Việt Nam - Nhật Bản tăng cường hợp tác thực thi bản quyền trên môi trường số

Hội thảo nhằm cập nhật tình hình bảo hộ và thực thi quyền tác giả trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ, đồng thời tạo diễn đàn trao đổi chính sách, chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy hợp tác trong công tác bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan trên không gian mạng theo định hướng của Bản ghi nhớ hợp tác giữa Việt Nam và Nhật Bản ký năm 2015.

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Trần Hoàng - Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Việt Nam cho biết, chuyển đổi số và AI đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sáng tạo, phân phối, khai thác và tiếp cận các tác phẩm. Chỉ với một thiết bị kết nối Internet, một tác phẩm có thể được lan tỏa đến hàng triệu người trong thời gian rất ngắn, mở ra cơ hội lớn cho sự phát triển của các ngành công nghiệp văn hóa và nền kinh tế sáng tạo. 

Tuy nhiên, cùng với đó là những thách thức ngày càng phức tạp trong công tác bảo hộ quyền tác giả khi các hành vi sao chép, truyền đạt trái phép, phát tán nội dung trên nền tảng số, livestream, website xuyên biên giới hay việc khai thác tác phẩm phục vụ phát triển các công nghệ mới ngày càng gia tăng.

Theo ông Trần Hoàng, trong bối cảnh đó, việc tăng cường thực thi quyền tác giả trên môi trường số không chỉ nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu quyền mà còn góp phần xây dựng môi trường sáng tạo lành mạnh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thu hút đầu tư và phát triển bền vững các ngành công nghiệp văn hóa.

“Việt Nam luôn xác định bản quyền là một trong những trụ cột quan trọng của nền kinh tế sáng tạo. Thời gian qua, chúng tôi đã không ngừng hoàn thiện hệ thống pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan; tăng cường năng lực thực thi; thúc đẩy ứng dụng công nghệ số trong quản lý nhà nước và mở rộng hợp tác quốc tế nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập cũng như sự phát triển nhanh chóng của công nghệ.

Với tính chất xuyên biên giới của Internet, không quốc gia nào có thể giải quyết hiệu quả vấn đề bản quyền nếu hành động đơn lẻ. Bảo vệ bản quyền không phải là rào cản đối với đổi mới sáng tạo mà chính là điều kiện để đổi mới sáng tạo phát triển bền vững”, ông Trần Hoàng nhấn mạnh.

Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Việt Nam cũng cho biết, trong lĩnh vực thực thi trên môi trường số, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, chủ thể quyền, doanh nghiệp công nghệ, các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian và các nền tảng số nhằm nâng cao hiệu quả phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan.

Đánh giá cao quan hệ hợp tác giữa hai nước trong lĩnh vực bản quyền, ông Trần Hoàng cho hay, Bản ghi nhớ hợp tác giữa Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam với Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản ký năm 2015 đã tạo nền tảng quan trọng để hai bên tăng cường trao đổi thông tin, chia sẻ kinh nghiệm, nâng cao năng lực và thúc đẩy hợp tác về bảo hộ quyền tác giả, đặc biệt trong môi trường số. Thông qua khuôn khổ hợp tác này, nhiều hoạt động trao đổi đoàn, hội thảo chuyên đề và chia sẻ kinh nghiệm đã được triển khai hiệu quả, góp phần nâng cao năng lực quản lý và thực thi quyền tác giả của cả hai quốc gia.

“Tôi tin tưởng những kinh nghiệm được chia sẻ tại hội thảo sẽ giúp các cơ quan quản lý, chủ thể quyền, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan có thêm những góc nhìn mới, những giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả thực thi quyền tác giả trong bối cảnh công nghệ số và AI phát triển nhanh chóng. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để tăng cường đối thoại, mở rộng hợp tác và xây dựng các cơ chế phối hợp hiệu quả hơn giữa cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức thực thi quyền, doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng sáng tạo”, ông Trần Hoàng nói.

Chia sẻ tại hội thảo, ông Kawakami Toshihiro - Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Nhật Bản cho biết, để nuôi dưỡng và phát triển các ngành công nghiệp sáng tạo như anime, manga và nhiều lĩnh vực nội dung số khác, Nhật Bản luôn đặc biệt coi trọng công tác bảo vệ quyền tác giả trên môi trường mạng. Tuy nhiên, tình trạng vi phạm bản quyền trực tuyến đang trở thành thách thức lớn khi các tác phẩm được phát hành vượt ra ngoài biên giới quốc gia.

Ông Kawakami Toshihiro đánh giá Việt Nam đang từng bước xây dựng cơ chế thực thi bản quyền phù hợp với đặc thù của môi trường số, tạo nền tảng quan trọng cho việc bảo vệ quyền của các tác giả và chủ sở hữu quyền. “Thông qua hội thảo này, chúng tôi mong muốn chia sẻ kinh nghiệm, giới thiệu các chính sách và cách làm của Nhật Bản cũng như Việt Nam trong bảo hộ quyền tác giả, qua đó tăng cường hiệu quả thực thi, bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của các tác giả, đồng thời góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của các ngành công nghiệp sáng tạo tại cả hai quốc gia”, ông Kawakami Toshihiro chia sẻ.

Trong khuôn khổ hội thảo, các đại biểu đã trao đổi kinh nghiệm bảo vệ bản quyền trong lĩnh vực âm nhạc, truyện tranh, xuất bản; chia sẻ các mô hình chống vi phạm bản quyền và giải pháp tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, chủ thể quyền với doanh nghiệp công nghệ trước những thách thức do nền tảng số và AI đặt ra.

Các đại biểu thống nhất cho rằng, để xây dựng một hệ sinh thái bản quyền số minh bạch và bền vững, cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong phát hiện và xử lý vi phạm, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế nhằm nâng cao hiệu quả thực thi quyền tác giả đối với các hành vi xâm phạm bản quyền xuyên biên giới. 

Hội thảo cũng được kỳ vọng sẽ góp phần củng cố quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Nhật Bản trong lĩnh vực quyền tác giả, tạo động lực thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa và nền kinh tế sáng tạo trong kỷ nguyên số.