Các start-up vẫn rất “ngây thơ” khi đi gọi vốn

(NQL) Mặc dù, không ai trong 3 diễn giả chính là ông Hoàng Đức Trung – Giám đốc đầu tư cao cấp Quỹ đầu tư DFJ VinaCapital, ông Phan Đình Tuệ – Phó Tổng Giám Đốc ngân hàng Sacombank, ông Hồ Trọng Lai – Đại diện công ty tư vấn và đầu tư Waterstone Capital Partners LLC trực tiếp nói rằng các start-up vẫn còn rất “ngây thơ” khi đi gọi vốn; nhưng những bài chia sẻ của họ đã nói lên tất cả. Việc gọi vốn dễ hay khó là tùy mức độ chuyên nghiệp của các start-up.

Khi chia sẻ về những hạn chế mà giới khởi nghiệp Việt Nam thường mắc phải khi đi gọi vốn, ông Lai không thể không cao giọng như nói đến việc, nhiều start-up vẫn không biết bất cứ thứ gì khi muốn đi gọi vốn: từ các quỹ, quy tắc quy trình cho đến viết 1 cái CV; trong khi, tất cả đều có đầy trên internet, trên Google. Chưa hết, nhiều founder khi đi gặp nhà đầu tư, thay vì trình bày những gì nhà đầu tư cần, thì họ cứ thao thao bất tuyệt về bản thân mình, và ý tưởng về tâm huyết, thích “tự sướng”. Nhiều ý tưởng đã cũ mèm, nhưng nhiều start-up vẫn cho rằng, mình là độc nhất vô nhị.

Ông Phan Đình Tuệ thì cho rằng, nhiều bạn trẻ vẫn chưa phân biệt được giữa khởi nghiệp và lập nghiệp. Mở một quán phở mới là lập nghiệp chứ không phải khởi nghiệp. Còn ông Hoàng Đức Trung không khỏi nhấn đi nhấn lại ý: Các nhà đầu tư không bao giờ đầu tư cho công ty chỉ có 1 đến 2 người, dù ý tưởng đó có độc đáo đến đâu nữa; bởi chẳng công ty nào có thể thành công với số lượng nhân sự như thế.

Và theo 3 chuyên gia kể trên: Chuyện gọi vốn thật ra dễ mà khó, khó mà dễ.

Theo ông Hồ Trọng Lai, để thu hút được sự chú ý của các nhà đầu tư, cũng như nhận được vốn từ họ, các start-up cần tránh các sai lầm và làm theo quy trình sau:

Đầu tiên, cần tìm Quỹ đầu tư phù hợp với nhu cầu của bản thân. Nếu công ty mình làm trong lĩnh vực nông nghiệp thì tìm đến các quỹ chuyên đầu tư cho lĩnh vực này. Cần vốn ít tìm quỹ nhỏ, vốn lớn tìm quỹ lớn. Còn muốn tìm nhà đầu tư để phát triển nhanh hơn hãy đến VinaCapital.

Thứ hai, viết một business proposal – kiểu như CV cho công ty của mình để gửi đến các quỹ. Vì mỗi ngày các quỹ nhận hàng trăm hồ sơ gọi vốn từ các start-up, nên bạn phải làm 1 business proposal cho thật ấn tượng, nhưng cụ thể và thực tế; chỉ cần khoảng 3 trang là được. Ý tưởng lập công ty của mình như thế nào, đã có ai làm chưa (trong nước lẫn quốc tế); kèm theo các bằng sở hữu trí tuệ nếu là ý tưởng mới, các quỹ đầu tư rất chú trọng tình minh bạch về pháp luật. Tính khả thi: nhân sự, nguồn nguyên liệu, trang thiết bị… có sự chuẩn bị chu toàn.

Tiềm năng phát triển: phải đưa ra được một bức tranh lớn. Điểm mấu chốt thành công của dự án. Mô hình kinh doanh: không phải cứ sản phẩm tốt sẽ bán được hàng; mang lại giá trị cho khách hàng – giúp công ty tạo được giá trị khác biệt, chọn đúng phân khúc/đối tượng để bán. Xây dựng được bản mẫu sản phẩm. Có một kế hoạch tài chính rõ ràng, nếu là dân kỹ thuật không am hiểu, bạn có thể thuê. Founder không cứ nhất định phải là CEO.

Công ty hiện đang cần gì, yêu cầu cụ thể: bao nhiêu tiền và tiền đó sẽ được sử dụng như thế nào. Hãy nói con số mình thực sự cần; chứ không phải cứ vốn ít dễ gọi, còn nếu chào giá quá cao chẳng ai thèm đoái hoài.

Khi gặp các nhà đầu tư. Nếu may mắn CV của bạn lọt được vào mắt xanh của các nhà đầu tư, lúc gặp họ, hãy nhớ các nguyên tắc sau. Không tự tin quá và đừng tự ti quá, thể hiện những gì mình có. Khi thảo luận, hãy trình bày yêu cầu cụ thể của bản thân, mong muốn được nhận gì từ quỹ và sẽ trả lại cho quỹ bằng cách nào. Lộ trình sử dụng vốn chi tiết. Đặc biệt, phải thể hiện rõ quyết tâm sống chết với công ty, tâm huyết của bản thân với sản phẩm mà mình có.

Ngược lại, qua bài thuyết trình của ông Hoàng Đức Trung chúng ta sẽ rõ ràng hơn vì sao chúng ta cần phải làm tất cả những chuyện trên.

Theo ông Trung, nhiều quỹ đầu tư không đầu tư tiền trực tiếp mà thông qua mua lại cổ phần của start up; hoặc có khi còn đầu tư thông qua góp quan hệ, khách hàng, mở rộng thị trường, nguồn nguyên liệu… Tất nhiên, mục đích tối thượng của họ vẫn là lợi nhuận. Tuy nhiên, tùy quỹ mà hình thức đầu tư cũng như thời gian thoái vốn khác nhau.

Các nhà đầu tư sẽ luôn hỏi những câu như thế này: Bạn gọi vốn để làm gì? Tại sao lại làm chuyện đó? Gọi vốn để giải bài toán gì? Hay điều gì thôi thúc mình gọi vốn?

Hoặc cụ thể nữa: Vì sao lại muốn làm chuyện đó? Làm bao lâu và làm với ai? Tại sao lại tìm tới VinaCapital và VinaCapital có thể giúp được gì. Quỹ sẽ nhận được bao nhiêu phần trăm cổ phần và sẽ trả lại cho VinaCapital bằng cách nào? Khả năng thành công của sản phẩm? Đã làm rồi và làm như thế nào? Đội ngũ đồng hành của bạn là ai, nhân sự là yếu tố vô cùng quan trọng. Công ty được quản lý như thế nào?

CV càng đơn giản càng tốt: Tôi là ai, tôi đang là gì, vì sao tôi làm chuyện đó, tôi cần gì. 3 nhân tố quan trọng nhất đối với các nhà đầu tư: Cách xây dựng công ty, khả năng thực hiện kế hoạch và những ai sẽ là người thự hiện kế hoạch đó.

Đặc biệt nữa: Muốn thành công, chúng ta phải kiên nhẫn. Rất hiếm công ty trên thế giới gọi vốn thành công chỉ sau 1 lần gửi CV, kể cả các ông lớn như Microsoft hay Google. Sau mỗi lần thất bại là cơ hội để bạn sửa chữa CV mình tốt hơn và tiếp tục gửi hồ sơ, cho chính quỹ vừa từ chối mình hoặc cho các quỹ khác.

Thế nên, trước khi muốn đi gọi vốn, các start-up hãy tìm hiểu thật kỹ qua đồng nghiệp, bạn bè, internet, người đi trước… để có thể tìm đúng cửa để gõ, viết một CV ấn tượng và gọn gàng, tự chuẩn bị thực kỹ càng các câu hỏi mà các nhà đầu tư/quỹ thường hỏi.

Khánh Triều