất đăng ký thí điểm và các dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư vẫn còn đáng kể. Theo số liệu được chuyên gia Savills dẫn tại thời điểm công bố, thành phố có 389 khu đất được phê duyệt đăng ký thí điểm nhưng mới hơn 30 dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư.

Điều này cho thấy tháo gỡ cơ chế mới chỉ là bước đầu. Vấn đề quan trọng tiếp theo là đẩy nhanh quá trình thẩm định, hoàn thiện thủ tục và bảo đảm sự thống nhất trong thực thi chính sách.

Trong bối cảnh nguồn cung nhà ở còn hạn chế, đặc biệt ở phân khúc phù hợp với khả năng chi trả của người dân, việc khơi thông quỹ đất có ý nghĩa quan trọng đối với thị trường. Tuy nhiên, để chuyển cơ hội chính sách thành nguồn cung thực tế, doanh nghiệp cần đủ năng lực tài chính, còn cơ quan quản lý cần tạo được quy trình pháp lý rõ ràng và có tính dự báo.

Minh Hùng