Chăm sóc sức khỏe phụ nữ tuổi trung niên từ những thay đổi nội tiết tố

Phát biểu tại lễ ra mắt, ông Đinh Anh Tuấn - Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em cho biết: “Hiện Việt Nam có khoảng hơn 13 triệu phụ nữ trong độ tiền mãn kinh và mãn kinh; nếu tính cả nhóm bị ảnh hưởng từ sau tuổi 35, con số này lên tới khoảng 25 - 26 triệu phụ nữ. Đa số chị em độ tuổi này đang là trụ cột của gia đình, đóng vai trò quan trọng đối với nền kinh tế đất nước. Vì vậy chăm sóc tốt sức khỏe cho phụ nữ ở độ tuổi này là điều vô cùng cần thiết”.

Theo Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, khi tuổi thọ của phụ nữ ngày càng tăng, thời gian sống sau mãn kinh có thể kéo dài hàng chục năm. Trong khi đó, khoảng cách giữa tuổi thọ và số năm sống khỏe vẫn còn đáng kể. Điều này đặt ra yêu cầu chuyển từ tư duy chủ yếu điều trị bệnh sang chủ động phòng ngừa, chăm sóc sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống.

“Chăm sóc sức khỏe cho phụ nữ tiền mãn kinh và mãn kinh là nhiệm vụ quan trọng, góp phần bảo vệ sức khỏe, sắc đẹp, cải thiện sức lao động, đóng góp vào sự phát triển kinh tế xã hội cũng như giữ gìn hạnh phúc gia đình”, ông Đinh Anh Tuấn nhấn mạnh.

Từ góc độ chuyên môn, GS.TS Trần Thị Phương Mai - Chủ tịch Hội Chăm sóc Sức khỏe Phụ nữ Mãn kinh Việt Nam cho biết, mãn kinh là vấn đề sức khỏe có quy mô lớn trên toàn cầu. Đến năm 2025, thế giới có hơn 1 tỷ phụ nữ ở giai đoạn quanh và sau mãn kinh, con số này được dự báo tăng lên khoảng 1,2 tỷ vào năm 2030. Tại Việt Nam, phụ nữ từ 45 tuổi trở lên hiện có khoảng 13 triệu người, tương đương khoảng 25% dân số nữ.

Những thay đổi nội tiết trong giai đoạn này không chỉ gây ra các triệu chứng như rối loạn vận mạch, rối loạn giấc ngủ, lo âu hay ảnh hưởng đến sức khỏe sinh dục mà còn có thể liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe lâu dài. Theo các chuyên gia, phụ nữ sau mãn kinh có nguy cơ mắc bệnh mạch vành cao hơn, đồng thời tốc độ mất xương tăng mạnh, đặc biệt trong những năm đầu sau mãn kinh. Những thay đổi về tâm thần, thần kinh và khả năng ghi nhớ cũng có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống.

GS.TS Trần Thị Phương Mai cho rằng, tác động của mãn kinh không chỉ dừng ở những triệu chứng có thể nhận thấy. “Gánh nặng mãn kinh không chỉ là vấn đề lâm sàng mà còn bao gồm giảm năng suất lao động, tăng tình trạng nghỉ việc và tăng chi phí gián tiếp. Đây là một “gánh nặng không nhìn thấy ngay được”. Nếu không can thiệp, những tác động này có thể kéo dài nhiều năm”, bà nói.

Do đó, các chuyên gia cho rằng chăm sóc sức khỏe phụ nữ tiền mãn kinh và mãn kinh cần được tiếp cận toàn diện, thay vì chỉ tập trung xử lý từng triệu chứng. Việc đánh giá chất lượng sống bằng các công cụ phù hợp có thể hỗ trợ bác sĩ nhận diện đầy đủ hơn những vấn đề người bệnh đang gặp phải và lựa chọn phương án chăm sóc phù hợp.

Trong đó, điều chỉnh lối sống được xem là nền tảng. TS.BS Đào Thị Hoa - Bệnh viện Phụ sản Trung ương khuyến nghị, phụ nữ bước vào giai đoạn tiền mãn kinh duy trì hoạt động thể chất đều đặn, với khoảng 150 phút tập luyện cường độ vừa phải mỗi tuần. Các hoạt động như đi bộ, yoga có thể hỗ trợ duy trì khối cơ, sức khỏe tim mạch và xương. Chế độ ăn cũng cần được chú trọng, ưu tiên rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá và các nguồn chất béo lành mạnh; đồng thời hạn chế rượu, thuốc lá, muối và kiểm soát cân nặng.

Bên cạnh đó, sức khỏe tinh thần cũng cần được quan tâm. Việc duy trì các mối quan hệ xã hội, giữ tinh thần tích cực và áp dụng tư vấn tâm lý khi cần thiết có thể giúp phụ nữ thích ứng tốt hơn với những thay đổi trong giai đoạn này.

Một nội dung được quan tâm là liệu pháp nội tiết mãn kinh (MHT). Theo các chuyên gia, phương pháp này có thể được sử dụng để giảm các triệu chứng liên quan đến suy giảm nội tiết ở một số phụ nữ, song không phải là giải pháp có thể áp dụng tùy ý. Việc sử dụng hormone cần được bác sĩ đánh giá dựa trên tình trạng sức khỏe, nhu cầu và nguy cơ của từng người.

“Hiểu đúng tức là chúng ta không quy mọi vấn đề của tuổi trung niên, tiền mãn kinh, mãn kinh là do nội tiết, do thiếu hụt nội tiết. Và hành động đúng tức là chúng ta đánh giá toàn diện, phòng sớm và điều trị khi có thể và có chỉ định về y khoa”, TS.BS Đào Thị Hoa lưu ý.

Theo bà, mục tiêu của chăm sóc và điều trị các rối loạn tiền mãn kinh, mãn kinh không phải là níu giữ tuổi trẻ mà là giúp phụ nữ khỏe mạnh và có chất lượng sống tốt hơn. “Không phải đi điều trị để níu giữ tuổi xuân, mà điều trị để cho chúng ta khỏe hơn, chúng ta sẽ vui hơn và cuộc sống của chúng ta ý nghĩa hơn”, TS.BS Đào Thị Hoa nhấn mạnh.

Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh, số lượng phụ nữ tiền mãn kinh và mãn kinh tiếp tục gia tăng, việc nâng cao nhận thức về sức khỏe tuổi trung niên trở thành một yêu cầu ngày càng rõ nét. Chương trình “Lắng nghe nội tiết tố nữ” được kỳ vọng góp phần giúp phụ nữ hiểu đúng những thay đổi của cơ thể, chủ động phòng bệnh, tìm kiếm sự hỗ trợ y tế khi cần thiết và duy trì sức khỏe lâu dài.

Qua đó, chăm sóc sức khỏe phụ nữ tuổi trung niên không chỉ mang ý nghĩa cải thiện chất lượng sống của mỗi cá nhân mà còn góp phần duy trì sức khỏe nguồn nhân lực, bảo đảm vai trò của phụ nữ trong gia đình, công việc và xã hội, hướng tới mục tiêu nâng cao sức khỏe nhân dân theo tinh thần Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị.