NHNN tăng cường kiểm tra, xử lý tình trạng ép khách vay vốn mua bảo hiểm

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa có văn bản hồi âm đề nghị của đại biểu Quốc hội Nguyễn Đình Xuân (Tây Ninh) về việc tăng cường kiểm tra, xử lý hành vi ép buộc khách hàng mua bảo hiểm khi vay vốn.

Theo NHNN, trong những năm gần đây, cơ quan này đã đưa nội dung kiểm tra việc chấp hành pháp luật về hoạt động đại lý bảo hiểm vào kế hoạch thanh tra đối với các tổ chức tín dụng. Nội dung thanh tra tập trung vào việc thực hiện hợp đồng đại lý bảo hiểm, quy trình giới thiệu và phân phối sản phẩm, tư vấn, thu phí bảo hiểm cũng như quản lý các khoản thu liên quan.

Bên cạnh đó, công tác thanh tra còn nhằm đánh giá tính đầy đủ, chính xác và minh bạch của thông tin cung cấp cho khách hàng; hạn chế tình trạng tư vấn thiếu thông tin, gây nhầm lẫn hoặc tạo áp lực khiến khách hàng khó đưa ra quyết định độc lập. Những tồn tại, hạn chế và vi phạm phát hiện trong quá trình thanh tra sẽ được chấn chỉnh, xử lý theo quy định.

NHNN cho biết đang phối hợp với Bộ Tài chính, cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành về kinh doanh bảo hiểm, trong công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý các trường hợp tổ chức tín dụng gắn việc bán bảo hiểm không bắt buộc với hoạt động cấp tín dụng dưới bất kỳ hình thức nào. Hoạt động kiểm tra liên quan đến việc phân phối bảo hiểm qua ngân hàng vẫn được triển khai thường xuyên trên phạm vi toàn quốc.

Liên quan đến đề nghị xử lý nghiêm các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng và cá nhân có hành vi trực tiếp hoặc gián tiếp ép khách hàng mua bảo hiểm trái quy định, NHNN cho biết pháp luật hiện hành đã có những quy định nhằm ngăn chặn hành vi này.

Cụ thể, Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 (đã được sửa đổi, bổ sung), Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2022, Nghị định số 340/2025/NĐ-CP và Thông tư số 67/2023/TT-BTC của Bộ Tài chính có quy định nhằm ngăn chặn hành vi ép buộc khách hàng mua hoặc giao kết hợp đồng bảo hiểm gắn với việc cấp tín dụng, giải ngân khoản vay, đồng thời quy định việc xử phạt vi phạm hành chính khi có vi phạm.

Theo NHNN, trong quá trình thanh tra, nếu phát hiện tổ chức tín dụng vi phạm quy định pháp luật về hoạt động đại lý bảo hiểm, hành vi vi phạm sẽ được kết luận và xử lý theo quy định. Kết quả được thể hiện trong kết luận thanh tra và công khai theo Điều 37 Luật Thanh tra năm 2025, qua đó góp phần tăng tính minh bạch và răn đe.

Đối với đề nghị xây dựng cơ chế tiếp nhận phản ánh độc lập, thuận tiện và bảo mật thông tin người tố cáo, NHNN cho biết đang thực hiện việc tiếp nhận, xử lý đơn thư theo đúng quy định pháp luật. Các phản ánh, tố cáo liên quan đến vi phạm trong hoạt động đại lý bảo hiểm được xử lý theo chế độ bảo mật nhằm bảo đảm an toàn cho người cung cấp thông tin.

Trong thời gian tới, NHNN sẽ tiếp tục cảnh báo các tổ chức tín dụng về những hành vi vi phạm, đồng thời tăng cường truyền thông về việc tiếp nhận và xử lý thông tin phản ánh, tố cáo. Cơ quan này khuyến khích cá nhân, tổ chức chủ động cung cấp thông tin về những trường hợp ép khách hàng mua bảo hiểm trái quy định.

Một nội dung khác được đại biểu Quốc hội Nguyễn Đình Xuân đề cập là nghiên cứu bổ sung quy định nhằm tăng trách nhiệm chứng minh của tổ chức tín dụng khi phát sinh khiếu nại liên quan đến việc bán bảo hiểm cùng khoản vay, qua đó bảo đảm nguyên tắc tự nguyện và minh bạch trong giao kết hợp đồng bảo hiểm.

Về vấn đề này, NHNN cho biết thời gian qua đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, cảnh báo các tổ chức tín dụng về hoạt động cung ứng dịch vụ liên quan đến bảo hiểm, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng, đồng thời nâng cao mức độ tuân thủ pháp luật của các đơn vị.

Theo yêu cầu của NHNN, các tổ chức tín dụng phải cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin về sản phẩm và doanh nghiệp bảo hiểm; giải thích rõ quyền lợi bảo hiểm, các điều khoản loại trừ trách nhiệm, cũng như quyền và nghĩa vụ của bên mua bảo hiểm. Ngân hàng không được tự ý kê khai thông tin thay khách hàng khi chưa có sự đồng ý, đồng thời phải nghiêm cấm hành vi ép buộc khách hàng tham gia bảo hiểm.

Đối với hồ sơ, tài liệu liên quan đến hoạt động tín dụng, bao gồm cả trường hợp bán bảo hiểm cùng khoản vay, các tổ chức tín dụng phải thực hiện việc lưu trữ theo Điều 104 Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 (đã được sửa đổi, bổ sung) và quy định pháp luật về lưu trữ. Đây là cơ sở phục vụ công tác quản lý, kiểm soát nội bộ, thanh tra và giám sát của NHNN.

Ngoài ra, các quy định của NHNN yêu cầu tổ chức tín dụng xây dựng quy định nội bộ về hồ sơ cho vay, trong đó bao gồm hồ sơ vay vốn và tài liệu khách hàng cung cấp, phù hợp với đặc điểm khoản vay, hình thức cho vay và đối tượng khách hàng.

NHNN cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu cơ sở pháp lý và tính khả thi của việc bổ sung quy định nhằm tăng trách nhiệm chứng minh của tổ chức tín dụng khi phát sinh khiếu nại liên quan đến hoạt động bán bảo hiểm cùng khoản vay.