Xây dựng tiêu chuẩn kiểm định BESS để đáp ứng yêu cầu chuyển đổi năng lượng

Tọa đàm diễn ra trong bối cảnh quá trình chuyển dịch năng lượng đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, kéo theo nhu cầu phát triển các giải pháp lưu trữ năng lượng nhằm hỗ trợ tích hợp nguồn năng lượng tái tạo, nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống điện và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Trong đó, hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) được đánh giá là công nghệ nền tảng có ý nghĩa chiến lược đối với tương lai ngành năng lượng.

Theo Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg ngày 30/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ, pin, ắc quy tiên tiến và hệ thống tích trữ năng lượng tích hợp BESS thuộc Nhóm 1 của các sản phẩm công nghệ chiến lược có khả năng tạo tác động lớn và trực tiếp đến phát triển kinh tế. Điều này cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của công nghệ lưu trữ năng lượng trong chiến lược phát triển khoa học công nghệ, chuyển đổi năng lượng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Các nội dung trao đổi tại tọa đàm không chỉ tập trung vào giải pháp kỹ thuật của hệ thống BESS mà còn mở rộng sang nhiều vấn đề mang tính chiến lược như xây dựng chuỗi giá trị công nghệ pin, công nghệ tái chế và kinh tế tuần hoàn, phát triển hạ tầng dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý năng lượng cũng như định hướng hình thành hệ sinh thái năng lượng thông minh và tự chủ cho Việt Nam.

Phát biểu khai mạc Toạ đàm, PGS.TS. Nguyễn Lê Cường - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Điện lực cho biết, nhà trường xác định rõ vai trò kết nối giữa đào tạo, nghiên cứu khoa học và doanh nghiệp, đồng thời sẵn sàng đồng hành cùng các đối tác trong phát triển công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và thúc đẩy các mô hình hợp tác nghiên cứu ứng dụng thực tiễn. Với định hướng phát triển theo mô hình đại học ứng dụng, thực hiện tự chủ toàn diện và hội nhập quốc tế, các hoạt động nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ của trường ngày càng gắn chặt với nhu cầu thực tiễn và định hướng phát triển kinh tế - xã hội.

Một trong những nội dung đáng chú ý được giới thiệu tại tọa đàm là định hướng phát triển hệ sinh thái năng lượng thông minh dựa trên nền tảng công nghệ vũ trụ và trí tuệ nhân tạo. Theo đó, các chuyên gia đề xuất xây dựng “Bản sao số hệ thống điện lực quốc gia”, cho phép toàn bộ hoạt động sản xuất, truyền tải, phân phối và tiêu thụ điện năng được giám sát, phân tích và tối ưu hóa theo thời gian thực thông qua dữ liệu viễn thám, cơ sở dữ liệu mặt đất kết hợp hạ tầng vệ tinh bảo mật và các mô hình AI. Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ giúp nâng cao hiệu quả vận hành, dự báo nhu cầu, cân bằng tải và tích hợp linh hoạt các nguồn năng lượng tái tạo, đồng thời tăng khả năng ứng phó với rủi ro và bảo đảm an ninh năng lượng trong bối cảnh biến động toàn cầu.

Trong cấu trúc hệ sinh thái đó, hệ thống pin lưu trữ năng lượng BESS được xác định là thành phần then chốt nhằm giải quyết bài toán tích trữ, điều tiết năng lượng và nâng cao độ ổn định của lưới điện, đặc biệt với các nguồn điện tái tạo có tính biến động cao. Trên cơ sở này, các đại biểu cũng đề cập định hướng xây dựng chuỗi giá trị khép kín trong lĩnh vực pin, bao gồm nghiên cứu vật liệu, chế tạo cell pin, phát triển hệ thống quản lý pin, kiểm định chất lượng, tái chế và tinh chế nguyên liệu từ pin đã qua sử dụng. Việc làm chủ chuỗi giá trị này không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài mà còn mở ra tiềm năng hình thành ngành công nghiệp năng lượng mới có giá trị gia tăng cao.

Tọa đàm cũng tập trung thảo luận việc xây dựng hệ thống phòng thí nghiệm và kiểm định BESS đạt chuẩn với các nội dung như tiêu chuẩn thiết kế, quy trình thử nghiệm, phương pháp đánh giá độ an toàn, tuổi thọ pin cũng như yêu cầu về thiết bị và hạ tầng kỹ thuật đi kèm. Các chuyên gia đồng thời trao đổi về khả năng nội địa hóa công nghệ chế tạo cell pin, lựa chọn công nghệ phù hợp với điều kiện Việt Nam và định hướng phát triển các dòng pin có hiệu suất cao, độ bền lớn và chi phí hợp lý.

Bên cạnh đó, công nghệ tái chế pin và sản xuất nguyên liệu tinh khiết cũng được xem là một trong những nội dung trọng tâm nhằm hướng tới mô hình kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực năng lượng, giảm thiểu tác động môi trường và tận dụng tối đa tài nguyên.

Một vấn đề khác được các đại biểu quan tâm là mô hình tổ chức triển khai và cơ chế phối hợp liên ngành giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và cơ sở đào tạo. Các ý kiến cho rằng cần hình thành một tổ hợp triển khai có khả năng dẫn dắt công nghệ, tích hợp hệ thống và kiểm soát chất lượng ở quy mô quốc gia, đồng thời xây dựng cơ chế chính sách phù hợp để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy hợp tác quốc tế và hỗ trợ các mô hình thử nghiệm công nghệ mới.

Ngoài ra, các nội dung liên quan đến hạ tầng dữ liệu, trung tâm dữ liệu phục vụ vận hành hệ thống BESS cũng như bảo mật và chủ quyền dữ liệu được xác định là những yếu tố nền tảng cần được giải quyết đồng bộ trong quá trình xây dựng hệ sinh thái năng lượng thông minh.

Thông qua tọa đàm, các bên kỳ vọng sẽ hình thành sự đồng thuận về tầm nhìn phát triển, xác định rõ các bước đi ưu tiên trong ngắn hạn và trung hạn, đồng thời xây dựng mạng lưới hợp tác chuyên sâu để triển khai các dự án cụ thể. Đây được xem là bước khởi đầu quan trọng nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng hệ sinh thái năng lượng thông minh, tự chủ và bền vững, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.