Hợp tác xã, câu chuyện đổi đời của dân nghèo Kenya

Nhiều nông dân nghèo Kenya đang dần tìm được hướng đi bằng việc tham gia hợp tác xã

(NQL) – Các hợp tác xã giờ đây đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế các nước. Chậm rãi nhưng chắc chắn, hãy xem mô hình hợp tác xã đang dần làm thay đổi bộ mặt kinh tế Kenya như thế nào.

Sau hàng năm trời chỉ kiếm được 150 đô la Mỹ mỗi năm từ việc trồng mía và bắp, Geoffrey Kokonya, tại Nambale, Kenya, giờ đây đã kiếm được 300 đô la Mỹ mỗi tháng nhờ chuyển hướng sang ngành sữa.

Ông không phải là người duy nhất tại khu vực nông thôn nghèo khó của Kenya làm được điều này.

Kokonya là một trong số 450 thành viên của hợp tác xã bò sữa, khởi đầu từ khoản vay 42.000 đô la Mỹ do World Bank hỗ trợ, được dùng để mua đàn bò, máy xử lý sữa, thùng chứa và xe máy để giao hàng.

Tính ưu việt của hợp tác xã

Hợp tác xã, hay còn được viết tắt là co-op, là một tổ chức kinh doanh thuộc sở hữu và được điều hành bởi một nhóm các cá nhân, và nó khác với các doanh nghiệp khác ở chỗ họ vận hành theo lợi ích chung của các thành viên trong nhóm. Lịch sử hợp tác xã đã có từ thời thuộc địa trên đất Mỹ, đó là công ty bảo hiểm nhà đất vì hỏa hoạn Philadelphia Contributionship của Benjamin Franklin. Nhưng thành công đầu tiên của mô hình hợp tác xã hiện đại đến từ Rochdale Society of Equitable Pioneers, được thành lập từ năm 1844.

Quá trình cơ giới hóa trong cuộc cách mạng công nghiệp đã buộc nhiều công nhân lành nghề rơi vào cảnh nghèo đói. Một nhóm 30 người ở Rochdale, Anh, quyết định hợp tác với nhau để mở một cửa hàng bán thực phẩm. Với bài học từ những nỗ lực không thành công trước đây trong các hợp tác xã, họ đã thiết kế các nguyên tắc Rochdale nổi tiếng hiện nay, làm cơ sở cho các hợp tác xã trên toàn thế giới.

Các hợp tác xã ngày càng đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế các nước.

Liên minh hợp tác xã quốc tế (ICA) hiện đại diện cho 2,6 triệu hợp tác xã và hơn 1,2 tỉ xã viên hợp tác xã trên toàn thế giới, bao phủ các lĩnh vực của nền kinh tế.

Ước tính có hơn 40.000 hợp tác xã ở Mỹ, được sở hữu bởi hơn 100 triệu người Mỹ, gần một phần ba dân số nước này, trong đó có hơn 3.000 hợp tác xã nông nghiệp tại Mỹ với 2,8 triệu thành viên. Hợp tác xã nông nghiệp có mặt trong gần như mọi giai đoạn của ngành công nghiệp thực phẩm, và là một phần của nền nông nghiệp Mỹ trong hơn một thế kỷ qua.

Trung Quốc hiện có 1,93 triệu hợp tác xã chuyên biệt dành cho nông dân, theo Cơ quan quản lý công thương của Trung Quốc. Hợp tác xã ngày càng phổ biến tại quốc gia đông dân nhất thế giới, chiếm gần một nửa số hộ gia đình nông thôn của nước này.

Trung Quốc từ cách đây hơn 10 năm đã ban hành luật về hợp tác xã nông nghiệp. Kể từ khi luật có hiệu lực vào năm 2007, nó đã đóng một vai trò quan trọng trong việc gia tăng thu nhập cho nông dân, đẩy mạnh các hệ thống quản lý nông nghiệp mới và thúc đẩy nền nông nghiệp hiện đại, trang tin tức Xinhua dẫn lời ông Ye Zhenqin, Thứ trưởng Bộ nông nghiệp Trung Quốc trong một cuộc họp hồi tháng 9.2017 cho biết.

Chính quyền Trung Quốc dự định sẽ có thêm chính sách hỗ trợ hợp tác xã trong các lĩnh vực xây dựng cơ sở hạ tầng, tài chính, bảo hiểm, tiếp thị và đào tạo nhân sự.

Câu chuyện thành công

Đại đa số người nghèo ở Kenya sinh sống tại các khu vực nông thôn như Nambale, thị trấn nhỏ đang trên đà phát triển cách thủ đô Nairobi của Kenya hơn 400 km về phía Tây. Trong khi dân cư sống ở vùng phía Tây của nước này hưởng lợi từ nguồn tài nguyên thiên nhiên tốt hơn, thì người nghèo vẫn đặc biệt dễ nhiễm bệnh liên quan tới côn trùng và nguồn nước, và tiềm năng nông nghiệp tại đây vẫn bị hạn chế bởi đất đai bị xói mòn do lũ lụt ở một số khu vực.

Thông qua các hợp tác xã, người dân ở đây được hỗ trợ trong việc xác định, phát triển, thực hiện các giải pháp phát triển theo ưu tiên của họ. Các hợp tác xã nông dân nhỏ này cũng có thể huy động kỹ thuật và tài chính cũng như hỗ trợ giải quyết các vấn đề ưu tiên phát triển ở địa phương.

“Chúng tôi được các nhân viên trong ngành nông nghiệp tại Nambale gọi đến và thông báo rằng có một cuộc họp về sữa được tổ chức”, Kokonya kể lại câu chuyện chuyển sang nghề làm sữa. “Chúng tôi được hướng dẫn nhiều điều và hiểu được rằng chương trình có thể tạo việc làm để nâng cao mức sống của mọi người trong khu vực này.”

Có gần 500 dự án như hợp tác xã sữa được World Bank tài trợ trong cộng đồng Tây Kenya với giá trị tổng cộng gần ba triệu đô la Mỹ, giúp gia tăng 28% thu nhập của hơn hai triệu người Kenya kể từ năm 2007. Thông qua các dự án, các cộng đồng cũng được ủy quyền phát triển các dự án thúc đẩy sinh kế, xóa đói giảm nghèo, từ trồng nấm, nuôi gà, dê, đến làm thủ công, đan giỏ, làm xà phòng.

Tuy nhiên, hợp tác xã giờ đây đang đối mặt với thách thức tạo ra lợi nhuận cao hơn cho người nông dân nhưng vẫn tạo ra sản phẩm chất lượng cao với giá cả hợp lý để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. J.Ababouch, chuyên gia kinh tế nông nghiệp của FAO, trong cuộc trao đổi với Nhà Quản Lý, tin rằng hợp tác xã là mô hình quan trọng hàn gắn lại khoảng cách đang bị đẩy rộng giữa các khâu trong chuỗi cung ứng nông nghiệp hiện tại.

Văn Trường (tổng họp)  FAO/ICA