Thương mại điện tử xuyên biên giới mở rộng cơ hội xuất khẩu cho doanh nghiệp Việt

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh thương mại điện tử xuyên biên giới đang trở thành xu hướng chủ đạo của thương mại toàn cầu, mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Trần Trọng Tuyến - Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) nhấn mạnh, thương mại điện tử không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là động lực quan trọng giúp doanh nghiệp Việt tiếp cận trực tiếp thị trường quốc tế. Những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp trong nước đã tận dụng các nền tảng thương mại điện tử toàn cầu để đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng nước ngoài, qua đó mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh. 

Cùng với đó, khung pháp lý cho lĩnh vực này đang từng bước hoàn thiện, khi Luật Thương mại điện tử dự kiến có hiệu lực từ tháng 7/2026 và Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026 – 2030 đặt mục tiêu đẩy mạnh xuất khẩu trực tuyến, mở rộng tiêu thụ hàng hóa Việt Nam trong và ngoài nước.

Ở góc độ quản lý, TS. Lê Hoàng Oanh - Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) cho biết, xuất khẩu qua thương mại điện tử đã được xác định là một trong những trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển giai đoạn tới. 

Theo bà Oanh, Việt Nam đang bước vào giai đoạn bản lề để mở rộng mô hình xuất khẩu trực tiếp đến người tiêu dùng toàn cầu, với động lực chính đến từ các doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt trong các ngành có lợi thế như dệt may, thời trang và nội thất. Đây là những lĩnh vực có năng lực sản xuất lớn, chi phí cạnh tranh và khả năng thích ứng nhanh với xu hướng tiêu dùng quốc tế như bền vững và cá nhân hóa.

Dữ liệu công bố tại hội thảo cho thấy thương mại điện tử đang trở thành một trong những động lực tăng trưởng đáng chú ý của nền kinh tế. Năm 2025, quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam đạt khoảng 31 tỷ USD, nằm trong nhóm 10 quốc gia hàng đầu thế giới và Top 3 khu vực ASEAN. Xuất khẩu qua kênh này tăng trưởng tới 78%, tuy nhiên tổng giá trị vẫn còn khiêm tốn, khoảng 4,45 tỷ USD, cho thấy dư địa phát triển còn rất lớn. Trong giai đoạn 2024 – 2029, xuất khẩu trực tuyến của ngành nội thất dự kiến tăng khoảng 20% mỗi năm, trong khi ngành thời trang có thể đạt mức tăng trưởng 26% mỗi năm, cao hơn nhiều so với phương thức xuất khẩu truyền thống.

Khảo sát của Access Partnership năm 2026 cũng ghi nhận xu hướng phụ thuộc ngày càng lớn của doanh nghiệp vào kênh thương mại điện tử. Có tới 97% doanh nghiệp nhỏ và vừa đánh giá đây là yếu tố quan trọng cho tăng trưởng trong tương lai, trong khi 96% cho rằng kênh này giúp nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp cũng nhận định cần có một chiến lược dài hạn riêng cho xuất khẩu thương mại điện tử để vượt qua các rào cản hiện hữu.

Bên cạnh những kết quả tích cực, các chuyên gia cũng chỉ ra nhiều thách thức cần giải quyết. Hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới của Việt Nam vẫn chưa cân đối về thị trường khi phụ thuộc vào một số thị trường lớn như Mỹ, EU và Trung Quốc. Doanh nghiệp cũng còn phụ thuộc nhiều vào các nền tảng quốc tế, trong khi giá trị gia tăng của sản phẩm chưa cao do thiếu thương hiệu nội địa mạnh. Ngoài ra, chi phí logistics, yêu cầu tiêu chuẩn tại thị trường nhập khẩu và hạn chế về nguồn nhân lực, năng lực số vẫn là những rào cản đáng kể.

Để tháo gỡ những điểm nghẽn này, các đại biểu thống nhất cần triển khai đồng bộ các giải pháp từ chính sách đến hạ tầng. Việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý, phát triển hệ thống logistics và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực được xem là những yếu tố then chốt. Đại diện Amazon cho biết đã triển khai dịch vụ Amazon Global Logistics tại Việt Nam nhằm hỗ trợ doanh nghiệp đơn giản hóa quy trình xuất khẩu, giảm chi phí và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường quốc tế.

Về phía hiệp hội, ông Trần Trọng Tuyến khẳng định, VECOM sẽ tiếp tục đóng vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý, đồng thời đẩy mạnh hoạt động tư vấn chính sách, đào tạo và chia sẻ kinh nghiệm nhằm nâng cao năng lực cho cộng đồng doanh nghiệp. Với sự hoàn thiện dần của khung pháp lý, cùng sự tham gia tích cực của các bên liên quan, giai đoạn 2026 – 2030 được kỳ vọng sẽ là thời kỳ tăng tốc của xuất khẩu thương mại điện tử, góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị thương mại toàn cầu.