Quan hệ hợp tác Nga- Việt liệu có được cải thiện bên lề APEC?

(NQL) Dù cả thế giới chú ý và chờ mong sự hiện diện của Tổng thống Donal Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình tại APEC Vietnam 2017, song theo The Forbes, cuộc gặp mặt của nước chủ nhà Việt Nam với Tổng thống Nga Putin mới là điều rất đáng chú ý.

Từ trước đến giờ, Việt Nam vẫn là liên minh đáng tin cậy nhất của Nga ở khu vực Đông Nam Á, mặc dù có nhiều ý kiến ​​cho rằng Mátxcơva đã bỏ qua khu vực này trong nhiều thập kỷ. Nhớ lại giai đoạn năm 2010, ông Putin đã đưa ra “Chính sách hướng Đông”, một lá chắn để ngăn cản những nỗ lực của Hoa Kỳ “Quay về trục châu Á” dưới thời ông Obama. Trung Quốc ngày nay lập tức trở thành tiêu điểm của chính sách này. Sau đó, Nhật Bản và Ấn Độ cũng đã nhận được nhiều sự chú ý hơn khi Mátxcơva nhận ra rằng họ có thể sẽ trở thành một đối tác yếu thế trong mối quan hệ đối tác với Bắc Kinh.

Vào thời điểm này, khu vực Đông Nam Á dường như vẫn bị Nga bỏ ngỏ. Sau đó, Nga nhận thấy vai trò và sự ảnh hưởng của mình tại khu vực Đông Nam Á còn rất khiêm tốn vì vậy Nga cần phải nỗ lực tăng cường hợp tác với các nước ở khu vực này. Tuy những nỗ lực không nhiều nhưng ít nhất Nga cũng tham gia vào các sự kiện đa phương ở châu Á, như Hội nghị thượng đỉnh APEC và Hội nghị ASEAN. Đặc biệt, Việt Nam được cho là nước duy nhất ở Đông Nam Á có mối quan hệ song phương mạnh mẽ nhất với Nga.

Trong một bài diễn văn hồi năm 2014, ông Putin phát biểu: “Tình hữu nghị Nga-Việt đã đứng vững trong thời gian qua, trải qua rất nhiều biến cố của thế kỷ 20”. Nhưng với tình thế hiện nay, khi khu vực châu Á đang dần trở thành sân chơi của người Mỹ thì liệu chuyến thăm của ông Putin đến Việt Nam sẽ cải thiện được gì về vấn đề kinh tế?

Phía Mátxcơva đang nhìn nhận rằng Việt Nam hiện là một trong những nước đồng minh thân cận nhất của Mỹ ở Đông Nam Á. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã trở thành lãnh đạo đầu tiên của khu vực này đến thăm Donal Trump ở Nhà Trắng vào tháng 5. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã cam kết chấm dứt thâm hụt thương mại lớn của Việt Nam với Mỹ bằng việc ký kết nhiều hợp đồng có trị giá lên đến 17 tỷ USD. Hầu hết các hợp đồng liên quan đến việc xuất khẩu và hợp tác công nghệ. Đây được cho là sự cải thiện đáng kể trong mối quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và Hoa Kỳ. Nhưng nó lại trở thành vấn đề nếu như Nga muốn thắt chặt quan hệ thương mại với Việt Nam.

Tháng 6, trong chuyến thăm chính thức Mátxcơva, Chủ tịch nước Trần Đại Quang và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đồng ý tăng vốn thương mại song phương lên 10 tỷ USD vào năm 2020, một mục tiêu khả thi khi xét đến thời điểm hiện tại đã đạt khoảng 7 tỷ USD. Năm ngoái, Thủ tướng Nga Dmitry Medvedev cho biết doanh thu thương mại trong năm 2015 đã tăng khoảng 20% ​​mỗi năm trong vòng 5 năm trở lại đây. Và con số này dự kiến ​​sẽ tăng lên trong những năm tới sau khi Việt Nam tiến hành ký kết hiệp định thương mại tự do với Liên minh kinh tế Eura (EEU, bao gồm cả Nga) hồi năm ngoái. Việt Nam cũng là quốc gia Đông Nam Á đầu tiên đi đến thỏa thuận Liên minh kinh tế Á Âu; với Hiệp định này, Nga hy vọng sẽ thu hút các nước Đông Nam Á, đặc biệt là Singapore.

Trên mặt trận kinh tế, Nga và Mỹ nhắm tới các lĩnh vực khác nhau trong nền kinh tế Việt Nam. Nga từ lâu đã là một ông lớn trong ngành năng lượng. Trong năm 2012, Tổng Công ty Năng lượng Nguyên tử Rosatom thuộc sở hữu của Nga đã thắng thầu trong việc xây dựng hai nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam. Vietsovpetro – một liên doanh giữa Việt Nam và Nga, chiếm khoảng 1/3 tổng sản lượng dầu thô được khai thác trên các vùng biển của Việt Nam. Bên cạnh đó, Nga cũng đang đầu tư vào ngành công nghiệp đạn dược của Việt Nam. Hầu hết các vũ khí và đạn, pháo của Việt Nam đều do Nga sản xuất, mặc dù Trung Quốc và Mỹ đang dần trở thành những đối thủ đáng gờm trong ngành này.

Tuy nhiên, Nga cũng đứng trước nguy cơ bị cạnh tranh bởi các quốc gia Á-Âu khác. Như Kazakhstan – một thành viên của EEU, cũng mong muốn trở thành cầu nối vận chuyển hàng hóa sản xuất tại Việt Nam tới Châu Âu, lợi thế của họ là Việt Nam đang tiến hành đàm phán để ký kết Hiệp định thương mại với EU. Đại diện của Kazakhstan, Việt Nam và Trung Quốc cũng đã gặp nhau hồi tháng 3 để thảo luận về khả năng mở rộng mạng lưới đường sắt từ thành phố Hồ Chí Minh qua Liên Vân Cảng của Trung Quốc và vào Kazakhstan. Nếu tuyến đường vận chuyển này đi vào hoạt động thì Nga sẽ gặp nhiều rắc rối. Vì đó là dấu hiệu cho thấy sự phát triển như vũ bão của Trung Quốc ở khu vực Á-Âu, nơi Nga coi là sân sau của mình.

Ý Nhi/ Theo Forbes