Đào tạo nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển điện hạt nhân

Hội thảo có sự tham dự của đại diện cơ quan quản lý, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu cùng các nhà khoa học, chuyên gia trong lĩnh vực điện hạt nhân và các ngành liên quan. Nội dung thảo luận tập trung vào chủ trương, định hướng phát triển điện hạt nhân tại Việt Nam; xu hướng công nghệ; kinh nghiệm quốc tế trong đào tạo nhân lực trình độ cao; thực trạng đào tạo nguồn nhân lực năng lượng nguyên tử và những yêu cầu đặt ra trong thời gian tới.

Một trong những nội dung trọng tâm của hội thảo là tọa đàm “Nhu cầu nhân lực, chính sách và hợp tác đào tạo phục vụ phát triển điện hạt nhân Việt Nam”, qua đó làm rõ nhu cầu nhân lực theo từng lĩnh vực, yêu cầu về chính sách đào tạo và cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS Đinh Văn Châu - Hiệu trưởng Trường Đại học Điện lực nhấn mạnh, đào tạo nhân lực phục vụ điện hạt nhân có tính liên ngành sâu sắc. Bên cạnh chuyên môn về kỹ thuật hạt nhân, người học cần được trang bị kiến thức về kỹ thuật điện, điều khiển và tự động hóa, cơ khí, vật liệu, xây dựng, công nghệ thông tin và quản lý. Các lĩnh vực này phải được kết nối với những yêu cầu đặc thù của công trình và hoạt động hạt nhân.

Theo PGS.TS Đinh Văn Châu, một yêu cầu quan trọng trong đào tạo nhân lực điện hạt nhân là hình thành văn hóa an toàn ngay từ giảng đường, phòng thí nghiệm và từng bài thực hành. Người học cần được rèn luyện tính chính xác, khả năng kiểm chứng, sự trung thực trong báo cáo và ý thức chịu trách nhiệm đối với công việc. “Văn hóa an toàn cần được hình thành ngay từ giảng đường, phòng thí nghiệm và từng bài thực hành”, ông nhấn mạnh.

Từ yêu cầu thực tiễn, Hiệu trưởng Trường Đại học Điện lực cho rằng trước hết cần xác định rõ nhu cầu nhân lực theo từng nhóm vị trí việc làm và lộ trình triển khai các dự án. Thông tin từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp và đơn vị sử dụng lao động sẽ giúp các cơ sở đào tạo xác định quy mô, nội dung chương trình và thứ tự ưu tiên đầu tư.

Cùng với đó, chương trình đào tạo cần tiếp tục đổi mới theo hướng bảo đảm nền tảng khoa học, kỹ thuật vững chắc, đồng thời tăng cường thực hành, mô phỏng, ngoại ngữ chuyên ngành và kỹ năng làm việc trong môi trường có yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng, an toàn. Việc phân định rõ những năng lực được hình thành tại trường đại học và những nội dung cần tiếp tục đào tạo, đánh giá tại đơn vị sử dụng lao động cũng là vấn đề cần được quan tâm.

PGS.TS Đinh Văn Châu đề xuất cơ chế hợp tác thực chất giữa cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Các bên cần cùng tham gia xây dựng chương trình, phát triển đội ngũ giảng viên, hướng dẫn thực hành, thực tập và triển khai nghiên cứu. Theo ông, các đề xuất hợp tác cần được cụ thể hóa về đầu mối, nội dung công việc và kết quả dự kiến để có thể tiếp tục triển khai sau hội thảo.

Theo TS. Nguyễn Đăng Toản - Trưởng Khoa Năng lượng và Phát triển bền vững, Trường Đại học Điện lực, một trong những mục tiêu của hội thảo là tăng cường kết nối nhà trường với cơ quan quản lý, cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các tổ chức trong nước, quốc tế. 

Sự phối hợp này được kỳ vọng tạo điều kiện để chương trình đào tạo thường xuyên được cập nhật theo yêu cầu thực tiễn, đồng thời giúp đội ngũ giảng viên và người học tiếp cận những vấn đề mới trong công nghệ, quản lý và vận hành lĩnh vực điện hạt nhân.

Tại hội thảo, các đại biểu cũng trao đổi về kinh nghiệm quốc tế trong phát triển nguồn nhân lực năng lượng nguyên tử; vai trò của các viện nghiên cứu, doanh nghiệp trong đào tạo; nhu cầu nhân lực phục vụ các dự án điện hạt nhân; cũng như thực trạng giảng dạy, nghiên cứu tại các cơ sở giáo dục đại học ở Việt Nam.

Trong đó, kinh nghiệm quốc tế cho thấy đào tạo nhân lực cho ngành điện hạt nhân không thể chỉ dừng ở kiến thức chuyên môn tại trường đại học, mà cần được tiếp nối bằng đào tạo chuyên sâu, thực hành, mô phỏng và đánh giá năng lực tại các cơ sở nghiên cứu, doanh nghiệp và đơn vị sử dụng lao động.

Đây cũng là cơ sở để các cơ sở đào tạo rà soát chương trình, xác định những lĩnh vực cần ưu tiên phát triển và xây dựng đội ngũ đáp ứng yêu cầu mới. Với đặc thù của điện hạt nhân, yêu cầu về chất lượng, an toàn và tính chính xác đòi hỏi quá trình đào tạo phải được chuẩn bị bài bản, lâu dài và có sự tham gia của nhiều chủ thể.

Hội thảo được tổ chức qua các phiên trao đổi về thực trạng đào tạo, nhu cầu nhân lực, chính sách và hợp tác phát triển nguồn nhân lực điện hạt nhân. Đại diện Tập đoàn Điện lực Việt Nam, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam cùng các chuyên gia, nhà khoa học và cơ sở đào tạo đã chia sẻ những yêu cầu từ thực tiễn sử dụng nhân lực và những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu.

Đối với Trường Đại học Điện lực, hội thảo là dịp rà soát năng lực đào tạo, nghiên cứu hiện có, nhận diện những điều kiện cần bổ sung và xác định hướng phát triển phù hợp với thế mạnh của nhà trường. Trường định hướng tăng cường đào tạo gắn với nghiên cứu, mở rộng hợp tác với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và các đối tác trong nước, quốc tế nhằm nâng cao năng lực của giảng viên và người học.

Theo PGS.TS Đinh Văn Châu, sự đồng hành của các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và chuyên gia có ý nghĩa quan trọng trong quá trình này. Hợp tác không chỉ giúp nhà trường cập nhật yêu cầu thực tế, mà còn giúp người học hiểu rõ hơn về môi trường nghề nghiệp, yêu cầu công việc và trách nhiệm trong lĩnh vực có tiêu chuẩn cao về an toàn.

Với định hướng phát triển theo mô hình đại học ứng dụng, Trường Đại học Điện lực xác định đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ phải gắn với nhu cầu phát triển của ngành năng lượng. Việc chuẩn bị nguồn nhân lực cho điện hạt nhân vì thế không chỉ là nhiệm vụ của riêng một cơ sở đào tạo, mà cần sự phối hợp lâu dài giữa Nhà nước, nhà trường, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.

Từ những trao đổi tại hội thảo, việc xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho điện hạt nhân cần được triển khai theo hướng đồng bộ từ xác định nhu cầu, xây dựng chương trình, phát triển đội ngũ, tăng cường thực hành đến tổ chức đào tạo và đánh giá tại đơn vị sử dụng lao động. Đây là nền tảng quan trọng để Việt Nam từng bước chuẩn bị nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển ngành điện hạt nhân trong giai đoạn mới.