Cẩn trọng khi đầu tư vào lĩnh vực tài chính của “ông lớn” Apec

Thùy Linh

24/05/2022 08:21

Là một “ông lớn” nắm trong tay nhiều bất động sản có giá trị vậy nhưng thời gian qua Apec Group lại được biết đến nhiều hơn với loạt “lùm xùm” xoay quanh việc phát hành trái phiếu doanh nghiệp – một trong những lĩnh vực trọng tâm mà doanh nghiệp này đang theo đuổi.

anh-1-1653298544.JPG

Được coi là một xu hướng đầu tư mới với lãi suất cao hơn hẳn lãi suất tiền gửi ngân hàng, thời gian qua thị trường trái phiếu doanh nghiệp đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của nhiều nhà đầu tư. Theo đó, trái phiếu doanh nghiệp đã dần có những bước phát triển để trở thành kênh huy động vốn trung, dài hạn của doanh nghiệp theo chủ trương của Nhà nước về phát triển cân bằng thị trường vốn, giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng. Tuy nhiên, tốc độ phát triển nhanh của thị trường trái phiếu cũng đã phát sinh những rủi ro ảnh hưởng đến hoạt động của thị trường.

Một trong những nguyên nhân chính tạo lên sức hút của trái phiếu doanh nghiệp đó là lãi suất do doanh nghiệp phát hành trái phiếu đưa ra luôn ở mức cao. Theo tìm hiểu, bình quân lãi suất trái phiếu doanh nghiệp (trừ trái phiếu ngân hàng) thường ở mức khoảng 9,9%/năm; riêng lĩnh vực bất động sản, lãi suất trái phiếu có thể dao động từ 9,5% - 11%/năm. Điều này khiến cho lượng người đầu tư vào lĩnh vực này ngày càng nhiều.

Vậy nhưng, trên thực tế, thị trường trái phiếu doanh nghiệp xuất hiện rất nhiều sản phẩm “trái phiếu 3 không” (không tài sản đảm bảo, không bảo lãnh thanh toán, không xếp hạng tín nhiệm). Một số doanh nghiệp có quy mô nhỏ nhưng huy động vốn với khối lượng lớn, lãi suất cao, phát hành không có tài sản bảo đảm hoặc chất lượng tài sản bảo đảm kém, còn hạn chế (chủ yếu là dự án đầu tư, tài sản hình thành trong tương lai hoặc cổ phiếu của doanh nghiệp bất động sản). Điều này tiềm ẩn rất nhiều gặp rủi ro đối với nhà đầu tư nếu hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp gặp khó khăn.

Đối với trái phiếu cần được bảo đảm bằng tài sản, trong trường hợp làm ăn thua lỗ, doanh nghiệp phát hành không trả được nợ lãi, gốc trái phiếu thì tài sản bảo đảm sẽ được xử lý để thực hiện nghĩa vụ được bảo đảm của trái phiếu theo quy định của pháp luật về giao dịch bảo đảm. Điều này được quy định tại Điều 17, khoản 2 Nghị định 153/2020/NĐ-CP ngày 31/12/2020.

Ngược lại, với trái phiếu không tài sản đảm bảo, không bảo lãnh thanh toán thì khi doanh nghiệp không có khả năng hoàn trả nợ lãi và gốc trái phiếu, điều này đồng nghĩa với việc nhà đầu tư sẽ mất trắng sẽ số tiền đầu tư trước đó.

Trước sức nóng của thị trường trái phiếu thời gian qua, Nhà nước đã tăng cường công tác thanh, kiểm tra việc phát hành, sử dụng vốn thu được từ trái phiếu doanh nghiệp, nhất là trái phiếu riêng lẻ của các doanh nghiệp bất động sản, ngân hàng có liên quan tới doanh nghiệp bất động sản.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính cũng đã tiến hành đánh giá tình hình thị trường thời gian qua và sẽ sớm trình Chính phủ sửa đổi quy định về phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ tại Nghị định số 153/2020/NĐ-CP, quy định về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ tại thị trường trong nước và chào bán trái phiếu doanh nghiệp ra thị trường quốc tế theo hướng siết chặt một cách hợp lý, quản lý chặt chẽ các công ty chứng khoán tư vấn phát hành.

Tuy nhiên, hiện trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp vẫn còn tồn tại những nguy cơ khó lường, những “biến tướng” từ hoạt động phát hành trái phiếu, tiềm ẩn nhiều rủi ro cho các nhà đầu tư.

“Chơi trội” trong cuộc đua lãi suất

Với nhu cầu mở rộng đầu tư và thâu tóm các dự án tiềm năng, Apec Group bắt đầu huy động nguồn vốn từ thị trường trái phiếu doanh nghiệp vào 1/2018. Từ sản phẩm trái phiếu Abond lãi suất 8%/năm đến trái phiếu Ibond lãi suất 13%/năm, hay trái phiếu Happy18 Bond lãi suất lên tới 18%, trái phiếu Apec Group liên tục gây chú ý trên thị trường với các mức lãi suất cao chưa từng có.

Theo thống kê của Sở giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), từ tháng 10/2021 đến cuối tháng 3/2022, Apec Group công bố đã phát hành 13 mã trái phiếu và huy động tổng cộng 153 tỷ đồng. Trong đó, có những mã trái phiếu chỉ huy động dưới 1 tỷ đồng, thậm chí, mã trái phiếu APGCH2124004 không huy động được vốn do không có nhà đầu tư tham gia.

anh-2-1653298544.png

Các thông tin phát hành trái phiếu của Apec Group

Điều này cho thấy dù lãi suất rất cao và công ty tích cực gọi vốn thông qua các đợt phát hành trái phiếu, tuy nhiên trái phiếu Apec Group chưa thực sự thu hút nhà đầu tư. Lí giải điều này là bởi các nhà đầu tư thận trọng hơn trước những thông tin liên quan đến trái phiếu của Apec Group như tài sản đảm bảo hay đơn vị bảo lãnh thanh toán không rõ ràng, tiềm ẩn nhiều rủi ro cho nhà đầu tư. Do đó, nhiều lô trái phiếu do doanh nghiệp này phát hành rơi vào tình trạng “ế ẩm”, không huy động được số tiền như kế hoạch đã đề ra.

Quá khứ nhiều lần bị xử phạt

Ngày 25/11/2021, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã ra Quyết định số 806 về việc xử phạt hành chính Công ty cổ phần Đầu tư BG Group (tiền thân của Công ty Cổ phần Tập đoàn Apec Group) với số tiền 90 triệu đồng.

Lý do là bởi, công ty này đã không báo cáo về việc dự kiến giao dịch (Công ty cổ phần Đầu tư BG Group, tổ chức có liên quan của ông Nguyễn Hoàng Linh – Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư IDJ Việt Nam (mã chứng khoán: IDJ) đã thực hiện giao dịch mua 1.660.300 cổ phiếu IDJ từ ngày 26/7/2019 đến ngày 15/8/2019 nhưng không báo cáo Ủy Ban Chứng khoán Nhà nước, Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội về việc dự kiến giao dịch).

Tiếp đến cuối năm 2021, Apec Group tiếp tục bị Ủy ban Chứng khoán Nhà nước xử phạt 600 triệu đồng vì phát hành trái phiếu “chui”.

Cụ thể, theo thông tin được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước công bố, Apec Group đã tiến hành chào bán trái phiếu Happybond.H.20.25.001 với trị giá 8,1 tỉ đồng trong năm 2020. Đồng thời từ giai đoạn từ ngày 18/1/2021 đến 6/8/2021, công ty phát hành 16 gói trái phiếu với tổng giá trị  499,707 tỉ đồng ra công chúng thông qua phương tiện thông tin đại chúng và cho các nhà đầu tư không xác định nhưng không nộp hồ sơ đăng ký với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước theo quy định.

Theo đó, Apec Group buộc phải thu hồi chứng khoán đã chào bán; hoàn trả cho nhà đầu tư tiền mua chứng khoán hoặc tiền đặt cọc (nếu có) cộng thêm tiền lãi tính theo lãi suất tiền gửi không kỳ hạn của ngân hàng mà tổ chức, cá nhân vi phạm mở tài khoản thu tiền mua chứng khoán hoặc tiền đặt cọc tại thời điểm quyết định áp dụng biện pháp này có hiệu lực thi hành, trong thời hạn tối đa 15 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu của nhà đầu tư.

Gần đây nhất, ngày 28/01/2022, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã ban hành Quyết định số 68/QĐ-XPVPHC xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán đối với Công ty cổ phần chứng khoán Châu Á Thái Bình Dương (công ty thành viên của Apec Group).

Theo đó, CTCP chứng khoán Châu Á Thái Bình Dương bị xử phạt với số tiền 125 triệu đồng do vi phạm quy định về hạn chế giao dịch ký quỹ. Theo đó, tại một số ngày giao dịch trong năm 2021, công ty giải ngân cho vay đối với cổ phiếu của chính công ty phát hành (APS); Năm 2020, công ty cho khách hàng thực hiện giao dịch ký quỹ đối với mã chứng khoán không thuộc danh sách chứng khoán được phép giao dịch ký quỹ (IDJ).

Bên cạnh đó, công ty này cũng bị Ủy ban Chứng khoán Nhà nước xử phạt với số tiền 40 triệu đồng theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 32 Nghị định số 156/2020/NĐ-CP do không bảo đảm nhân viên làm việc tại bộ phận nghiệp vụ có đủ chứng chỉ hành nghề chứng khoán phù hợp với nghiệp vụ thực hiện.

Đồng thời, bị phạt 250 triệu đồng theo quy định tại Điểm b Khoản 5 Điều 24 Nghị định số 156/2020/NĐ-CP do cung cấp dịch vụ chứng khoán nhưng chưa báo cáo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Cụ thể, công ty cung cấp dịch vụ ứng trước tiền bán chứng khoán cho khách hàng nhưng chưa báo cáo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, chưa được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chấp thuận.

Ngoài tổng mức xử phạt lên đến 415 triệu đồng, CTCP chứng khoán Châu Á Thái Bình Dương còn bị hình thức xử phạt bổ sung là đình chỉ dịch vụ ứng trước tiền bán trong thời hạn 02 tháng đối với hành vi vi phạm cung cấp dịch vụ chứng khoán nhưng chưa báo cáo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

Tiếp tục mời chào trái phiếu qua ứng dụng và các trang mạng xã hội

Sau quyết định xử phạt của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, đầu năm 2022, Apec Group vẫn tiếp tục chào bán các sản phẩm trái phiếu thông qua ứng dụng và nhiều trang mạng xã hội.

anh-3-1653298544.JPG

Trái phiếu Abond được quảng cáo rầm rộ trên nhiều website và các trang mạng xã hội

Cụ thể, trên trang web traiphieu.abond.com.vn, abond.com.vn và App Abond của Apec Group cùng nhiều website, trang thông tin, mạng xã hội khác đã quảng cáo rầm rộ loại trái phiếu Abond, gồm 2 loại là Abond 01 và Abond 02. Để thu hút nhà đầu tư, Apec Group đưa ra mức lãi suất lên đến 13%/năm, nhận lãi trực tiếp qua thẻ ATM.

Đối với trái phiếu Abond 01, lãi suất cố định là 13%/năm, kỳ hạn 3 năm, không bán lại trước kỳ hạn. Trái phiếu Abond 02 có lãi suất cố định 12,5%/năm, đặc biệt, trái chủ có thể bán lại trái phiếu trước kỳ hạn với mỗi mức lãi suất khác nhau được tính theo 3 tháng/kỳ.

Theo quảng cáo, chỉ cần mua trái phiếu với mệnh giá 100.000 đồng là đã có thể phát sinh giao dịch. Lô trái phiếu trên cũng được giới thiệu là rủi ro thấp (Bảo lãnh thanh toán gốc & lãi bởi CTCP Đầu tư IDJ Việt Nam), có tính thanh khoản cao (Trả lãi 3 tháng/lần và rút gốc sau 12 tháng nắm giữ), thủ tục nhanh gọn. Đáng chú ý, nhiều website, trang thông tin về tài chính cũng hiển thị banner quảng bá cho đợt phát hành trái phiếu này.

Tuy nhiên, tại Điều 18 Nghị định 153/2020/NĐ-CP quy định về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ tại thị trường trong nước và chào bán trái phiếu doanh nghiệp ra thị trường quốc tế có quy định rõ về nguyên tắc công bố thông tin. Theo đó, việc công bố thông tin trước khi chào bán trái phiếu không được chứa đựng nội dung có tính chất quảng cáo, mời chào và không thông qua các phương tiện thông tin đại chúng.

Như vậy, hoạt động chào bán trái phiếu rầm rộ trên các trang mạng xã hội của Apec Group là đi ngược lại với quy định của pháp luật.

Trao đổi với PV Tạp chí Nhà quản lý về vấn đề này, đại diện Ban truyền thông Apec Group cho biết, việc chào bán sản phẩm trái phiếu trên mạng xã hội thời gian qua là một phần sai sót của Apec Group trong công tác đào tạo nhân viên. Theo đó, đội ngũ marketing của Apec Group là nhân sự mới, chưa có nhiều kinh nghiệm cũng như chưa hiểu rõ các quy định pháp luật trong lĩnh vực chứng khoán, tài chính. Vậy nên mới có động thái như đăng tải việc chào bán trái phiếu trên ứng dụng cũng như các trang mạng xã hội.

Sau khi xảy ra sự việc, Apec Group đã tiến hành gỡ bỏ các thông tin trên. Bên cạnh đó, các hoạt động liên quan đến trái phiếu của Apec Group hiện cũng đang tạm ngừng triển khai.

Ra mắt sản phẩm “Tích lũy sinh lời” nhưng liệu có rủi ro?

Đầu tư tài chính là một trong những lĩnh vực trọng tâm mà Apec Group theo đuổi, theo đó cuối năm 2021, Apec Group đã ra mắt sản phẩm “Tích lũy sinh lời” nhằm giúp khách hàng tạo thu nhập thụ động ổn định trong mùa dịch.

anh-4-1653298544.png

Sản phẩm A-Sinhloi với mức lãi suất cao đến 11%/năm

Thực chất, sản phẩm tài chính này có hình thức giống như gửi tiết kiệm ngân hàng. Tuy nhiên, lãi suất không kỳ hạn đang áp dụng tại một số ngân hàng tối đa chỉ 0,2%/năm, các kỳ hạn dài hơn theo tháng khoảng 3-4%/năm, cao nhất theo năm dao động khoảng 5-6%/năm. Bên cạnh đó, người gửi chỉ được đáo hạn và nhận lãi suất cuối kỳ, nếu có nhu cầu rút trước hạn thì phải nhận lãi suất không kỳ hạn cho thời gian đã gửi.

Còn sản phẩm A-Sinhloi của Apec Group có lãi suất không kỳ hạn lên tới 11%/năm, được trả lãi hàng tuần, rút gốc tự do mọi thời điểm mà vẫn nhận nguyên lãi suất 11% cho toàn bộ thời gian đã đầu tư. Chính điều này đã tạo nên ưu thế vượt trội cho sản phẩm đầu tư tích lũy A-sinhloi và thu hút nhiều nhà đầu tư tham gia.

Lãi suất cao, đầu tư dễ dàng, số vốn đầu tư tích lũy chỉ từ 100.000 đồng và giao dịch hoàn toàn online trên ứng dụng điện thoại. Vậy nhưng hình thức đầu tư này liệu có mang lại rủi ro?

anh-5-1653298544.jpg

Nhà đầu tư có thể dễ dàng tham gia qua ứng dụng trên điện thoại

Cũng như trái phiếu, khi tham gia vào gói sản phẩm tài chính trên, nhà đầu tư sẽ nhìn vào danh sách các dự án, quỹ đất mà Apec Group đang triển khai; diễn biến các mã cổ phiếu của doanh nghiệp này trên sàn chứng khoán từ đó xây dựng niềm tin hay đưa ra quyết định tham gia đầu tư.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, giá trị của các tài sản trên thường không định giá được chính xác, cũng như sẽ có biến động tùy theo diễn biến thị trường. Bên cạnh đó, sự nhập nhằng trong công bố thông tin, tài sản giữa Apec Group và các doanh nghiệp có liên quan mật thiết như Công ty CP Đầu tư IDJ Việt Nam, Công ty CP Chứng khoán Châu Á Thái Bình Dương, Công ty CP Đầu tư Châu Á – Thái Bình Dương dễ gây hiểu lầm, tiềm ẩn nhiều rủi ro cho các nhà đầu tư.

Như vậy, mặc dù được quảng cáo là hình thức đầu tư với mức lãi suất cao nhưng với quá khứ từng nhiều lần dính phải những “lùm xùm” trong lĩnh vực đầu tư tài chính của Apec Group, nhà đầu tư nên thận trọng trước khi tham gia vào các gói sản phẩm này. Theo đó, cần tìm hiểu rõ ràng thông tin về tiến độ các dự án hay quỹ đất mà Apec Group đang nắm giữ. Ngoài ra, biến động nhóm cổ phiếu “họ Apec” và tình hình kinh doanh của các doanh nghiệp trong mạng lưới Apec Group cũng là các nhân tố mà nhà đầu tư cần quan tâm để từ đó đánh giá được tình trạng doanh nghiệp, mức độ rủi ro khi tham gia đầu tư vào sản phẩm tài chính của Apec Group.

Thùy Linh