Đầu tư vào Cuba: Doanh nghiệp Việt vẫn ngập ngừng

Bộ trưởng Bộ Ngoại thương và Đầu tư nước ngoài Cuba - Rodrigo Malmierca.

(NQL) Để không phụ thuộc vào bất cứ nước nào, như Bộ trưởng Bộ Ngoại thương và Đầu tư nước ngoài – Rodrigo Malmierca chia sẻ trong sáng nay; Cuba đang đi khắp thế giới để kêu gọi đầu tư, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, có vẻ các doanh nghiệp của chúng ta chẳng mấy mặn mà với cơ hội đầu tư vào Cuba.

Sau bao năm tự hài lòng với nền kinh tế thuần túy xã hội chủ nghĩa, Cuba đang cho thấy những bước chuyển mình tích cực quyết liệt trong vài năm gần đây. Họ đã chính thức chuyển đổi toàn diện hệ thống điều hành phát triển kinh tế và xã hội: Thừa nhận vai trò của thị trường, tách bạch quản lý nhà nước với các doanh nghiệp, khuyến khích kinh tế tư nhân, xem đầu tư nước ngoài là một bộ phận cần thiết của chiến lược phát triển đất nước…

Cuba đã hiện thực hóa định hướng phát triển và các chính sách đó qua các hành động cụ thể sau: Giao trên 1,5 triệu hecta đất cho các thành phần tư nhân phát triển nông nghiệp, thành lập 500 HTX phi nông nghiệp, cấp phép kinh doanh cho 500 ngàn lao động cá thể, mở rộng và nâng cấp cơ sở hạ đường bộ – đường sắt – hàng không, nâng cao năng suất các nhà máy phát điện, hiện đại hóa hệ thống công nghệ thông tin, xây dựng hành lang pháp lý mới ưu đãi cho các nhà đầu tư nước ngoài…

Đặc khu kinh tế Mariel

Đặc biệt, Cuba đã đổ nhiều triệu USD để xây dựng đặc khu kinh tế Mariel (MSDZ). MSDZ cách La Habana 45 km về phía tây, là trung tâm giao thương trong khu vực Caribe và châu Mỹ, nền tảng logistic và sản xuất đẳng cấp quốc tế, có khuôn khổ pháp lý riêng đặc biệt thuận lợi cho các nhà đầu tư ngoại quốc, cảng biển hiện đại do nhà thầu Singapore (PSA) quản lý, hạ tầng – cơ sở vật chất – dịch vụ chuẩn thế giới sẵn sàng phục vụ doanh nghiệp trong và ngoài nước….

Ngoài được miễn nhiều loại thuế, ví dụ như miễn thuế lợi nhuận trong 10 năm, vị trí địa lý đắc địa; Cuba còn có nguồn nhân lực dồi dào chất lượng cao: 20 trường đại học và hàng chục trung tâm nghiên cứu.

Hiện tại, có 75 nước đầu tư vào Cuba, mỗi năm đổ 2 tỷ USD để xây dựng các nhà máy, xí nghiệp, công ty; kim ngạch trao đổi thương mại tăng gấp 3 lần trong 10 năm gần đây. Hiện tại, đối tác chủ yếu của họ vẫn là các nước Nam Mỹ, chiếm 60,1% tỉ trọng trao đổi hàng hóa; đứng thứ nhì là châu Âu với 23,1%, đứng thứ 3 là châu Á với 13,7%. Các nước có quan hệ thương mại chặt chẽ gồm Bolivia, Trung Quốc, Brazil, Mỹ, Đức, Hà Lan, Mexico, Tây Ban Nha, Ý, Canada,  Algeria và Việt Nam.

Tỉ trọng thương mại của Cuba và các khu vực.

Định hướng của Cuba là muốn có quan hệ kinh tế khăng khít hơn nữa cùng Việt Nam. Các doanh nghiệp Việt tiêu biểu đang hoạt động ở Cuba: Viglacera, Thái Bình, Hanel, Tín Thành… Có 5 lĩnh vực mà các công ty Việt nên đầu tư vào Cuba: Viễn thông, nông nghiệp, khách sạn, hàng không, dịch vụ hàng hải.

Thực ra, đây không phải là lần đầu Cuba mời chào các doanh nghiệp Việt đầu tư vào đất nước họ. Họ đã xúc tiến vấn đề này cách đây 2 năm, song vẫn chưa thu lại kết quả như mong muốn: Vẫn rất ít công ty Việt Nam quan tâm tới thị trường Cuba. Như trong buổi hội thảo sáng nay, chỉ có tầm 2 đến 3 công ty tỏ ra hào hứng.

Có rất nhiều lý do tạo nên sự thờ ơ đó. Đầu tiên là khoảng cách địa lý: Cuba quả thật quá xa xôi, nền văn hóa quá khác biệt, ngay cả ngôn ngữ chính ở đất nước này là tiếng Latinh chứ không phải tiếng Anh. Thứ hai, với dân số 11,48 triệu người, thị trường nội địa của Cuba chẳng mấy hấp dẫn, nếu so với thị trường nội địa Việt Nam – 92,7 triệu người.

Công ty Viglacera đang ký thỏa thuận hợp tác với công ty Cuba – Geicon.

Thứ 3, dù như thế nào, thì Việt Nam vẫn là một thị trường non trẻ, vẫn có đất cho các doanh nghiệp Việt dụng võ, còn nếu muốn mở rộng quy mô có thể sang Campuchia hay Lào và các nước Đông Nam Á khác, những lựa chọn hợp lý hơn Cuba.

Thứ tư, dù đã rất cố gắng, xong nền kinh tế Cuba vẫn còn những bất cập khiến nhiều doanh nghiệp Việt quan ngại: sự tồn tại của hai đồng tiền và tỷ giá kép, tình trạng thiếu hụt thanh khoản ngoại tệ tạm thời, sự chậm chạp trong các thủ tục hành chính… Cuối cùng: Nhiều doanh nghiệp vẫn đang chờ đợi kết quả của cuộc đàm phán Hiệp định thương mại giữa hai nước đang đi vào giai đoạn cuối.

  Sa Mộc