Dự báo CPI năm 2026 ở mức 4,3 - 4,5%, áp lực điều hành gia tăng

Diễn đàn nhằm đánh giá diễn biến thị trường, giá cả trong 6 tháng đầu năm, dự báo xu hướng những tháng cuối năm và đề xuất các giải pháp điều hành nhằm thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao gắn với ổn định kinh tế vĩ mô theo định hướng của Chính phủ và Quốc hội.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, PGS.TS Nguyễn Mạnh Thiều - Phó Giám đốc Học viện Tài chính cho biết, kinh tế thế giới trong nửa đầu năm 2026 tiếp tục diễn biến phức tạp khi xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn chuỗi cung ứng dầu khí, khiến giá hàng hóa và chi phí vận tải quốc tế biến động mạnh. Trong bối cảnh đó, nhiều tổ chức quốc tế như IMF, WB, OECD, Liên Hợp Quốc và Fitch Ratings đã điều chỉnh giảm dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 xuống còn từ 2,4% - 3,1%.

Mặc dù chịu nhiều tác động từ bên ngoài, kinh tế Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực nhờ sự chỉ đạo, điều hành linh hoạt của Đảng và Chính phủ. Theo báo cáo của Viện Kinh tế - Tài chính, GDP 6 tháng đầu năm tăng 8,18%, cao hơn mức 7,63% cùng kỳ năm 2025; riêng quý II tăng 8,39%, là mức cao nhất của quý II kể từ năm 2011. Tiêu dùng cuối cùng tăng 8,15%, tích lũy tài sản tăng 15,2%, phản ánh xu hướng mở rộng đầu tư và niềm tin của doanh nghiệp vào triển vọng kinh tế. Kim ngạch xuất khẩu tăng 21,04%, nhập khẩu tăng 33,43%, trong khi tỷ giá và lạm phát cơ bản vẫn được kiểm soát.

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 6 tháng đầu năm tăng 4,38%, cao hơn mức 3,27% của cùng kỳ năm trước nhưng vẫn nằm trong phạm vi điều hành. Đáng chú ý, CPI tháng 6 giảm 0,39% so với tháng trước nhờ giá xăng dầu giảm theo diễn biến của thị trường thế giới.

Theo PGS.TS Nguyễn Mạnh Thiều, mặc dù kết quả đạt được rất tích cực, những tháng còn lại của năm 2026 vẫn đặt ra nhiều thách thức khi mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên đòi hỏi tổng cầu, bao gồm tiêu dùng, đầu tư và xuất khẩu, phải tăng mạnh, đồng thời tạo áp lực lớn lên chính sách tài khóa và tiền tệ.

“Việc phải cân bằng mục tiêu tăng trưởng cao chưa từng đạt được trong lịch sử với mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô là vô cùng khó khăn. Chưa kể môi trường kinh tế toàn cầu trong nửa cuối năm 2026 được dự báo vẫn rất phức tạp với căng thẳng địa chính trị khó lường và kéo dài ở nhiều nơi; còn nhiều bất định về thuế quan, nguy cơ xung đột thương mại quốc tế cũng như sự dao động mạnh của thị trường tài chính, tiền tệ, PGS.TS Nguyễn Mạnh Thiều nhấn mạnh.

Diễn đàn được xây dựng như một kênh tham vấn khoa học và khách quan nhằm phân tích toàn diện diễn biến thị trường, giá cả, nhận diện các động lực tăng trưởng cũng như những rủi ro trong nước và quốc tế, từ đó cung cấp cơ sở khoa học phục vụ công tác điều hành giá, kiểm soát lạm phát và hoạch định chính sách kinh tế vĩ mô trong thời gian tới.

Báo cáo của Viện Kinh tế - Tài chính cho thấy, áp lực lạm phát trong nửa cuối năm vẫn ở mức đáng kể khi Chính phủ tiếp tục đẩy mạnh đầu tư công, mở rộng tín dụng để hỗ trợ tăng trưởng, đồng thời triển khai lộ trình tính đúng, tính đủ giá một số dịch vụ công như y tế và giáo dục. Việc điều chỉnh tiền lương cơ sở từ ngày 1/7 cùng những rủi ro từ thiên tai, biến đổi khí hậu và dịch bệnh cũng có thể tạo thêm sức ép lên mặt bằng giá.

Tuy nhiên, nếu căng thẳng địa chính trị tiếp tục hạ nhiệt và giá dầu thô duy trì trong khoảng 60 - 70 USD/thùng, Viện Kinh tế - Tài chính dự báo CPI bình quân cả năm 2026 sẽ dao động từ 4,3 - 4,5%, vẫn nằm trong mục tiêu Quốc hội đề ra.

Tại diễn đàn, các chuyên gia cũng đưa ra nhiều kịch bản về lạm phát. PGS.TS Ngô Trí Long - Chuyên gia kinh tế Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam nhận định, mặt bằng giá sẽ tiếp tục chịu tác động từ biến động địa chính trị, giá năng lượng, tỷ giá và việc điều chỉnh giá các dịch vụ thiết yếu. “CPI năm 2026 có thể diễn ra theo ba kịch bản, trong đó kịch bản cơ sở là CPI bình quân tăng 4,4 - 4,7%, còn kịch bản bất lợi có thể lên tới 4,8 - 5,2%”, ông nói.

Ở góc nhìn khác, TS. Nguyễn Đức Độ - nguyên Phó Viện trưởng Viện Kinh tế tài chính (Học viện Tài chính) đánh giá, khả năng kiểm soát lạm phát dưới mục tiêu Quốc hội đề ra vẫn hiện hữu nếu các điều kiện thuận lợi được duy trì. Kịch bản kiểm soát lạm phát thành công dưới 4,5% vẫn có thể xảy ra nếu giá dầu tiếp tục giảm; Nhà nước tiếp tục duy trì hỗ trợ thuế đối với xăng dầu đến hết năm; Chính phủ không điều chỉnh giá điện, giá dịch vụ y tế và giáo dục; Ngân hàng Nhà nước giữ tỷ giá ổn định.

Trong khi đó, ThS. Tạ Thị Thu Việt - Phó Trưởng ban Thống kê Dịch vụ và Giá (Cục Thống kê) cho biết, áp lực lạm phát cuối năm đến từ cả yếu tố quốc tế và trong nước. Bên ngoài là những biến động địa chính trị, xu hướng bảo hộ thương mại, chi phí logistics và tỷ giá; trong nước là nhu cầu điện năng, nhiên liệu, nguyên vật liệu phục vụ tăng trưởng kinh tế, giải ngân đầu tư công cùng lộ trình điều chỉnh giá các dịch vụ công theo cơ chế thị trường.

Theo bà, để CPI bình quân cả năm chỉ tăng khoảng 4,5%, mức tăng CPI bình quân mỗi tháng trong 6 tháng cuối năm chỉ nên ở khoảng 0,2%, cho thấy dư địa điều hành không còn nhiều.

Các chuyên gia thống nhất rằng, việc kiểm soát lạm phát trong thời gian tới cần sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách tài khóa, tiền tệ và công tác điều hành giá. Cơ quan quản lý cần theo dõi sát diễn biến giá dầu, nguyên vật liệu trên thị trường quốc tế để xây dựng các kịch bản ứng phó; rà soát lộ trình điều chỉnh giá các hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý theo hướng tránh điều chỉnh đồng loạt trong cùng một thời điểm. 

Đồng thời, cần bảo đảm cân đối cung - cầu các mặt hàng thiết yếu, kiểm soát chi phí logistics, xử lý tình trạng đầu cơ, găm hàng và đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác dự báo nhằm ổn định kỳ vọng lạm phát.