Thu nhập 60 triệu đồng/tháng đã đủ mua nhà ở thương mại?
Sở Xây dựng TP.HCM vừa trình UBND thành phố đề xuất điều chỉnh điều kiện về thu nhập đối với người mua nhà ở xã hội. Theo đó, mức trần thu nhập thực nhận hằng tháng được đề xuất nâng lên 30 triệu đồng đối với người độc thân và 60 triệu đồng đối với vợ chồng.
Ngay sau khi được công bố, đề xuất này đã tạo ra nhiều ý kiến khác nhau. Một số quan điểm cho rằng mức thu nhập 60 triệu đồng/tháng là khá cao và không còn thuộc nhóm thu nhập thấp.
Tuy nhiên, nếu đặt trong điều kiện kinh tế đặc thù của TP.HCM, đề xuất trên có cơ sở nhất định. Theo số liệu thống kê, thu nhập bình quân đầu người năm 2025 của thành phố đạt hơn 8 triệu đồng/người/tháng, cao hơn khoảng 36% so với mức bình quân của cả nước. Đồng thời, đây cũng là địa phương có mặt bằng giá bất động sản và chi phí sinh hoạt thuộc nhóm cao nhất.
Thực tế cho thấy, dù có tổng thu nhập khoảng 60 triệu đồng mỗi tháng, nhiều hộ gia đình vẫn rất khó tiếp cận nhà ở thương mại. Với giá căn hộ hiện dao động từ vài tỷ đồng trở lên, người mua phải chuẩn bị khoản vốn ban đầu lớn, đồng thời đáp ứng khả năng trả nợ vay trong thời gian dài. Sau khi trừ các chi phí sinh hoạt, nuôi con, giáo dục và y tế, khả năng tích lũy của nhiều gia đình không còn nhiều.
Chính vì vậy, đối với không ít người lao động, cán bộ, công chức, viên chức hay các gia đình trẻ, nhà ở xã hội vẫn là cơ hội phù hợp để hiện thực hóa mục tiêu an cư.
Bản chất của chính sách nhà ở xã hội là hỗ trợ những người chưa đủ điều kiện tiếp cận nhà ở thương mại, chứ không chỉ căn cứ vào mức thu nhập tuyệt đối. Khi giá nhà liên tục tăng nhanh hơn tốc độ tăng thu nhập, việc điều chỉnh ngưỡng thu nhập để phản ánh đúng thực tế thị trường là vấn đề cần được xem xét.
Muốn chính sách phát huy hiệu quả, cần ưu tiên tăng nguồn cung nhà ở xã hội
Dù việc mở rộng đối tượng được mua nhà ở xã hội có thể giúp nhiều người tiếp cận chính sách hơn, nhưng nếu nguồn cung không được cải thiện thì áp lực cạnh tranh sẽ tiếp tục gia tăng.
Trong giai đoạn 2021–2025, TP.HCM đã hoàn thành khoảng 17.902 căn nhà ở xã hội, đạt gần 98% chỉ tiêu được giao. Tuy nhiên, bước sang giai đoạn 2026–2030, thành phố đặt mục tiêu phát triển thêm 181.257 căn, cao gấp khoảng 10 lần kết quả của giai đoạn trước.
Con số này cho thấy nhu cầu nhà ở xã hội tại TP.HCM vẫn rất lớn. Trên thực tế, nhiều dự án mở bán đều ghi nhận lượng hồ sơ đăng ký vượt xa số căn hộ được phân phối. Không ít dự án có tỷ lệ cạnh tranh lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm hồ sơ cho mỗi căn hộ, phản ánh rõ tình trạng cung chưa đáp ứng được cầu.
Một trong những nguyên nhân là doanh nghiệp bất động sản vẫn chủ yếu tập trung phát triển phân khúc nhà ở thương mại, đặc biệt là trung và cao cấp, do có hiệu quả tài chính cao hơn. Trong khi đó, nhà ở xã hội chịu nhiều quy định về giá bán, lợi nhuận và thủ tục đầu tư nên chưa tạo được sức hút đủ lớn đối với các nhà phát triển dự án.
Có thể thấy, việc nghiên cứu điều chỉnh điều kiện về thu nhập là cần thiết để phù hợp với diễn biến của thị trường và mức sống tại các đô thị lớn. Tuy nhiên, ưu tiên hàng đầu vẫn nên là tháo gỡ các rào cản nhằm gia tăng nguồn cung nhà ở xã hội.
Để làm được điều đó, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế ưu đãi dành cho doanh nghiệp đầu tư nhà ở xã hội; đẩy nhanh thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, giao đất và cấp phép xây dựng; phát triển các định chế tài chính dài hạn như Quỹ tiết kiệm nhà ở, Quỹ phát triển nhà ở để tạo nguồn vốn ổn định cho chương trình phát triển nhà ở xã hội.
Bên cạnh đó, cần đa dạng hóa mô hình phát triển, đặc biệt là nhà ở xã hội cho thuê và thuê mua. Đây là giải pháp phù hợp với khả năng chi trả của nhiều người lao động, đồng thời giúp sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực của Nhà nước và giảm áp lực phải sở hữu nhà ngay từ đầu.
Ngoài ra, việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu về dân cư, nhà ở, thu nhập và cư trú cũng sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch trong việc xác định đúng đối tượng thụ hưởng, hạn chế tình trạng trục lợi chính sách và nâng cao hiệu quả quản lý.
Có thể thấy, việc điều chỉnh điều kiện thu nhập để mua nhà ở xã hội là bước đi phù hợp với thực tế phát triển của TP.HCM. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, điều quan trọng hơn là phải tạo ra nhiều sản phẩm hơn cho thị trường. Khi nguồn cung được cải thiện, việc mở rộng đối tượng thụ hưởng mới thực sự mang lại ý nghĩa, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển ít nhất một triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030, đồng thời tạo cơ hội an cư bền vững cho người dân.
