Ông Balu Iyer: “Hợp tác xã phải tự làm cho mình trở nên hấp dẫn”

Ông Balu Iyer, Tổng Giám đốc Liên minh HTX Quốc tế khu vực châu Á - Thái Bình Dương phát biểu tại Hội thảo

(NQL) – Tạp chí Nhà Quản Lý có cuộc phỏng vấn độc quyền với ông Balu Iyer, Tổng Giám đốc Liên minh Hợp tác xã Quốc tế khu vực châu Á – Thái Bình Dương, về mô hình HTX trên thế giới và kinh nghiệm tham khảo cho HTX Việt Nam.

Hợp tác xã (HTX) là một mô hình tổ chức kinh doanh thuộc sở hữu và được điều hành bởi một nhóm các cá nhân vì lợi ích của chính họ. Mô hình này vốn không xa lạ gì khi con người vẫn luôn có xu hướng tập trung thành một nhóm để có thể phát huy sức mạnh và hoạt động hiệu quả hơn. Tại nhiều quốc gia, HTX được công nhận là một trong ba trụ cột kinh tế bên cạnh kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân.

Với hơn 1 tỉ thành viên trên toàn thế giới, tạo ra 250 triệu việc làm ổn định và doanh thu hơn 3.000 tỉ USD mỗi năm, mô hình hợp tác xã ngày càng chứng tỏ sức mạnh và tiếng nói của mình. Để có một cái nhìn so sánh tương đối, doanh thu từ hợp tác xã nông nghiệp và thực phẩm là 266 tỉ USD; ngân hàng và tài chính là 236 tỉ; bảo hiểm 403 tỉ; bán sỉ và lẻ 309 tỉ USD.

Với mục tiêu quy tụ các thành viên Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, các đối tác trong nước và quốc tế để cùng nhau thảo luận, đề xuất các giải pháp hỗ trợ HTX tiếp cận các dòng vốn đầu tư, tín dụng ưu đãi, cơ hội hợp tác thương mại, công nghệ, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam phối hợp với Viện Kinh tế Nông nghiệp Hữu cơ tổ chức Hội thảo Xúc tiến Thương mại, Công nghệ và Thu hút vốn phát triển hợp tác xã Việt Nam tại Hà Nội vào ngày 18.5.

Bên lề hội thảo, Tạp chí Nhà Quản Lý đã có cuộc trao đổi độc quyền với ông Balu Iyer, Tổng Giám đốc Liên minh Hợp tác xã Quốc tế khu vực châu Á – Thái Bình Dương, về mô hình HTX trên thế giới và kinh nghiệm tham khảo cho HTX Việt Nam.

Hợp tác xã là một mô hình tồn tại rất lâu đời trên Việt Nam và thế giới. Vậy mô hình này đã thay đổi như thế nào để phù hợp với tình hình mới, thưa ông?

Mô hình hợp tác xã đã có một quá trình lịch sử rất lâu đời. Hợp tác xã đầu tiên trên thế giới ra đời từ năm 1895, đến nay đã hơn 100 tuổi. HTX đã trải qua nhiều biến cố thăng trầm và biến đổi mạnh mẽ để phù hợp với tình hình mới.

Như chị cũng biết, cuộc khủng hoảng 2008 gây nhiều biến động trên thế giới với những tác động vô cùng tiêu cực. Thế nhưng, mô hình HTX không chỉ sống sót qua khủng hoảng mà còn tồn tại và phát triển tốt sau những cuộc khủng hoảng như vậy.

Trong hơn 100 năm lịch sử của HTX, nền kinh tế xã hội vận động không ngừng. Thế giới đã trải qua ba cuộc cách mạng công nghệ. Đồng thời, nhiều mô hình doanh nghiệp mới đã ra đời. Mô hình nào cũng ra sức thu hút các thành viên là các chủ thể kinh tế tham gia. Đó là vấn đề của không chỉ mô hình kinh doanh hợp tác xã.

Thế nhưng, nhận thức của người dân nói chung trên toàn thế giới về HTX nhìn chung vẫn chưa thực sự đúng đắn và sâu sắc. Chính vì vậy, điều đầu tiên mà HTX cần làm là tăng cường nhận thức của người dân về mô hình của mình, quảng bá những gì mà HTX có thể làm cho xã viên của mình.

Lịch sử chứng minh rằng dù trong điều kiện nào, HTX vẫn có thể tồn tại tốt và tương trợ các mô hình kinh doanh khác.

Năm 2012, LHQ lấy làm năm quốc tế của HTX. Liên minh HTX Quốc tế đưa ra kế hoạch tổng thể đến năm 2020 bao gồm huy động vốn, thu hút thanh niên, nâng cao tính bền vững và phát triển.

Ông Balu Iyer trả lời phỏng vấn truyền hình Nhà Quản Lý

Theo đánh giá của ông thì mô hình HTX ở Việt Nam có những khó khăn nào trong quá trình vận động và phát triển? Và giải pháp ở đây là gì?

Những khó khăn về trình độ quản lý, tài chính hay trong việc đáp ứng nhu cầu của thành viên – không chỉ riêng Việt Nam mà các quốc gia khác trên thế giới đều vấp phải.

Một nguyên tắc xuyên suốt trong việc vận hành HTX là là lấy thành viên làm trọng tâm. Liên minh HTX Quốc tế đưa ra 7 nguyên lý dành cho mô hình này, như sau:

1. Mở rộng cho tất cả mọi người tự nguyện tham gia
2. Tất cả xã viên tham gia quản lý một cách dân chủ
3. Tất cả xã viên đều tham các hoạt động kinh tế của hợp tác xã
4. Độc lập tự chủ
5. Giáo dục đào tạo và thông tin trong hợp tác xã
6. Hợp tác giữa các hợp tác xã
7. Quan tâm đến cộng đồng

HTX suy cho cùng cũng chỉ là một mô hình doanh nghiệp, chính vì thế, cần phải xem các nguồn lực, đặc biệt là về tài chính và con người đã được trang bị đầy đủ hay chưa. Từ đó mới đưa ra câu trả lời đúng đắn, giải pháp đúng đắn.

Tôi muốn nhấn mạnh là mọi hành động, quyết định của HTX phải thống nhất lấy các thành viên làm trung tâm, là đối tượng phục vụ đầu tiên. Khi đó mô hình HTX mới thành công. HTX cũng cần có cái nhìn dài hạn nhằm thu hút lực lượng lao động trẻ. Phải tự làm cho mình trở nên hấp dẫn.

So với các nền kinh tế đã phát triển khác, mô hình HTX tại Việt Nam khác biệt như thế nào? Ông nghĩ sao về những khác biệt đó?

Tại Việt Nam nói riêng và các quốc gia châu Á nói chung, chính phủ có một vai trò cực kỳ quan trọng trong sự phát triển của các thành phần kinh tế, trong đó có HTX. Chính phủ hỗ trợ giai đoạn đầu cho HTX từ khi mới thành lập cho đến khi đã đứng vững và phát triển.
Vấn đề là HTX cần làm thế nào để có thể phát triển một cách độc lập mà không cần sự hỗ trợ, ưu đãi từ chính phủ. Một nền kinh tế cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng và công bằng giữa các thành phần kinh tế không chỉ là mong muốn của khu vực kinh tế tư nhân mà còn là điều kiện để HTX có thể “sống” một cách khoẻ mạnh.

Ngoài các khoản vay mang tính ưu đãi hay sự hỗ trợ từ các HTX với nhau, các HTX cũng cần huy động được nguồn tài chính cho riêng mình. HTX cũng cần chuyên môn hóa, hiện đại hóa, chủ động đưa tên tuổi của mình ra ngoài, tạo nên một hình ảnh tươi mới, thu hút người tài, giữ chân được các thành viên.

HTX đã có một lịch sử dày dặn, chắc chắn sẽ tiếp tục có một tương lai dài lâu.

Ông từng nói HTX đã vượt qua cuộc khủng hoảng năm 2008 một cách ngoạn mục. Xin ông cho biết tại sao có một lịch sử lâu đời, với những thành tích đáng ngưỡng mộ, hình ảnh HTX vẫn chưa được nhiều người biết đến và hiểu đúng về nó? Giải pháp ở đây là gì thưa ông?

Đó đúng là điểm yếu của HTX hiện nay: Hình ảnh chưa được nhận diện rõ. Chúng tôi đang nỗ lực cho việc đó.

Rõ ràng HTX là một mô hình kinh doanh, nhưng ngay tại các trường kinh tế, kinh doanh vẫn chưa đưa bộ môn này vào giảng dạy, ngoài một số ít ở Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore. Riêng Malaysia còn có trường cao đẳng HTX. Tại đó chúng tôi khuyến khích các em tham gia mô hình HTX ngay từ trong trường học.

Với câu hỏi tại sao HTX vượt qua khủng hoảng dễ dàng, đơn giản vì họ giữ được thành viên và lấy lợi ích của các thành viên làm kim chỉ nam cho mỗi hành động. Trong khi các tổ chức kinh doanh khác đặt mục tiêu xoay vòng vốn, mang lại lợi nhuận sớm nhất, nhiều nhất, thì tầm nhìn của HTX là lợi ích của các thành viên trong dài hạn. Tại HTX, mỗi thành viên có vai trò như nhau, quyền bình đẳng như nhau với lá phiếu của họ, cho dù với mức vốn góp nào.

Trong giai đoạn những thay đổi diễn ra hết sức mau chóng như hiện nay, tầm nhìn dài hạn lại càng trở nên quan trọng, tránh lạc hậu.

Việc thu hút người trẻ vào HTX có vẻ vẫn tương đối khó khăn, ông đánh giá thế nào về điều này?

Xuất phát từ việc mô hình này chưa được truyền thông một cách rộng rãi, giúp mọi người có cái nhìn đúng đắn. Những người trẻ thậm chí chẳng được học về HTX. Điều quan trọng là HTX không thể ngồi chờ người trẻ đến với mình mà phải chủ động tìm kiếm, thu hút họ. Người ta vẫn nghĩ HTX gắn với sản xuất nông nghiệp. Nhưng thực ra không phải vậy. HTX vẫn dành cho ngành năng lượng, công nghệ, viễn thông… HTX cũng là nơi hợp lý và an toàn dành cho những người trẻ khởi nghiệp bởi HTX gắn kết các vùng miền, chú trọng phát triển cộng đồng.

Minh Thư (thực hiện)