Một trong những bước ngoặt lớn nhưng cũng đầy thử thách trong sự nghiệp của mỗi người đi làm là khoảnh khắc bước lên một vị trí mới: Vị trí quản lý. Trở thành sếp, bạn có quyền lực hơn, có trách nhiệm lớn hơn và tất nhiên là một mức đãi ngộ xứng đáng hơn. Thế nhưng, đi kèm với niềm vui thăng tiến lại là một tình huống vô cùng khó xử mà rất nhiều tân quản lý gặp phải: Hôm qua còn là “cạ cứng” ăn trưa, hôm nay mình đã lên làm sếp của họ.
Hãy tưởng tượng một buổi sáng bước vào văn phòng, bạn cần giao một nhiệm vụ quan trọng cho người đồng nghiệp từng cùng mình "chinh chiến", từng ngồi buôn chuyện hàng giờ liền ở quán cafe hay quán nhậu. Thay vì một cái gật đầu chuyên nghiệp, bạn lại nhận được một nụ cười xuề xòa kiểu: “Từ từ tao làm, việc gì mà phải vội!” hoặc “Nể tình anh em, hạn chót để mai nhé!”.
Lúc này, bạn rơi vào trạng thái tiến thoái lưỡng nan: Nhắc nhở thẳng thắn thì sợ căng thẳng, sợ mất đi tình bạn bấy lâu nay; còn nếu im lặng cho qua, công việc của cả đội nhóm sẽ bị trì trệ. Bạn bắt đầu tự hỏi: Làm sếp của bạn thân – khó xử quá, phải làm sao đây?
Sai lầm kinh điển của quản lý mới: Cố giữ cái "mác" người tốt
Khi đối mặt với sự "nhờn" của nhân viên vốn là bạn cũ, câu hỏi cốt lõi mà các quản lý mới cần phải tự đặt ra cho chính mình là: “Bạn đang sợ mất việc… hay sợ mất lòng?”
Phần lớn chúng ta, vì tâm lý cả nể, thường chọn câu trả lời là sợ cả hai. Chúng ta vừa muốn hoàn thành KPI của tổ chức, lại vừa muốn giữ hình ảnh một người đồng nghiệp dễ mến, dễ tính trong mắt bạn bè. Đó chính là sai lầm lớn nhất của một quản lý mới: Cố giữ cái "mác" người tốt trong mắt bạn bè cũ.
Khi vị thế thay đổi, quy tắc trò chơi bắt buộc phải thay đổi. Bạn không thể mang sự "xuề xòa" của bàn nhậu, sự vô tư của những buổi buôn chuyện để điều hành một đội ngũ. Sự nể nang không giúp bạn xây dựng được uy tín, ngược lại, nó là con dao hai lưỡi. Sự "nhờn" của người bạn kia thực chất là một hành vi thăm dò tự nhiên. Họ đang thử thách xem giới hạn mới của bạn ở đâu sau khi thăng chức. Nếu bạn không tự xác lập một "ranh giới mới" cho vị thế mới của mình, bạn đang gián tiếp chỉ cho họ cách... coi thường năng lực quản lý của bạn.
Bài học từ sân cỏ: Khi bạn thân làm trọng tài và cầu thủ
Để hiểu rõ hơn về mối quan hệ này, hãy nhìn vào một trận thi đấu bóng đá. Một Trọng tài và một Cầu thủ hoàn toàn có thể là những người bạn tri kỷ ngoài đời thực. Tối hôm trước, họ có thể ngồi cùng một bàn nhậu, chia sẻ với nhau những câu chuyện cuộc sống vô cùng thân thiết.
Thế nhưng, một khi tiếng còi khai cuộc vang lên và họ bước vào trận đấu, mọi thứ phải tuân theo luật lệ. Nếu cầu thủ phạm lỗi nghiêm trọng ngay trước mắt trọng tài, liệu trọng tài có thể bỏ qua chỉ vì "nể tình anh em tối qua vừa đi nhậu"?
Chắc chắn là không. Nếu vị trọng tài ấy chọn cách ngó lơ vì tình cảm cá nhân, trận đấu sẽ lập tức bị phá hỏng. Sự công bằng biến mất, các cầu thủ khác sẽ phẫn nộ, và giải đấu sẽ hỗn loạn. Hệ quả tất yếu sau đó là vị trọng tài ấy cũng sẽ sớm bị ban tổ chức "treo còi" và tước đi tư cách làm việc.
Môi trường công sở cũng chính là một sân cỏ thu nhỏ, và bạn – với tư cách là người quản lý – chính là người giữ luật cho "trận đấu" của team. Nếu bạn không dám thổi còi khi có lỗi sai, bạn đang tự "treo" chiếc ghế quản lý của chính mình.
2 bước thiết lập vạch vôi ranh giới cho quản lý
Nhiều quản lý mới thường than thở rằng: “Giờ tự nhiên quay sang nghiêm túc, e thấy nó cứ giả tạo, diễn diễn sao ấy!”. Thực ra, làm sếp không đòi hỏi bạn phải biến thành một cỗ máy máu lạnh hay bớt đi tình cảm vốn có. Bí quyết nằm ở chỗ bạn phải vẽ được một VẠCH VÔI RÕ RÀNG giữa công việc và tình bạn.
Muốn nhân viên hết "nhờn" mà vẫn giữ được tình bạn bền chặt, hãy thực hiện nghiêm túc 2 nguyên tắc sau:
1. Nói thẳng – Nhưng phải nói sớm
Đừng đợi đến khi công việc đổ bể, sếp lớn khiển trách thì bạn mới nổi tạt lửa giận vào mặt bạn thân. Hãy chủ động có một buổi trò chuyện thẳng thắn ngay từ những ngày đầu nhận chức. Sự rõ ràng ngay từ đầu sẽ xóa bỏ mọi sự mơ hồ và kỳ vọng sai lệch.
Bạn có thể sử dụng mẫu đối thoại chân thành nhưng dứt khoát sau:
“Ngoài giờ làm, chúng ta vẫn là cạ cứng, vẫn đi ăn đi chơi bình thường. Nhưng trong giờ làm việc, mình là người chịu trách nhiệm cao nhất về kết quả của cả team trước công ty. Mình rất cần bạn hỗ trợ mình đúng vai trò, hoàn thành tốt phần việc của bạn để cả hai cùng ra kết quả và cùng tiến xa hơn.”
Khi bạn nói thẳng và nói sớm, người bạn đó sẽ hiểu rằng sự nghiêm túc của bạn không phải là biểu hiện của sự "vênh váo" sau khi lên chức, mà đó là trách nhiệm bắt buộc đối với công việc.
2. Kỷ luật bằng "dữ liệu", không bằng "cảm xúc"
Sai lầm của những người cả nể là khi giao việc hoặc nhắc nhở thường dùng giọng điệu năn nỉ, mang tính cá nhân như: “Cậu làm nhanh giúp tớ với, không sếp mắng tớ chết” hoặc “Giúp tôi đi mà, nể tình bạn bè bấy lâu nay”. Cách tiếp cận này chỉ càng làm tăng sự "nhờn" của đối phương.
Thay vào đó, hãy loại bỏ yếu tố cảm xúc cá nhân ra khỏi phòng làm việc và quản lý hoàn toàn bằng dữ liệu, bằng các con số và quy trình.
- Thay vì nói: “Sao việc này cậu mãi chưa làm xong thế, làm nhanh lên giúp tớ đi.”
- Hãy nói: “Task (nhiệm vụ) này theo kế hoạch đã quá hạn 1 ngày rồi và nó đang trực tiếp ảnh hưởng đến tiến độ của khâu tiếp theo của các bạn khác. Bạn xử lý ngay và cập nhật lại kết quả cho mình trước 4h chiều nay nhé.”
Lời nói lúc này cực kỳ nhẹ nhàng, không hề có sự quát tháo hay nặng lời, nhưng lại vô cùng dứt khoát và không có chỗ cho sự mơ hồ. Khi bạn đưa ra các dữ kiện thực tế (quá hạn bao lâu, ảnh hưởng đến ai, deadline tiếp theo là gì), người bạn kia sẽ không thể dùng lý do tình cảm để chống chế.
Lời kết
Mối quan hệ giữa "Làm bạn" và "Làm sếp" chưa bao giờ là một bài toán dễ giải đối với những người đi làm. Bạn không cần phải đánh đổi một trong hai. Để giữ được cả tình bạn trân quý lẫn chiếc ghế quản lý thành công, chìa khóa duy nhất là phải dám làm rõ vai.
Khi ở ngoài văn phòng, hãy cứ là những người bạn chân thành, hết mình trên bàn tiệc. Nhưng khi đã bước qua vạch vôi để vào "trận đấu" công việc, hãy là một người giữ luật công tâm, bản lĩnh. Hãy nhớ rằng, một người bạn thực sự sẽ luôn muốn thấy bạn thành công ở vị trí mới, chứ không bao giờ biến tình bạn thành rào cản kéo lùi sự nghiệp của bạn.
----
* Về tác giả Thanh Nguyễn:
Chuyên gia THNTD & Nguồn nhân lực Hạnh Phúc: Với 20+ năm kinh nghiệm Marketing, HR, Quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam & khu vực, Bà Thanh Nguyễn đã tham gia tư vấn chiến lược cho hàng trăm công ty hàng đầu.
Diễn giả giàu kinh nghiệm:
-
Diễn giả chính của hàng trăm sự kiện chuyên nghiệp, người điều phối các chuyên mục trên sóng truyền hình như: HTV - Sổ tay quản trị; Không gian doanh nghiệp; FBNC Chia sẻ để thành công,…
-
Chuyên gia khai vấn (Executive Coach) cho cấp lãnh đạo điều hành tại nhiều doanh nghiệp lớn về bí quyết lãnh đạo hiệu quả cũng như sống và làm việc hạnh phúc hơn.
-
Sở hữu chuỗi video “Monday Motivation” Hạnh Phúc trong công việc truyền cảm hứng tới hàng triệu người đi làm.
-
Diễn giả chính chia sẻ góc nhìn về nguồn nhân lực Việt tại Diễn đàn người Việt có tầm ảnh hưởng toàn cầu (VGLF), 2019
-
Người Việt Nam đầu tiên nhận giải thưởng quốc tế “Cống hiến cho Cộng đồng Nhân sự” do HRD Asia Congress vinh danh 2017
-
Doanh nhân Việt Nam đầu tiên trở thành Facebook Influencer, 2017
-
Nhà đào tạo Việt Nam đầu tiên được Google chọn là Người truyền
