Mới đây, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo "Xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và kết nối nguồn lực trí thức Việt Nam", với trọng tâm là tăng cường liên kết giữa các tổ chức khoa học, đội ngũ chuyên gia, doanh nghiệp và địa phương.
Phát biểu tại hội thảo, GS.TS Trương Xuân Lam - Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam, cho biết tổ chức này định hướng nâng cao năng lực điều phối, huy động đội ngũ trí thức, đồng thời mở rộng hoạt động tư vấn, phản biện chính sách và tham gia giải quyết những vấn đề lớn trong phát triển kinh tế - xã hội.
Theo ông Lam, hệ sinh thái được định hướng theo mô hình kết nối các viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức khoa học và công nghệ cùng đội ngũ chuyên gia để cung cấp tri thức, công nghệ và giải pháp. Trong khi đó, doanh nghiệp, địa phương và các tổ chức sản xuất kinh doanh đóng vai trò đặt hàng, ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Để hiện thực hóa định hướng này, Liên hiệp Hội Việt Nam đề xuất hình thành các nhóm chuyên gia, nhóm công tác liên ngành, tập trung xây dựng những đề án và chương trình khoa học, công nghệ có mục tiêu, sản phẩm đầu ra và lộ trình thực hiện cụ thể.
Tại hội thảo, TS. Lê Anh Hưng - Viện trưởng Viện Khoa học và Đổi mới sáng tạo, cho rằng các tổ chức thành viên cần trở thành lực lượng nòng cốt trong triển khai những chương trình khoa học và công nghệ quy mô lớn, có thời gian thực hiện từ 5-10 năm.
Theo ông Hưng, cơ chế đặt hàng, khoán chi và hợp tác thực hiện nhiệm vụ khoa học hiện nay đòi hỏi tổ chức chủ trì phải có năng lực toàn diện, từ chuyên môn, quản trị, tài chính đến sở hữu trí tuệ, quản lý dữ liệu và đánh giá tác động. Đây là những yêu cầu mà một tổ chức nhỏ, hoạt động độc lập, khó đáp ứng đầy đủ.
Do đó, mô hình "3 mô-đun – 1 chu trình" được đề xuất nhằm nâng cao năng lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ở ba cấp độ: cá nhân, tổ chức và toàn hệ thống. Mục tiêu là hình thành mạng lưới các tổ chức nòng cốt, tăng khả năng phối hợp và tạo nền tảng cho những chương trình liên kết dài hạn.
Bên cạnh việc kết nối nguồn lực nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số cũng là nội dung được nhiều đại biểu quan tâm.
Chia sẻ kinh nghiệm tại hội thảo, TS. Nguyễn Thị Thu Hiền - Viện Kinh tế và Pháp luật Quốc tế, cho biết đơn vị đã phối hợp với các chuyên gia công nghệ xây dựng mô hình quản trị số và tự động hóa thông minh. Mô hình tập trung vào hai trụ cột gồm số hóa, chuẩn hóa dữ liệu và kết nối năng lực tổ chức; tự động hóa quy trình tài chính và thu nộp phí.
Qua quá trình triển khai, thời gian xử lý và cập nhật một hồ sơ tài chính tại viện được rút ngắn từ vài ngày xuống dưới một phút. Việc tự động hóa giúp giảm khối lượng công việc hành chính, kế toán, tạo điều kiện để nhân sự tập trung hơn cho hoạt động chuyên môn.
Ở góc độ quản trị, TS. Trần Nguyên Các - Viện Nghiên cứu Tổ chức và Kinh tế số (RIDE), cho rằng chuyển đổi số không chỉ là đưa công nghệ vào hoạt động mà còn đòi hỏi thay đổi tư duy, phương thức làm việc và văn hóa tổ chức.
Theo ông, quá trình này cần được triển khai đồng bộ từ chiến lược, công nghệ, dữ liệu đến quy trình vận hành. Trong đó, dữ liệu cần được tạo lập tại nguồn, quản lý thống nhất và khai thác theo đúng thẩm quyền.
AI có thể hỗ trợ phân tích dữ liệu, tự động hóa quy trình, dự báo và nâng cao chất lượng ra quyết định. Tuy nhiên, việc ứng dụng công nghệ này cần đặt trên ba nguyên tắc: hiệu quả, trách nhiệm và kiểm soát. Các tổ chức cũng phải bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và duy trì vai trò giám sát của con người.
Trong khuôn khổ hội thảo, các đại biểu tham gia tọa đàm về kết nối hệ sinh thái và cộng hưởng năng lực, tập trung thảo luận những điểm nghẽn trong liên kết giữa các tổ chức nghiên cứu, khả năng ứng dụng AI, quản trị rủi ro và định hướng giải quyết các bài toán lớn.
Một trong những đề xuất được đưa ra là tăng cường vai trò kết nối giữa tổ chức nghiên cứu với doanh nghiệp và địa phương, hình thành các nhóm liên danh để phối hợp chuyên môn, tiếp nhận nhiệm vụ đặt hàng, chuyển giao công nghệ và phát triển sản phẩm.
Việc xây dựng mạng lưới liên kết được kỳ vọng giúp các tổ chức khoa học và công nghệ phát huy tốt hơn nguồn lực sẵn có, đồng thời rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn.
Bình Minh
Link nội dung: https://nhaquanly.vn/ket-noi-nguon-luc-tri-thuc-thuc-day-he-sinh-thai-doi-moi-sang-tao-a19960.html