Hạnh phúc nơi công sở

Trong thời đại của văn hóa chia sẻ, người làm lãnh đạo không chỉ cần các nhân viên làm việc chăm chỉ và đạt KPI. Họ cần có những nhân viên hạnh phúc.

Tại Đại học Yale, khóa học Tâm lý và Cuộc đời tốt đẹp được ghi nhận là lớp học có số lượng sinh viên ghi danh đông nhất. Tiến sĩ Laurie Santos, người trực tiếp giảng dạy khóa học, lý giải rằng sinh viên háo hức với khóa học vì để đỗ và tồn tại được tại trường đại học thuộc nhóm hàng đầu thế giới này, họ đã phải hy sinh nhiều niềm vui trong cuộc sống. Cuộc chiến không khoan nhượng đến với cái gọi là thành công trong sự nghiệp, thường đi kèm với cái mất thăng bằng trong đời sống tinh thần. Những người giỏi giang và hoài bão, hơn ai hết, cần tìm ra chìa khóa của việc được hạnh phúc thực sự.

Tại sao Yale và các trường đại học hàng đầu tại Mỹ lại bắt đầu quan tâm tới vấn đề này? Lý do không chỉ nằm ở việc giúp giới trẻ tìm niềm vui trong môi trường học thuật cạnh tranh. Các trường đại học, nơi đào tạo ra người làm việc cho xã hội, hiểu rõ hơn ai hết tầm quan trọng về việc đảm bảo chất lượng người lao động. Cảm giác hạnh phúc chính là một trong những yếu tố của chất lượng con người. Đã có nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng cảm giác hạnh phúc có liên quan trực tiếp đến hiệu quả công việc. Nhiều khảo sát cũng cho thấy căng thẳng nơi công sở là nguyên nhân trực tiếp và hàng đầu gây ra các vấn đề sức khỏe cho người lao động. Không chỉ vậy, theo một số nghiên cứu thì thế hệ lao động trẻ hiện nay cảm thấy hạnh phúc nơi công sở hơn thế hệ trước, và cũng coi trọng niềm vui nơi công sở hơn thế hệ trước. Điều đó có nghĩa, nếu nhân viên thấy không hạnh phúc, họ sẵn sàng bỏ việc.

Môi trường làm việc hạnh phúc, vì thế, trở thành một trách nhiệm với người lãnh đạo. Hơn thế nữa, khi con người là cốt lõi của thành công cho doanh nghiệp, thì xây dựng được một công ty có văn hóa tích cực trở thành một trong những yếu tố hàng đầu để thu hút nhân tài. Ví dụ tiêu biểu mà người ta thường hay nhắc đến nhất khi bàn về hạnh phúc nơi công sở là Google, đặc biệt là qua không gian làm việc thư giãn, cho phép nhân viên có thể sáng tạo và trao đổi thường xuyên trong lúc làm việc.

Hình minh họa (Ảnh: Shutterstocks)
Môi trường làm việc hạnh phúc trở thành một trách nhiệm với người lãnh đạo - Ảnh: Shutterstocks

Tuy nhiên, hạnh phúc khi làm việc không chỉ nằm ở việc có một không gian sống động, và cũng không phải nằm ở những chuyến đi team building. Khi hạnh phúc trở thành một trong những yếu tố được đo lường về thành công của một doanh nghiệp, thì cũng là lúc các doanh nghiệp đầu tư nghiêm túc vào việc xây dựng ra một hệ thống quản lý nhân sự phục vụ cho mục đích này.

Nhân viên phụ trách hạnh phúc, chuyên viên tư vấn niềm vui… không còn là một chức danh xa lạ trong các doanh nghiệp lớn hiện nay. Ví dụ tại Google, chức danh Jolly Good Fellow từng được dành cho Chade-Meng Tan – một kỹ sư lập trình và sau này trở thành người thúc đẩy tinh thần hạnh phúc trong công ty. Sự nghiệp của anh tại Google thành công tới mức cuối cùng anh cũng tách khỏi công ty để mở doanh nghiệp riêng, tập trung vào việc lan tỏa và cung cấp các chương trình đào tạo hạnh phúc.

Tuy nhiên, đâu là cách để tạo dựng niềm hạnh phúc cho nhân viên? Hạnh phúc không thể được đo đếm bằng những con số, và cũng không phải lúc nào cũng đi kèm với việc thấy hiệu suất lao động của nhân viên tăng lên mau chóng. Nhiều doanh nghiệp đã vận dụng Happy Business Index – một thang đo hạnh phúc nơi công sở do nhà nghiên cứu Nic Marks đề xuất và xây dựng. Trong đó, cảm giác gắn kết với công ty là một trong những yếu tố quan trọng.

Tương tự, Tony Hsieh, CEO của Zappos, một trong những công ty bán lẻ trực tuyến thành công và đồng thời cũng là một trong những doanh nghiệp có văn hóa hạnh phúc nổi bật tại Mỹ, cũng cho rằng cảm giác tìm thấy ý nghĩa trong công việc mình làm là vô cùng quan trọng đối với sức khỏe tinh thần của nhân viên. Cuốn sách Delivering Happiness của anh chia sẻ về bí quyết xây dựng văn hóa doanh nghiệp để đạt cả hiệu quả cả về lợi nhuận và sức khỏe nhân viên thậm chí còn trở thành cuốn sách bán chạy hàng đầu.

Năm 2010, Đại học Stanford đã thực hiện nghiên cứu về môi trường làm việc tại Zappos. Kết quả cho thấy rằng Tony Hsieh là nhân vật quan trọng trong sự thành công của Zappos, dìu dắt công ty đi qua những thời kì khó khăn nhất, bao gồm cả khủng hoảng bong bóng internet cuối thế kỉ XX hay quyết định chuyển toàn bộ công ty từ San Francisco tới Las Vegas. Bí quyết lãnh đạo của anh không chỉ nằm ở việc nỗ lực xây dựng một hệ thống chăm sóc khách hàng tối ưu, mà còn ở việc quyết tâm xây dựng một công ty có văn hóa không giống bất cứ công ty nào khác - ở Zappos, hạnh phúc là trung tâm của môi trường làm việc. Tiêu chí văn hóa của công ty được xây dựng từ việc đối thoại và lắng nghe mong muốn của nhân viên, và tiêu chí đó được điều chỉnh hằng năm để luôn bám sát với tình hình thực tế.

Zappos xây dựng một Cơ cấu Hạnh phúc trong công ty, được chia thành bốn yếu tố: Tự quản lý, Tự tiến triển, Nối kết và Tầm nhìn. Trong đó, nhân viên của công ty tự quản lý quyết định của mình trong việc chọn học và áp dụng thành thạo một trong 20 kĩ năng công việc. Học thành thạo một kĩ năng đi kèm với việc được tăng thêm một phần tiền lương.

Zappos cũng không tăng lương theo năm, mà theo chu trình sáu tháng một lần dù với tỉ lệ tăng thấp hơn, giúp nhân viên có cảm giác họ đang tiến triển trong sự nghiệp dù theo từng bước nhỏ. Bên cạnh đó, việc gắn kết với đồng nghiệp cũng được ưu tiên khi công ty này yêu cầu các trưởng bộ phận và quản lý phải dành 10 đến 20% thời gian của họ để gặp gỡ, nói chuyện ngoài công việc với nhân viên. Nhờ cả ba yếu tố trên, việc khích lệ nhân viên đặt tầm nhìn xa cùng lãnh đạo công ty trở nên dễ dàng hơn, vì họ thấy được sự kết nối của phát triển cá nhân với phát triển doanh nghiệp. Cơ cấu hạnh phúc này đã góp phần giúp Zappos được định giá 1,2 tỉ USD khi Amazon mua lại công ty vào năm 2009.

Bài học từ Zappos tuy gây nức lòng người như vậy, nhưng có một thực tế rằng không phải doanh nghiệp nào cũng có nguồn lực dồi dào cả về tài chính hay nhân sự để đầu tư vào hạnh phúc của nhân viên. Giáo sư Morten Hansen tại Đại học California, Berkeley, có đề xuất ra giải pháp mà bất cứ doanh nghiệp nào cũng có thể áp dụng. Ông đưa ra nguyên tắc PERK cho lãnh đạo và nhân viên (Purpose, Engagement, Resilience, Kindness – tạm dịch Có mục đích, Chủ động, Kiên cường, Tử tế). Nguyên tắc này có thể được giải thích ngắn gọn rằng hạnh phúc nơi công sở đến từ lòng tin việc mình đang làm có ý nghĩa với bản thân, tổ chức và với thế giới, có cảm giác muốn được tham gia vào những gì công ty đang làm, sẵn sàng đối mặt với thử thách và không ngại đứng dậy từ thất bại, và cuối cùng là có được sự hỗ trợ về mặt xã hội từ những người làm cùng mình. Và để tạo ra được những điều này, Hansen khuyến khích lãnh đạo lắng nghe ý kiến từ những nhân viên và quản lý cấp thấp trước khi nghe các quản lý cấp cao.

Trở lại với Chade-Meng Tan, người đào tạo hạnh phúc tại Google. Điều thú vị là Tan trở thành một chuyên gia về hạnh phúc nơi công sở chính là nhờ chính sách làm việc sáng tạo của công ty, nơi cho phép mỗi kĩ sư lập trình có 20% thời gian để đầu tư phát triển ý tưởng riêng, và chia sẻ ý tưởng đó với đồng nghiệp. Trong một cuốn sách của mình, anh viết: “Thành công không mang lại hạnh phúc, mà là hạnh phúc sẽ mang lại thành công”. Sự nghiệp của anh tại Google, và cả sự thành công của Google trong việc trở thành công ty công nghệ hàng đầu và có môi trường làm việc đáng mơ ước nhất thế giới, chính là minh chứng cho điều ấy.

Phương Huyên

Tạp chí Nhà Quản Lý, Số tháng 2.2019