PGS.TS Phạm Ngọc Linh: Phát huy nguồn lực trí thức, đưa khoa học công nghệ thành động lực phát triển

Theo báo cáo, nhiệm kỳ 2020 - 2026 ghi nhận nhiều chuyển biến quan trọng trong tổ chức và hoạt động của Liên hiệp Hội Việt Nam. Hệ thống tổ chức từng bước được tinh gọn, trong đó cơ quan Trung ương giảm từ 6 xuống còn 4 đầu mối; hệ thống hội thành viên được quy hoạch còn 126 hội. Việc thành lập Đảng bộ Liên hiệp Hội Việt Nam trực thuộc Đảng bộ Mặt trận Tổ quốc và các Đoàn thể Trung ương vào đầu năm 2025 cũng mở ra giai đoạn phát triển mới cho tổ chức.

Công tác tập hợp, đoàn kết và tôn vinh đội ngũ trí thức tiếp tục được chú trọng. Nhiều diễn đàn đối thoại giữa lãnh đạo Đảng, Nhà nước với giới trí thức được tổ chức; các giải thưởng khoa học và công nghệ, hội thi sáng tạo kỹ thuật và hoạt động tôn vinh trí thức tiêu biểu tiếp tục được duy trì, góp phần lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo.

Trong hoạt động chuyên môn, tư vấn, phản biện và giám định xã hội ngày càng đi vào chiều sâu, cung cấp các luận cứ khoa học phục vụ xây dựng luật, quy hoạch và các đề án phát triển. Công tác phổ biến kiến thức, truyền thông khoa học và hợp tác quốc tế cũng được đổi mới, góp phần nâng cao dân trí và quảng bá hình ảnh khoa học Việt Nam.

Toàn hệ thống đồng thời tích cực thực hiện vai trò thành viên Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tham gia giám sát xã hội, đóng góp ý kiến vào các văn kiện quan trọng của Đảng và hưởng ứng các phong trào an sinh xã hội.

Bên cạnh kết quả đạt được, báo cáo cũng thẳng thắn chỉ ra một số hạn chế, nhất là năng lực chuyển đổi số chưa đồng đều, việc chuyển giao một số dịch vụ công còn chậm và liên kết giữa các cấp hội chưa thực sự chặt chẽ. Đây được xác định là những vấn đề cần khắc phục trong nhiệm kỳ tới.

Bước vào nhiệm kỳ 2026 - 2031, Liên hiệp Hội Việt Nam xác định bối cảnh phát triển mới với sự tác động mạnh mẽ của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn, công nghệ lượng tử và công nghệ sinh học. Trong nước, quá trình đổi mới và hội nhập tạo thêm cơ hội để đội ngũ trí thức đóng góp nhiều hơn vào các mục tiêu phát triển đất nước.

Trên tinh thần “Đoàn kết - Sáng tạo - Đổi mới - Phát triển”, mục tiêu được đặt ra là xây dựng Liên hiệp Hội Việt Nam trở thành tổ chức chính trị - xã hội vững mạnh, giữ vai trò cầu nối nòng cốt trong hệ sinh thái tri thức giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp. Chuyển đổi số toàn diện, nâng cao chất lượng tư vấn, phản biện, nghiên cứu và ứng dụng khoa học, công nghệ được xem là những trọng tâm nhằm đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực quan trọng của phát triển.

Một trong những mục tiêu đáng chú ý là 100% văn bản chỉ đạo, điều hành trong toàn hệ thống được xử lý trên môi trường số. Liên hiệp Hội Việt Nam cũng hướng tới vận hành hệ sinh thái “VUSTA Digital Ecosystem”, tích hợp định danh VUSTA ID, kho tri thức số ứng dụng AI và cơ sở dữ liệu về chuyên gia, trí thức khoa học và công nghệ mang tên “VUSTA Global”.

Trong nhiệm kỳ mới, số lượng nhiệm vụ tư vấn, phản biện chính sách và các dự án lớn dự kiến tăng 15%, số công bố quốc tế tăng 10%. Khoảng 400 công trình, giải pháp từ các giải thưởng VIFOTEC được định hướng đưa vào ứng dụng trực tiếp trong sản xuất, đời sống, quốc phòng và an ninh. Liên hiệp Hội Việt Nam cũng đặt mục tiêu hằng năm chủ trì ít nhất một sự kiện quốc tế lớn về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Để thực hiện các mục tiêu này, tổ chức sẽ tập trung đổi mới hoạt động tham mưu, tư vấn và phản biện theo hướng chủ động phát hiện vấn đề, tăng cường sử dụng dữ liệu và các mô hình thực chứng. Cùng với đó là đề xuất cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox), chính sách phù hợp với đặc thù nghiên cứu khoa học và tạo điều kiện để các nhà khoa học mạnh dạn nghiên cứu những công nghệ mới, công nghệ lõi.

Liên hiệp Hội Việt Nam cũng hướng tới việc tham gia tiếp nhận và cung cấp một số dịch vụ công phù hợp cho các hội chuyên ngành, đồng thời đổi mới phương thức tập hợp trí thức, chú trọng thu hút trí thức trẻ, trí thức trong doanh nghiệp và người Việt Nam ở nước ngoài.

Chuyển đổi số được xác định là một hướng đột phá trong nhiệm kỳ tới. Các nền tảng số, AI, podcast và video ngắn sẽ được khai thác để đưa kiến thức khoa học đến gần hơn với người dân. Hoạt động đổi mới sáng tạo cũng được gắn với thương mại hóa kết quả nghiên cứu, kết nối các quỹ đầu tư và hình thành các doanh nghiệp khởi nguồn công nghệ.

Bên cạnh đó, Liên hiệp Hội Việt Nam dự kiến nghiên cứu mô hình “Liên hiệp Hội cụm” nhằm tăng cường liên kết giữa các tổ chức thành viên, huy động nguồn lực tham gia những nhiệm vụ khoa học quy mô lớn. Công tác nghiên cứu, dự báo chiến lược sẽ tập trung vào các lĩnh vực có tính nền tảng như 6G, vệ tinh quỹ đạo thấp, bán dẫn và chip thông minh.

Hợp tác quốc tế cũng được xác định là một trong những hướng ưu tiên. Mạng lưới “VUSTA Global” được định hướng trở thành nền tảng kết nối trí thức Việt Nam trên toàn cầu, qua đó huy động chuyên gia, nhóm nghiên cứu ở nước ngoài tham gia giải quyết các bài toán công nghệ mũi nhọn của đất nước.

Kết luận báo cáo, PGS.TS Phạm Ngọc Linh nhấn mạnh tinh thần của nhiệm kỳ mới là đổi mới mạnh mẽ từ tư duy, tổ chức bộ máy đến phương thức hoạt động, với mục tiêu cuối cùng là phục vụ đất nước và Nhân dân. Báo cáo khẳng định: “Nguồn lực tri thức là vô hạn, khát vọng cống hiến của đội ngũ trí thức Việt Nam là vô cùng to lớn”.

Theo định hướng này, Liên hiệp Hội Việt Nam kỳ vọng tiếp tục quy tụ nguồn lực trí thức, kết nối các nhà khoa học với Nhà nước và doanh nghiệp, biến tri thức và sáng tạo thành động lực đóng góp vào quá trình phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.