Năm 2010, nền điện ảnh Việt Nam đã có nhiều bước tiến hội nhập mạnh mẽ với những dự án sản xuất, phát hành phim quy mô hoành tráng, sự đổ bộ của dòng phim giải trí, những cá nhân và tác phẩm được vinh danh trên phim trường quốc tế. Lần đầu tiên, một đạo diễn "thuần Việt" được tôn vinh tại kinh đô điện ảnh thế giới Hollywood. Người đem lại niềm tự hào đó chính là đạo diễn, NSND Đặng Nhật Minh và chương trình “New Voices from Vietnam” (Những tiếng nói mới từ Việt Nam) giới thiệu một loạt đạo diễn Việt Nam như: Nguyễn Vinh Sơn, Bùi Thạc Chuyên, Phan Đăng Di... do Viện Hàn lâm Điện ảnh Hoa Kỳ tổ chức tại Mỹ từ 5 -14/11/2010.
Ghi dấu ấn trên phim trường quốc tế
Tại đây, công chúng Mỹ đã được thưởng thức bộ phim "Mùa ổi", được tọa đàm cùng nghệ sĩ để hiểu thêm về các bộ phim làm nên tên tuổi Đặng Nhật Minh như: "Bao giờ cho đến tháng mười", "Thương nhớ đồng quê", "Cô gái trên sông", "Đừng đốt"... Qua sự kiện đặc biệt này, thế giới đã biết đến nền điện ảnh Việt Nam với một diện mạo mới đầy sức sống và năng động.
Bộ phim “Bi, đừng sợ” của đạo diễn trẻ Phan Đăng Di kể về hành trình khám phá cuộc sống của một cậu bé 6 tuổi với những cách tiếp cận đa dạng cũng là một hiện tượng của điện ảnh Việt Nam trong năm 2010 khi liên tiếp đoạt giải tại các Liên hoan phim (LHP) quốc tế: 2 giải của Hiệp hội Phê bình điện ảnh quốc tế tại Cannes (Pháp), giải phim đầu tay xuất sắc nhất tại LHP Châu Á (Hồng Kông), LHP Stockholm (Thụy Điển), giải tại LHP Vancouver (Canada)... Chỉ tiếc là phần đông khán giả trong nước vẫn chưa được thưởng thức bộ phim này.
Nâng tầm hội nhập
Năm 2010 là năm khởi đầu cho LHP quốc tế Việt Nam với sự góp mặt của 67 phim thuộc 25 nền điện ảnh ở các thể loại đa dạng như: phim truyện, phim ngắn, phim tài liệu và phim hoạt hình... Thành phần Ban giám khảo là các nhà điện ảnh tên tuổi trên thế giới như: Philip Noyce - đạo diễn phim "Người Mỹ trầm lặng", Marco Muller - Giám đốc LHP Venice, Johany - Giám đốc LHP ngắn Tampere... Đại diện nước chủ nhà là NSND, đạo diễn Đặng Nhật Minh, NSND, đạo diễn Bùi Đình Hạc và TS, nhà phê bình điện ảnh Ngô Phương Lan. Ngoài ra, sẽ có một BGK báo chí gồm các nhà báo luôn đồng hành cùng nền điện ảnh nước nhà.
Với các hoạt động diễn ra sôi nổi trong 5 ngày như: Điện ảnh thế giới ngày nay, Điện ảnh Việt Nam ngày nay, Điện ảnh khách mời, các tọa đàm, giao lưu diễn viên và công chúng, triển lãm poster phim, chiếu phim ngoài trời, sự kiện thảm đỏ với sự xuất hiện của nhiều " sao nội", "sao ngoại" ... LHP quốc tế Việt Nam lần thứ nhất trở thành cuộc giao lưu bổ ích cho điện ảnh Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế.
Những cuộc hội thảo, tọa đàm với sự tham gia của các đồng nghiệp nước ngoài đã đặt ra những vấn đề vừa có tính chiến lược, vừa mang tính thời sự, đồng thời tác động vào sự phát triển của điện ảnh Việt Nam, mở ra mối quan hệ mới giữa Việt Nam với bạn bè quốc tế. Bên cạnh đó, các cuộc giao lưu của nghệ sỹ với công chúng cùng nhiều hoạt động khác làm cho điện ảnh càng gắn bó với cuộc sống nóng hổi đang diễn ra từng ngày.
Trong đêm bế mạc LHP, đại diện nước chủ nhà VN đã giành 2 giải ở hạng mục: Phim tài liệu hay nhất cho bộ phim Luôn ở bên con (kể về cuộc đấu tranh giành giật sự sống của hai mẹ con bé Phương, một em bé bị ung thư máu khi mới 3 tuổi, điều trị suốt 4 năm tại khoa Ung bướu bệnh viện Nhi Trung ương…) của đạo diễn Nguyễn Thị Kim Hải và giải thưởng Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất được trao cho diễn viên nghiệp dư Nhật Kim Anh đã hóa thân xuất sắc vai người kỹ nữ tài hoa tên Cầm trong phim Long thành cầm giả ca (đạo diễn Đào Bá Sơn).
Những bộ phim làm "cháy" rạp chiếu
Với 13 bộ phim chiếu rạp, năm 2010 có thể coi là năm "bội thu" của điện ảnh Việt Nam. Một điều đặc biệt nữa là nhiều bộ phim không ra rạp vào dịp Tết như thông lệ song vẫn tạo nên những cơn sốt vé, thậm chí cạnh tranh được cả với những phim "bom tấn" của Hollywood cùng con số doanh thu cao ngất ngưởng.
Đứng đầu bảng vàng là bộ phim “Cánh đồng bất tận” của đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình được “ăn theo” từ cuốn truyện ngắn cùng tên của nhà văn Nguyễn Ngọc Tư. Sản phẩm của Hãng phim Việt "nóng" từ khi ra rạp, nóng bởi dàn diễn viên nổi tiếng, bởi những hình ảnh đẹp như mơ, trailer tràn ngập cảnh sex... "Cánh đồng bất tận" phiên bản điện ảnh được đánh giá là đỡ bi kịch hơn trong tác phẩm văn học nguyên gốc, từng khuôn hình ấn tượng cứ dẫn dắt khán giả bước vào một hành trình của cảm xúc. 9,5 tỷ đồng doanh thu sau gần 2 tuần công chiếu; nhiều rạp phải tăng thêm phòng chiếu, suất chiếu và khán giả thì vẫn sôi sùng sục đi xem phim đã chứng tỏ sự thành công của ê kíp làm phim. Và sau khi công chiếu, hàng loạt nhận định trái chiều về bộ phim được đăng tải trên các phương tiện thông tin đại chúng càng khiến bộ phim thêm “hot”. “Cánh đồng bất tận” đã trở thành một đề tài “bất tận” trong một khoảng thời gian dài trên báo chí và dư luận. Bộ phim cũng có công tìm ra được một "ngọc nữ" mới cho điện ảnh Việt, đó là nữ diễn viên trẻ Lan Ngọc với diễn xuất tinh tế, vẻ đẹp trong sáng, dịu dàng.
“Để mai tính” lại là câu chuyện tình cảm lãng mạn, hài hước giữa 3 nhân vật: Mai (Kathy Uyên), Dũng (Dustin Nguyễn) và Hội (Thái Hòa), trong đó những chi tiết đan xen vào mối quan hệ giữa các nhân vật dẫn đến nhiều tình huống bất ngờ. “Để mai tính” ra rạp vào ngày 23/4 là thời điểm “trái mùa” của phim Việt nhưng không ngờ bộ phim lại thu hút khán giả đến vậy. Bằng chứng là 45.000 lượt khán giả đã đến rạp xem phim trong 3 ngày đầu công chiếu, thu về 9 tỷ đồng sau 2 tuần đầu. Tất cả đều ngoài sức tưởng tượng của cả công chúng và thậm chí là nhà sản xuất, khi mà họ không tự tin tranh đấu với các đại gia trong mùa Tết thì vô tình lại tạo ra cho mình cơ hội làm nên kỳ tích với nền điện ảnh Việt.
“Giao lộ định mệnh” (Inferno) là một phim tâm lý ly kỳ của đạo diễn Việt kiều Victor Vũ, khởi chiếu tại Việt Nam vào ngày 17/9/2010, dự định sẽ chiếu ở Bắc Mỹ trong năm 2011. Phim cũng có sự tham gia của nhiều "sao" như: siêu mẫu Vũ Thu Phương, siêu mẫu Bình Minh, diễn viên Trần Bảo Sơn, Hứa Vĩ Văn và Tăng Bảo Quyên. Bộ phim cũng ra mắt trailer với cảnh nóng của Vũ Thu Phương và nhiều hình ảnh gây sốc khiến không ít khán giả tự nhủ phải đi xem bằng được. Trước khi phim ra lò, hàng loạt bài viết về việc “Giao lộ định mệnh làm thay đổi diện mạo phim Việt”, rồi “món ngon Việt giữa tiệc phim hè Âu - Mỹ” càng làm tăng thêm nhiệt cho bộ phim. Đã sẵn sức nóng nhưng sau khi có nghi án đạo phim Mỹ, "Giao lộ định mệnh" lại có thêm nhiều khán giả hơn. Thậm chí, bộ phim thật “Shattered” còn chịu “ảnh hưởng” lớn từ sức nóng đạo phim của Victor Vũ khi những đĩa DVD có nội dung là phim “Shattered” nhưng đề tiếng Việt là “Giao lộ định mệnh” cực kỳ đắt khách. Xung quanh những dư luận không tốt, “Giao lộ định mệnh” vẫn là “món ăn” mới của điện ảnh Việt. Có lẽ điều làm nên thành công của bộ phim là ở tính chất bất ngờ, khó đoán. “Giao lộ định mệnh” có một câu chuyện ngoạn mục nhưng thật khó để kể - vì kể là hết phim.
Chờ đợi gì ở 2011?
Ước vọng đầu tiên vẫn là có thêm nhiều bộ phim hấp dẫn khán giả có doanh thu cao như “Cánh đồng bất tận”, biết đâu có thể tiếp tục trông vào những truyện ngắn hay, đầy ám ảnh của cây bút "miệt vườn" Nguyễn Ngọc Tư với “Khói trời lộng lẫy”, “Nước như nước mắt”?
Hy vọng Việt Nam không chỉ có mùa phim Tết mà còn có mùa phim hè, để phim ngoại không có cơ hội "độc quyền". Mong chờ ở LHP quốc gia cuối năm 2011 diễn ra tại Phú Yên sẽ làm cất cánh thật nhiều "Cánh diều Vàng", "Cánh diều Bạc"... Và các rạp chiếu phim tiếp tục ra đời và nâng cấp để phục vụ nhu cầu khán giả, với những phòng chiếu 3D, 4D hiện đại.
Và đặc biệt là rất mong có thêm nhiều tác giả trẻ dấn thân vào dòng phim tác giả, dũng cảm chọn con đường sáng tạo riêng đầy chông gai nhưng cũng đầy vinh quang hứa hẹn, từ những LHP “Ong vàng” của sinh viên điện ảnh, từ những cuộc thi phim ngắn trên mạng của Yxine... Và đương nhiên là điện ảnh Việt Nam có thêm những giải thưởng quốc tế để góp phần nâng cao vị thế điện ảnh Việt trên bản đồ điện ảnh thế giới.
Hoàng Đàm
