Thị trường tín dụng trước yêu cầu nâng cao chất lượng tăng trưởng và ổn định vĩ mô

Trong bối cảnh kinh tế thế giới và khu vực biến động khó lường, thị trường tín dụng tiếp tục giữ vai trò đặc biệt quan trọng, vừa là kênh cung ứng vốn chủ yếu cho nền kinh tế, vừa là công cụ điều tiết mang tính chiến lược trong điều hành chính sách kinh tế vĩ mô.

Thực tiễn những năm gần đây cho thấy, tín dụng đã góp phần quan trọng vào quá trình phục hồi và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, cùng với những đóng góp tích cực, quá trình mở rộng tín dụng cũng đặt ra nhiều thách thức liên quan đến hiệu quả phân bổ vốn, khả năng hấp thụ vốn của doanh nghiệp, cũng như yêu cầu kiểm soát rủi ro và duy trì ổn định hệ thống tài chính trong bối cảnh chính sách điều hành đang có những điều chỉnh đáng kể.

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, TS. Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh (BCSI) cho rằng, tăng trưởng không chỉ cần nhanh mà còn phải bền vững, xanh và hài hòa với môi trường, xã hội, tức là phát triển bền vững. Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều biến động phức tạp, yêu cầu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô đồng thời thúc đẩy tăng trưởng đặt ra những thách thức ngày càng lớn đối với công tác điều hành chính sách tại Việt Nam. Đặc biệt, khi tín dụng tiếp tục đóng vai trò là nguồn lực tài chính chủ đạo của nền kinh tế, việc nâng cao hiệu quả phân bổ vốn, bảo đảm an toàn hệ thống tài chính và hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân trở thành vấn đề có ý nghĩa then chốt.

Theo TS. Võ Trí Thành, ổn định vĩ mô không chỉ dừng lại ở kiểm soát lạm phát ở mức thấp, mà còn bao gồm sự lành mạnh của hệ thống tài chính - ngân hàng, cán cân đối ngoại và các yếu tố nền tảng khác của nền kinh tế. Cần có cách tiếp cận linh hoạt và thận trọng để vừa đáp ứng yêu cầu trước mắt, như trong giai đoạn 2025 - 2026, vừa bảo đảm mục tiêu trung và dài hạn, gắn với cải cách, tái cơ cấu hệ thống tài chính - ngân hàng.

Việt Nam đang theo đuổi mô hình phát triển mới, hướng tới mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Mô hình phát triển giai đoạn tới cần chuyển dịch từ phụ thuộc nhiều vào vốn và lao động sang dựa nhiều hơn vào khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, cải cách thể chế và năng suất.

Tại Diễn đàn, các đại biểu tập trung làm rõ mối quan hệ giữa điều hành chính sách tín dụng và ổn định kinh tế vĩ mô, phân tích vai trò của tín dụng trong thúc đẩy tăng trưởng, hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân và các lĩnh vực ưu tiên; đồng thời thảo luận tác động của chính sách lãi suất, những điều chỉnh trong cơ chế tín dụng và các rủi ro tiềm ẩn đối với hệ thống ngân hàng, thị trường tài chính trong bối cảnh tín dụng tăng trưởng nhanh. 

Thông qua việc cập nhật xu hướng chính sách và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, diễn đàn hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp rà soát chiến lược vốn, nâng cao năng lực quản trị tài chính và tăng cường khả năng tiếp cận các nguồn lực tín dụng phù hợp.

Ở góc nhìn chiến lược, TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ cho rằng, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng kết hợp đồng thời đầu tư, bơm vốn và đổi mới sáng tạo để đạt tăng trưởng nhanh, bền vững và bao trùm, thay vì triển khai tuần tự như trước. Ông nhấn mạnh, quy mô tín dụng không phải yếu tố quyết định mà chất lượng tăng trưởng mới là cốt lõi, trong đó cơ cấu tín dụng và cơ cấu đầu tư giữ vai trò then chốt.

Theo TS. Cấn Văn Lực, việc đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng cao chưa có cơ sở khoa học vững chắc và tiềm ẩn rủi ro nếu vượt ngưỡng an toàn. Thực tế, cơ cấu phân bổ vốn hiện còn mất cân đối khi phần lớn đầu tư công tập trung vào hạ tầng giao thông, trong khi các lĩnh vực y tế, giáo dục và đặc biệt là khoa học – công nghệ chiếm tỷ trọng rất thấp. Điều này cho thấy nhu cầu cấp thiết phải nâng cao hiệu quả đầu tư và điều chỉnh lại dòng vốn để cải thiện chất lượng tăng trưởng trung và dài hạn.

Để giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng và tăng tính bền vững của hệ thống tài chính, TS. Cấn Văn Lực đề xuất đẩy mạnh cải cách thể chế, hoàn thiện khung pháp lý cho các mô hình tài chính mới như tài chính xanh, tài chính số và thị trường carbon; đồng thời phát triển cân bằng hơn các cấu phần của thị trường tài chính, thúc đẩy thị trường vốn, trái phiếu, phái sinh và đa dạng hóa các định chế tài chính ngoài ngân hàng.

Cùng chung quan điểm, TS. Nguyễn Quốc Hùng - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho biết, Việt Nam đã tiếp cận tăng trưởng xanh một cách có hệ thống từ năm 2015, khởi đầu bằng các chính sách tín dụng cho kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp sạch và nông nghiệp công nghệ cao, sau đó từng bước hoàn thiện khung chiến lược với Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021 – 2030, tầm nhìn 2050, gắn với mục tiêu phát thải ròng bằng “0”. Các quyết định gần đây, đặc biệt là Quyết định 21/2025/QĐ-TTg, đã tạo bước tiến quan trọng khi lần đầu đưa ra tiêu chí cụ thể để xác định dự án xanh, giúp các tổ chức tín dụng có cơ sở triển khai trên thực tế.

Dưới sự định hướng của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước, hệ thống ngân hàng đã từng bước mở rộng tín dụng xanh, với số tổ chức tín dụng tham gia tăng mạnh từ khoảng 15 đơn vị năm 2017 lên khoảng 60 đơn vị hiện nay. Tuy nhiên, quy mô tín dụng xanh vẫn còn khiêm tốn so với tổng dư nợ toàn hệ thống, dù tốc độ tăng trưởng bình quân đạt khoảng 21% mỗi năm, cao hơn mức tăng chung của tín dụng.

Theo ông Hùng, tín dụng xanh hiện chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực công nghệ cao, nông nghiệp sạch và năng lượng tái tạo – những lĩnh vực gắn trực tiếp với mục tiêu giảm phát thải và cam kết Net Zero. Định hướng này phù hợp với xu thế tiêu dùng toàn cầu ngày càng ưu tiên các sản phẩm thân thiện với môi trường và có tính minh bạch cao trong chuỗi giá trị.

Thị trường tín dụng Việt Nam đang đứng trước giai đoạn chuyển mình quan trọng, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ và nhất quán giữa chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa và cải cách thể chế. Tín dụng cần tiếp tục phát huy vai trò là động lực cho tăng trưởng, song phải được định hướng theo hướng chất lượng, hiệu quả và bền vững hơn, gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển kinh tế xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. 

Trong bối cảnh dư địa chính sách ngày càng thu hẹp, việc nâng cao hiệu quả phân bổ vốn, đa dạng hóa các kênh dẫn vốn và tăng cường quản trị rủi ro sẽ là chìa khóa để thị trường tín dụng vừa hỗ trợ phục hồi, tăng trưởng, vừa góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô trong trung và dài hạn.