Việt Nam tìm động lực mới cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

Chiều 27/5 tại Hà Nội, Báo Dân trí tổ chức Hội thảo “Phấn đấu tăng trưởng kinh tế 2 con số bền vững: Bối cảnh mới - Hành động mới” trong khuôn khổ Diễn đàn ESG Việt Nam 2026 với chủ đề “Nắm bắt cơ hội - Dẫn dắt tăng trưởng”. Sự kiện quy tụ đại diện cơ quan quản lý, chuyên gia kinh tế, doanh nghiệp và tổ chức tài chính nhằm thảo luận về các động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn tới, trong bối cảnh yêu cầu phát triển nhanh đi đôi với bền vững đang trở thành ưu tiên hàng đầu.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Nhà báo Phạm Tuấn Anh - Tổng Biên tập Báo Dân trí, Trưởng Ban tổ chức Diễn đàn ESG Việt Nam nhấn mạnh: “Tăng trưởng 2 con số không còn là khát vọng mang tính tham chiếu, mà đã trở thành cam kết chính trị ở mức cao nhất. Việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số của Việt Nam không chỉ đặt ra yêu cầu về tốc độ, mà còn đòi hỏi về chất lượng, tính bền vững, tính bao trùm và tính tự chủ”.

Theo ông Phạm Tuấn Anh, xu hướng phát triển bền vững đang đặt ra những yêu cầu mới về chuyển đổi xanh và chuyển đổi số nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam cả ở thị trường trong nước lẫn quốc tế. Trong bối cảnh đó, ESG được xem như “tấm hộ chiếu” quan trọng giúp doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đồng quan điểm, TS. Lê Duy Bình - Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của Việt Nam cần đi liền với chất lượng tăng trưởng và tính bền vững, trong đó ESG đang trở thành trụ cột của mô hình tăng trưởng mới. Theo ông, các động lực tăng trưởng truyền thống gồm: đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu hiện đều chịu tác động ngày càng lớn từ các tiêu chuẩn ESG.

TS. Lê Duy Bình cho biết, giai đoạn 2026 - 2030, tổng vốn đầu tư công trung hạn dự kiến đạt khoảng 8,22 triệu tỷ đồng, trong khi chi thường xuyên ngân sách Nhà nước khoảng 10,06 triệu tỷ đồng. Thông qua hoạt động mua sắm công, lựa chọn dự án và phân bổ vốn, Nhà nước có thể thúc đẩy doanh nghiệp chuyển đổi theo hướng xanh hơn và có trách nhiệm hơn.

Ở lĩnh vực tiêu dùng, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng năm 2025 ước đạt khoảng 7 triệu tỷ đồng, tương đương 269 tỷ USD, với mục tiêu tăng trưởng bình quân 11 - 11,5% mỗi năm trong giai đoạn tới. Đáng chú ý, khoảng 84% người tiêu dùng Việt Nam sẵn sàng chi trả cao hơn cho các sản phẩm xanh hoặc có cam kết ESG, trong khi thế hệ Millennials và Gen Z - hiện chiếm hơn 45% dân số - đang dẫn dắt xu hướng tiêu dùng có trách nhiệm. Theo ông Bình, điều này tạo áp lực buộc doanh nghiệp phải thay đổi mô hình sản xuất, nâng cao năng lực quản trị và minh bạch hơn nếu không muốn mất lợi thế cạnh tranh.

TS. Lê Duy Bình cũng nhận định, ESG đang trở thành “giấy thông hành” bắt buộc để doanh nghiệp tham gia thị trường toàn cầu. Các tiêu chuẩn như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu, quy định chống phá rừng hay yêu cầu truy xuất nguồn gốc đang tạo sức ép lớn lên nhiều ngành xuất khẩu của Việt Nam.

Bên cạnh áp lực chuyển đổi, ESG còn mở ra cơ hội lớn trong thu hút dòng vốn xanh và FDI chất lượng cao. Theo ông Bình, nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2026 - 2030 lên tới khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, tương đương 1.500 tỷ USD, trong đó khu vực tư nhân dự kiến đóng góp khoảng 80%. Hiện dư nợ tín dụng xanh đạt khoảng 780.000 tỷ đồng, tương đương 4,19% tổng dư nợ toàn nền kinh tế, trong khi quy mô trái phiếu xanh và trái phiếu bền vững mới khoảng 33.500 tỷ đồng, cho thấy dư địa phát triển còn rất lớn.

“ESG không chỉ là bộ tiêu chuẩn tuân thủ mà còn là nền tảng thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế số và đổi mới sáng tạo trong giai đoạn phát triển mới của Việt Nam”, TS. Lê Duy Bình nhấn mạnh.

Từ góc nhìn doanh nghiệp và tài chính, đại diện các ngân hàng cho rằng ESG không chỉ là yêu cầu tuân thủ mà còn mở ra cơ hội huy động vốn và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Bà Vũ Thị Mùi - Phó Trưởng phòng Chính sách sản phẩm bán buôn, Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) cho biết, Vietcombank đang ưu tiên nguồn lực cho các dự án năng lượng tái tạo, giao thông xanh và hạ tầng chiến lược. Giai đoạn 2020 - 2025, dư nợ tín dụng xanh của ngân hàng tăng từ khoảng 12.000 tỷ đồng lên gần 43.000 tỷ đồng. Ngân hàng cũng phát hành thành công 2.000 tỷ đồng trái phiếu xanh trong năm 2024, trở thành ngân hàng thương mại đầu tiên tại Việt Nam phát hành trái phiếu xanh theo cả tiêu chuẩn trong nước và nguyên tắc của ICMA.

Trong khi đó, ông Trần Hoài Phương - Giám đốc Ngân hàng Doanh nghiệp HDBank cho hay, toàn bộ doanh nghiệp vay vốn tại HDBank đều được đánh giá theo các tiêu chí ESG. Ngân hàng không chỉ cấp vốn mà còn đóng vai trò tư vấn cho các doanh nghiệp xuất khẩu sang châu Âu và Mỹ trong bối cảnh ESG ngày càng trở thành điều kiện bắt buộc trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Nhiều ý kiến tại hội thảo cũng nhấn mạnh vai trò của công nghệ, AI và chuyển đổi số trong việc tạo ra động lực tăng trưởng mới. Ông Lê Hùng Cường - Tổng Giám đốc FPT Digital cho rằng, AI đang trở thành công cụ cốt lõi giúp doanh nghiệp tái cấu trúc hoạt động, nâng cao năng suất và hỗ trợ Việt Nam vượt bẫy thu nhập trung bình. “Tích hợp AI vào chuỗi sản xuất kinh doanh là động lực quan trọng nhất trong giai đoạn tăng trưởng mới”, ông nói, đồng thời dẫn nghiên cứu cho thấy mỗi 1 USD đầu tư vào AI có thể tạo ra khoảng 3,7 USD giá trị gia tăng.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Đình Thọ - Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) nhận định, AI không lấy đi việc làm mà sẽ mở ra nhiều ngành nghề mới trong lĩnh vực công nghệ và dịch vụ số. Theo ông, trong năm qua, các ứng dụng do nhà phát triển Việt Nam tạo ra đạt khoảng 6 tỷ lượt tải trên toàn cầu, trong đó 5,1 tỷ lượt đến từ thị trường quốc tế, tạo ra khoảng 49.000 việc làm với tốc độ tăng trưởng ngành lên tới 65%.

Các chuyên gia tại hội thảo đều thống nhất rằng, mục tiêu tăng trưởng hai con số không thể tiếp tục dựa vào mô hình phát triển truyền thống mà đòi hỏi những động lực mới dựa trên công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. ESG, AI và cải cách thể chế được kỳ vọng sẽ trở thành nền tảng giúp Việt Nam nâng cao chất lượng tăng trưởng, gia tăng sức cạnh tranh và tận dụng hiệu quả cơ hội từ thị trường hơn 100 triệu dân trong giai đoạn phát triển mới.