Đây là lần đầu tiên, một viện nghiên cứu của Việt Nam đạt được thỏa thuận hợp tác về công nghệ lõi y sinh với viện nghiên cứu hàng đầu của Australia. Giá trị của hợp tác không chỉ nằm ở chuyển giao công nghệ mà còn ở việc cùng tạo ra dữ liệu và giải pháp phù hợp với đặc điểm bệnh tật của người Việt Nam và khu vực Đông Nam Á. Giáo sư Pall Thordarson cho rằng đây là một trong những lợi thế khoa học đặc biệt của Việt Nam.
Lễ ký kết diễn ra vào thời điểm quan trọng trong hợp tác giữa 2 quốc gia ngay trong thời gian chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Australia (9-12/8).
Viện RNA thuộc Đại học New South Wales Australia (UNSW), thành viên Group of Eight (Go8), nhóm các đại học nghiên cứu hàng đầu Australia. Theo QS World University Rankings 2027, UNSW xếp thứ 19 thế giới và thứ nhất tại Australia. Đây là trung tâm nghiên cứu khoa học y sinh số một của nước Australia, nghiên cứu chuyên sâu về khoa học và công nghệ RNA.
Viện phát triển công nghệ RNA theo chuỗi hoàn chỉnh, từ nghiên cứu nền tảng, thiết kế và tối ưu cấu trúc RNA, phát triển quy trình sản xuất, nghiên cứu hệ vận chuyển đến sản xuất mẫu phục vụ nghiên cứu tiền lâm sàng và lâm sàng.
Đây cũng là những nền tảng khoa học mà Viện Nghiên cứu Tâm Anh quan tâm, triển khai các hoạt động hợp tác quốc tế chuyên sâu trong nhiều năm nay như vắc xin ung thư và vắc xin phòng các bệnh truyền nhiễm.
Giáo sư Pall Thordarson, Giám đốc Viện RNA, đánh giá Việt Nam đang có cơ hội trở thành một động lực quan trọng thúc đẩy cuộc cách mạng công nghệ RNA tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Chính phủ Việt Nam đã thể hiện rõ định hướng phát triển công nghệ RNA thông qua các chính sách gần đây, trong đó có Quyết định 1657/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Theo Giáo sư Pall, Viện RNA mang đến năng lực nghiên cứu và phát triển công nghệ RNA, trong khi đó Viện Nghiên cứu Tâm Anh cùng Hệ sinh thái y tế Tâm Anh - VNVC có nền tảng để đưa công nghệ vào nghiên cứu và phát triển thực tế tại Việt Nam.
Trước mắt, Viện RNA đề xuất hai hướng chương trình trọng điểm: phát triển vắc xin mRNA phòng cúm cho Việt Nam và phát triển mẫu vắc xin ung thư cá thể hóa cho bệnh nhân ung thư phổi hoặc đại trực tràng. Đây là những hướng nghiên cứu có thể tạo ra giá trị trực tiếp cho Việt Nam, đồng thời mở rộng dữ liệu và năng lực nghiên cứu RNA của hai bên tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Giai đoạn đầu, hai bên dự kiến triển khai các chương trình đào tạo thực hành tại Australia, trao đổi chuyên gia, xây dựng quy trình nghiên cứu, từng bước phát triển năng lực thiết kế, tổng hợp, tinh sạch, kiểm soát chất lượng và đóng gói RNA. Trên cơ sở đó, các nghiên cứu tiền lâm sàng và thử nghiệm lâm sàng đối với sản phẩm y sinh dựa trên nền tảng RNA có thể từng bước được triển khai tại Việt Nam.
RNA (axit ribonucleic) là phân tử sinh học có vai trò truyền tải thông tin di truyền trong tế bào. Nếu DNA được ví như “bản thiết kế” thì RNA là “người đưa bản thiết kế vào sản xuất”, hướng dẫn tế bào tạo ra các protein cần thiết cho hoạt động sống.
Bác sĩ Phương Lễ Trí, Giám đốc Điều hành Viện Nghiên cứu Tâm Anh, cho biết đây là lần đầu tiên Việt Nam tiếp cận mô hình phát triển RNA theo chuỗi hoàn chỉnh, kết nối từ nghiên cứu nền tảng, phát triển công nghệ, đánh giá tiền lâm sàng, thử nghiệm lâm sàng đến chuẩn bị năng lực sản xuất trong nước.
Phát biểu tại buổi lễ, Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Sydney - ông Nguyễn Thanh Tùng, đánh giá cao việc Viện Nghiên cứu Tâm Anh và Viện RNA đạt được thỏa thuận hợp tác khoa học quan trọng, ký kết hợp tác vào thời điểm có ý nghĩa đặc biệt, cho thấy quan hệ giữa hai nước đang được chuyển hóa thành những chương trình hợp tác cụ thể giữa các tổ chức trong những lĩnh vực có tầm quan trọng chiến lược.
“Việc tăng cường năng lực nghiên cứu và công nghệ trong nước ở những lĩnh vực mới như RNA không chỉ có ý nghĩa với phát triển khoa học mà còn giúp Việt Nam nâng cao khả năng sẵn sàng, năng lực ứng phó trước những thách thức y tế công cộng trong tương lai”, ông Tùng nhận định.
Hợp tác mở ra chân trời mới khi các nhà khoa học trong nước cùng nghiên cứu công nghệ lõi ngay từ giai đoạn đầu, phát triển các vắc xin và thuốc mới an toàn hơn, từng bước làm chủ công nghệ RNA, củng cố an ninh y tế quốc gia và đóng góp vào chuỗi đổi mới sáng tạo y sinh toàn cầu.
Thu Hương