Khi đất được ‘hồi sinh’ thì cây lúa tự khắc khỏe mạnh

Từ trăn trở với đồng ruộng đến quyết tâm thay đổi

Hơn 20 năm gắn bó với cây lúa vùng ven sông Vàm Cỏ, ông Trần Văn Thậm (thường gọi là Hai Thậm), ở khu phố An Thới, phường Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh, hiểu hơn ai hết từng đổi thay của đồng đất quê hương. Với hơn 7ha lúa canh tác mỗi năm, ông từng trải qua không ít vụ mùa được mùa mất giá hay mất giá lại được mùa, chứng kiến đất canh tác dần dần bị bạc màu nặng, chi phí sản xuất ngày càng tăng lên nhưng hiệu quả kinh tế lại không còn như trước.

Không chỉ là một nông dân sản xuất giỏi tại địa phương, ông Hai Thậm còn là người sáng lập HTX nông nghiệp An Hòa với mong muốn tập hợp bà con cùng học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm và từng bước thay đổi phương thức sản xuất theo hướng bền vững. Theo ông, nhiều năm qua không ít nông dân vẫn giữ tập quán canh tác cũ, bón phân theo kinh nghiệm, ít quan tâm đến việc cải tạo đất nên cây lúa ngày càng suy yếu, năng suất khó bứt phá.

"Đất khỏe thì cây mới khỏe. Nếu chỉ chăm chăm bón cho cây mà bỏ quên đất thì sớm muộn gì hiệu quả cũng giảm", ông Hai Thậm chia sẻ.

Trăn trở trước thực tế đó, ông luôn tìm kiếm những giải pháp mới giúp cải thiện đồng ruộng. Trong một lần theo dõi thông tin trên mạng xã hội và tham gia các lớp tập huấn của cán bộ kỹ thuật Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền, ông biết đến chương trình "Hành trình Xanh - Đất khỏe, cây trồng khỏe".

Đặc biệt, tại hội thảo đầu vụ hè thu 2026, ông được lựa chọn tham gia mô hình sử dụng phân bón lót Bio-Canxi trên cây lúa. Với suy nghĩ người tiên phong phải dám thử nghiệm để có câu trả lời từ thực tế đồng ruộng, ông quyết định áp dụng giải pháp này trên 1ha lúa nếp IR4625 của gia đình.

Khi đất được "hồi sinh" cây lúa tự khắc khỏe mạnh

Thường vụ hè thu luôn được xem là vụ sản xuất nhiều thách thức nhất ở khu vực này. Nắng nóng kéo dài xen kẽ những cơn mưa bất chợt khiến đất khô cứng, hạt giống khó bén rễ. Bên cạnh đó, hiện tượng phèn và độ chua trong đất cũng làm nhiều cây lúa non chết yểu ngay sau khi gieo sạ.

Ông Hai Thậm nhớ lại, trước đây nhiều vụ sản xuất, dù lượng giống gieo vẫn khoảng 100 kg/ha theo đúng khuyến cáo, nhưng tỷ lệ cây sống không cao. Nhiều khoảng ruộng bị chết giống, chết gò, khiến nông dân phải dặm lại hoặc chấp nhận mật độ cây thấp, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất cuối vụ.

Lần này, sau khi bón lót Bio-Canxi ngay từ đầu vụ, ông nhận thấy sự khác biệt rất rõ.

Sau gần 30 ngày gieo sạ, cây lúa phát triển đồng đều, thân mập, bộ rễ dài và khỏe hơn so với những ruộng lân cận. Đặc biệt, tỷ lệ hạt nảy mầm cao, cây con ít bị chết như các vụ trước.

Theo ông, điều quan trọng nhất không phải gieo nhiều giống hơn mà là tạo điều kiện để từng hạt giống đều có cơ hội phát triển. Khi nền đất được cải thiện, độ pH được nâng lên khoảng 6,5-7 - mức thích hợp để bộ rễ hấp thu dinh dưỡng, cây lúa sẽ phát triển nhanh, khỏe và đồng đều hơn.

"Người ta đi ngang cánh đồng của tôi, họ cứ tưởng tôi sạ dày hơn mọi năm. Thật ra lượng giống vẫn vậy khoảng 100kg/ha, nhưng do cây lên đều, không bị chết nên nhìn ruộng kín và đẹp hơn hẳn", ông cười nói với khuôn mặt thân thiện.

Ngoài ra, điều khiến ông càng phấn khởi hơn cả là bộ rễ lúa phát triển mạnh ngay từ giai đoạn đầu xuống giống. Theo kinh nghiệm nhiều năm sản xuất, một cây lúa khỏe ngay từ lúc mới bén rễ sẽ có sức chống chịu tốt hơn với thời tiết bất lợi, đồng thời giảm áp lực sâu bệnh trong suốt quá trình sinh trưởng.

Đó cũng là tiền đề để giảm số lần phun thuốc BVTV, tiết kiệm chi phí đầu tư và nâng cao lợi nhuận cho người sản xuất. Từ những thay đổi ấy nhanh chóng thu hút sự quan tâm của nhiều nông dân trong xã và xa hơn là nông dân ngoài xã. Mỗi ngày đi ngang cánh đồng, nhiều người đều dừng lại quan sát thật kỹ và hỏi bí quyết vì sao ruộng lúa nhà ông Thậm phát triển xanh tốt, đồng đều như vậy.

Ông Hai Thậm sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm: “Sau khi trực tiếp chứng kiến hiệu quả trên đồng ruộng, ông chủ động tìm mua thêm bộ sản phẩm Bio của Bình Điền để giới thiệu cho các thành viên HTX An Hòa cùng sử dụng”.

Theo ông, muốn sản xuất lúa bền vững thì trước hết phải thay đổi nhận thức. Nông dân không nên chỉ chạy theo năng suất trước mắt mà cần quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe của đất. Khi đất được cải tạo, cây lúa sẽ khỏe mạnh, giảm phụ thuộc vào phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, từ đó hạ giá thành sản xuất và nâng cao lợi nhuận.

"Cây lúa khỏe ngay từ đầu vụ thì chắc chắn cơ hội được mùa sẽ cao hơn. Mình chăm đất hôm nay chính là đầu tư cho nhiều mùa vụ sau", ông nói.

Câu chuyện của ông Hai Thậm cũng cho thấy một thực tế đang diễn ra ở nhiều vùng sản xuất lúa hiện nay tại ĐBSCL. Cái đầu tiên là phải đổi mới tư duy canh tác chính là chìa khóa để nâng cao hiệu quả sản xuất. Thay vì chỉ bổ sung dinh dưỡng cho cây, việc chăm sóc và phục hồi nền đất đang trở thành hướng đi được nhiều nông dân quan tâm.

Đối với ông Thậm, mùa vàng không chỉ được đo bằng số bao lúa thu hoạch cuối vụ, mà còn được tính bằng sức khỏe của đất, sự hồi sinh của từng hạt mầm và niềm tin của người nông dân vào một hướng đi mới cho tương lai.

HÀNH TRÌNH XANH – ĐẤT KHỎE, CÂY TRỒNG KHỎE Khởi động từ vụ Hè Thu 2025. Triển khai tại ĐBSCL và Tây Ninh. Tập trung phục hồi sức khỏe đất thông qua phân tích đất, cải tạo pH, giảm ngộ độc hữu cơ và nâng cao hiệu quả sử dụng dinh dưỡng bằng dòng sản phẩm Bio. Đồng hành bởi Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền cùng cố vấn của GS.TS. Nguyễn Bảo Vệ và các chuyên gia nông nghiệp.