200 tỉ đồng tài trợ khởi nghiệp xanh và hơn thế nữa

Đây là nguồn lực tài chính mà Tập đoàn Vạn Thịnh Phát, Công ty cổ phần Đầu tư Peninsula và đối tác rót vào quỹ Khởi nghiệp xanh trên quê hương Việt Nam giai đoạn một, sáng kiến do Viện Kinh tế Nông nghiệp Hữu cơ và Liên minh Hợp tác xã Việt Nam công bố chiều 18.5 tại Hà Nội. Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn (SCB) phụ trách quản lý và giải ngân cho những đối tượng theo tiêu chí của chương trình.

Hàng dài người xe “chôn chân” tại cửa ngõ những đô thị lớn như TP.HCM hay Hà Nội mỗi kỳ nghỉ lễ minh họa sống động về dòng chảy lao động từ nông thôn vào thành phố, cung ứng nhân lực đáp ứng nhu cầu phát triển công nghiệp hóa. Trong số này có nhiều người ly hương cách nay hơn hai thập niên vẫn chưa tìm được một chỗ đứng vững chắc tại đô thị. Năng suất lao động bắt đầu giảm sút do gánh nặng tuổi tác nhiều khả năng buộc họ phải ly khai môi trường công nghiệp, gia nhập khu vực phi chính thức. Nhu cầu công ăn việc làm mới nảy sinh tạo thêm áp lực xã hội.

Tuy nhiên, ông Lê Thành – Viện trưởng Viện Kinh tế Nông nghiệp Hữu cơ – lại tiếp cận nguy cơ dưới giác độ cơ hội. Tinh thần kỷ luật tích lũy nhiều năm trong môi trường công nghiệp là nguồn lực giá trị phục vụ phát triển nông nghiệp. Lực lượng này cũng chính là thành phần ưu tiên mà chương trình Khởi nghiệp xanh trên quê hương Việt Nam hướng tới.

“…Về quê lập nghiệp, họ sẽ được hỗ trợ về vốn, con giống, vật tư nông nghiệp và bao tiêu đầu ra. Như vậy họ vừa về quê làm giàu bền vững đồng thời vẫn có thời gian để chăm lo cho cha mẹ, ông bà ở quê nhà”, ông Thành trao đổi với truyền thông bên lề Hội nghị Xúc tiến thương mại, công nghệ và thu hút vốn cho phát triển hợp tác xã Việt Nam vào ngày 18.5 tại Hà Nội.

Nhìn lại thời đoạn từ khi đất nước Đổi mới, nông nghiệp có lẽ là ngành duy nhất liên tục xuất siêu. Hiện Việt Nam chiếm khoảng 2% diện tích canh tác nông nghiệp toàn cầu. Những vùng khí hậu khác nhau là điều kiện tự nhiên thuận lợi để nông nghiệp đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường quốc tế. Trong hai năm gần đây, rau củ quả xuất khẩu tăng trưởng rất mạnh, qua mặt cả gạo và dầu thô, với kim ngạch lần lượt đạt 2,2 tỉ USD và 3,45 tỉ USD. Tuy nhiên, tín dụng cho khu vực này vẫn còn rất hạn chế. Chẳng hạn như khu vực hợp tác xã chỉ có khoảng 1% trong hơn 20.000 hợp tác xã có thể tiếp cận được vốn tín dụng, trong đó khả năng tiếp cận vốn của những hợp tác xã nông nghiệp thậm chí còn thấp hơn. Cũng khó thể trông chờ vào nguồn vốn ưu đãi từ ngân sách không khả thi, đặc biệt là trong tình thế hiện nay. Nguồn vốn từ thị trường là giải pháp bền vững.

Nhìn ra khu vực, một số đối thủ cạnh tranh trong khu vực đã đầu tư công nghệ cách nay 15 năm và vẫn đang loay hoay thu hồi vốn. “Nếu chúng ta đầu tư công nghệ mạnh, đưa thanh niên có tri thức về nông thôn thì chúng ta sẽ dẫn đầu trong ngành chế biến”, ông Thành nhận định về thời cơ phát triển nông nghiệp không thể bỏ lỡ.

Khó thu hút lao động trẻ, có tri thức tham gia vào hợp tác xã, trong đó có khu vực nông nghiệp, là vấn đề toàn cầu, theo ông Balu Iyer – Tổng Giám đốc Liên minh HTX quốc tế khu vực châu Á – Thái Bình Dương trong cuộc trao đổi bên lề với Nhà Quản Lý. Được xem là nền sản xuất nông nghiệp có trình độ tiên tiến nhưng Đài Loan cũng đang đối mặt với thách thức già hóa lao động nông nghiệp. Chính quyền Đài Loan, huy động nguồn lực chủ yếu từ thị trường, triển khai Dự án huấn luyện nông dân trẻ ưu tú, chuẩn bị lực lượng lao động trẻ lên đến 30.000 người trong 10 năm tới.

Việt Nam cũng bắt đầu xuất hiện những tín hiệu tích cực. Đã có những người trẻ có trình độ cao quay lại quê nhà khởi nghiệp và bước đầu thành công. Ở Đồng Tháp, Ngô Chí Công – kỹ sư hóa về phát triển bền vững tại Đại học Paris 6 – ứng dụng công nghệ sản xuất hoa sen ướp tươi. Sản phẩm được thị trường đón nhận góp phần cải thiện đời sống của người nông dân trồng sen. Sen cũng là một trong những loài thủy sinh cải tạo môi trường nước rất tốt.
Cũng trên vùng đất sen hồng, Đoàn Ngọc Minh Thùy tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất tinh dầu, theo chân những nhà xuất khẩu tiếp cận thị trường quốc tế. Việc cô gái trẻ này chưa trực tiếp đưa hàng ra khỏi biên giới quốc gia là cơ hội cho nguồn lực từ thị trường.

Hai trường hợp trên phần nào cho thấy Đồng Tháp đang nổi lên như một trung tâm khởi nghiệp nông nghiệp ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Ngoài thủ tục hành chính, chính quyền địa phương còn là người tiêu dùng sản phẩm khởi nghiệp. Quà lưu niệm tặng đối tác của các sở ban ngành ưu tiên sản phẩm của doanh nghiệp khởi nghiệp. Hình thức trợ cấp thiết thực nhưng không vi phạm cam kết thương mại quốc tế. Rõ ràng, lãnh đạo đóng vai trò quan trọng đối với chất lượng khởi nghiệp tại địa phương.

Tây Ninh cũng vậy. Từ bỏ mức thu nhập khoảng 100 triệu đồng/tháng, Huỳnh Hạnh Phúc, thạc sĩ hai đại học Missouri và Harvard, cùng các cộng sự mang chương trình Teach For Vietnam lên biên giới Tây Nam, bắt đầu tiếp cận và dạy tiếng Anh cho 20.000 học sinh cấp tiểu học và trung học cơ sở từ tháng 8.2017. Cái gật đầu của ông Trần Lưu Quang, Bí thư Tỉnh ủy Tây Ninh, chấm dứt hành trình đề nghị hợp tác bất thành tại nhiều địa phương tại Đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long. Ông bí thư tỉnh ủy còn sắp xếp thời gian kiểm tra đột xuất chất lượng đào tạo của chương trình bằng cách nói chuyện tiếng Anh với các em nhỏ. Tây Ninh cũng là địa phương đầu tiên trên cả nước triển khai chuỗi giá trị nông nghiệp hội nhập quốc tế và mô hình điểm.

Được biết, Tây Ninh và Đồng Tháp là hai địa phương mà chương trình Khởi nghiệp xanh trên quê hương Việt Nam tổ chức thí điểm. Chỉ những địa phương sẵn sàng mới có cơ hội tiếp cận nguồn lực từ thị trường.

Bên cạnh lực lượng công nhân không còn đủ điều kiện sức khỏe để tiếp tục công việc tại môi trường công nghiệp, Khởi nghiệp xanh trên quê hương Việt Nam còn hướng tới những thanh niên thanh niên có hoàn cảnh khó khăn tham gia khởi nghiệp có phương án sử dụng vốn hiệu quả; thanh niên có nhu cầu làm kinh tế tại các xã nông thôn mới; thanh niên có nguyện vọng làm kinh tế, có ý tưởng sản xuất kinh doanh nhưng còn thiếu vốn; tài trợ một phần vốn cho các gia đình đặc biệt khó khăn, có công với cách mạng, gia đình bà mẹ Việt Nam anh hùng được lựa chọn theo tiêu chí của chương trình… Ngoài khoản tiền 200 tỉ đồng tài trợ giai đoạn 1, ban điều phối chương trình cùng Công ty Cổ phần đầu tư Sunny World, Ngân hàng SCB sẽ tiếp tục kêu gọi nhiều đơn vị khác tham gia để đồng hành cùng chương trình một cách lâu dài.

 

Khuê Anh